Кіріспе

Солтүстік-Батыс Англиядағы темір жол бағыты

Камбриан жағалауы жолы – Солтүстік-Батыс Англиядағы темір жол бағыты, Карлайл қаласынан Уоркинтон және Уайтхейвен арқылы Барроу-ин-Фурнесс қаласына дейін созылады. Бұл бағыт Network Rail бағытының NW 4033 бөлігі болып табылады, ол (Фурнесс жолы ретінде) Улверстон және Грейндж-овер-Сэндс арқылы Карнфортқа жалғасады, онда ол Батыс жағалауының негізгі желісімен қосылады.

Тарих

Джордж Стивенсон Англия мен Шотландияны Ланкастер мен Карлайл арасында жағалау бойымен өтетін темір жол арқылы байланыстыру жобасын қолдады және оның алдын ала зерттеулерін жүргізді, бірақ бұл "Гранд Каледонский қосылыс темір жолы" ешқашан салынбады, себебі Шап арқылы тікелей бағыт басымдық танытты. Осының салдарынан, Камбрия жағалауындағы желі бірнеше әртүрлі компаниялардың бөліп-бөліп салған темір жолдарының (көбінесе жергілікті қажеттіліктерді қанағаттандыру мақсатында) нәтижесі болып табылады.

Уайтхейвен түйіспелі темір жолы

Мэрипорттан Уайтхейвенге (Брансти) дейін (1865 жылы Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолына жалға берілді; 1866 жылы LNWR-мен біріктірілді). Уайтхейвенде бұл кезде Лоутер әулеті үстемдік құрды, оның басшысы Лонсдейл графы болды. 1835 жылы Уильям Лоутер, 1-ші Лонсдейл графының қолдауымен «Уайтхейвен, Мэрипорт және Карлайл темір жолын» дамытуға жасалған әрекеттер Мэрипорт және Карлайл темір жолына есе жіберді. 1844 жылы Уайтхейвен мен Мэрипорт арасындағы темір жол жобасы (Лорд Лонсдейл және Батыс Камберлендтен екі депутаттың қолдауымен) Парламенттің 1844 жылғы «Уайтхейвен қосылыс темір жолы» заңымен бекітілді. Бірінші граф 1844 жылы қайтыс болды, ал оның ұлы, екінші граф, компания төрағасы болды және компанияның барлық қызмет кезеңінде осы лауазымда қалды. Желі 1845 жылдың қараша айының соңында Мэрипорттан Уоркингтонға дейін, ал 1846 жылдың мамыр айының ортасында Харрингтонға дейін ашылды. Уайтхейвен мен Харрингтон арасындағы желі жартастар мен теңіз арасында өтті, құлаулар, тасқын және үлкен толқындар құрылысты қиын етірді. 1847 жылдың 19 ақпанында Мэрипорттан Уайтхейвенге дейін пойыз жүрді, бірақ жолаушылар оны Харрингтоннан түсірді; 18 наурыз 1847 жылы жолаушылар тасымалы үшін желі ашылды. 1848 жылы екі заң қабылданды; біреуі – қолданыстағы желі құрылысына жұмсалған қосымша шығындарды жабу үшін қосымша капитал тартуға рұқсат беру үшін, екіншісі – Уайтхейвен және Фурнесс қосылыс темір жолымен (W&FJR) портқа дейін және содан кейін портының бойымен өтетін көтерілген темір жол арқылы байланыс жасау үшін. Порттық байланыс ешқашан салынбады (W&FJR бастапқыда туннель салуды шешті), бірақ Солтүстік пирсті қамтамасыз ету үшін желілер салынды. Уайтхейвен-Харрингтон бөліміндегі теңіз қабырғаларымен байланысты қиындықтар болды, олар қазір нашар және тиімсіз жобаланған, нашар және наразылық тудыратын орындалған деп сипатталды; 1851 жылы Харрингтон мен Лоукадағы теңіз қабырғасы 6000 фунт стерлингке қайта салынды. Алайда, 1852 жылдың қаңтарындағы дауыл Уайтхейвен станциясының солтүстігіндегі теңіз қабырғасын қиратты (қабырға, оның артындағы бөгет және темір жолдың шамамен елу метрлік бөлігі толығымен қирады), бұл қираған бөлік темір жолға дейін болған. 1852 жылдың желтоқсанындағы келесі дауыл одан да көп зақым келтірді, жөнделген бөлік солтүстіктегі ескі қабырғаның бұзылуы салдарынан қайтадан жоғалды (Лоука мен Рисшоуда да су астында қалды), бірақ қызмет екі апта ішінде қайта жаңғыртылды. WJR-ден W&FJR-ге байланыс (бастапқыда жоспарланғандай) 1852 жылдың қыркүйек айының соңында аяқталған туннель арқылы жасалды; W&FJR-мен бірлескен жұмыс келісімі 1854 жылдың басында күшіне енді. 1855 жылдың желтоқсанында Брансти станциясы тауарлық жұмыстар үшін жабылды, ал W&FJR-дің Престон Стрит станциясы Уайтхейвенге тауар тасымалы үшін WJR станциясы болды. 1856 жылы компания хатшысы аудит 3000 фунт жоғалғанын көрсеткеннен кейін ауыстырылды (жоғалған соманы «директорлар» шын мәнінде Лорд Лонсдейл жеке қалтасынан өтеді), ал компания инженері қозғалтқыштардың ақаулы жағдайы және бұрынғы жөндеулердің тиімсіздігіне байланысты отставкаға кетті, бірақ WJR өркендеу дәуіріне кірді (1864 жылға қарай ол 15% дивиденд жариялады), негізінен гематит кенін өндірудің өркендеуіне байланысты. 1856 жылы Уайтхейвен маңындағы темір кенінің көлемі 259 167 тоннаны құрады. Оның 152 875 тоннасы Уайтхейвенге жеткізілді, 65 675 тоннасы темір жолмен жіберілді, ал 39 617 тоннасы ауданның темір зауытында пайдаланылды. Кеннің бағыттары келесідей болды: Уэльске – 124 630 тонна; Стаффордширге – 26 768 тонна; Шотландияға – 15 865 тонна; Ньюкасл, Миддлсбро және басқаларға – 51 470 тонна; Францияға – 817 тонна. 1859 жылдың қыркүйегінде Мэрипорттағы ылғалды докқа дейінгі тармақ ашылды және Флимбидегі көмір шахталарынан едәуір көлік тасымалдады; желі (бұрын бір ғана болған) Мэрипорттан Флимбиге дейін кеңейтілді және 1861 жылға қарай екі есеге артты. Бранстидегі бастапқы теміржол қонақ үйі екі Уайтхейвен компаниясының станса ғимараты және кеңсесі ретінде пайдалануға сатып алынды, Кокермут және Уоркингтон темір жолының Уоркингтон станциясындағы жарты үлесі сатып алынды, ал Уоркингтон мен Харрингтондағы ағаш виадуктар ауыстырылды, Сауда кеңесі Харрингтондағы ауыстыруда ағаш пайдалануға қарсылық білдірді, әсіресе WJR-дің өркендеуін ескере отырып: «Аптасына бір мильге 53 фунт стерлинг кірісі бар компания директорларының осы материалды осы жағдайда қолдануы еңбексіз». WJR 1864 жылы Кокермут және Уоркингтонмен C&WR-ді жалға алу туралы келісімге келді, бұл C&WR акционерлеріне 10% дивидендті кепілдік берді, бірақ қажетті заң жобасына парламенттік мақұлдау алмады, Уайтхейвен, Клитор және Эгремонт темір жолы жалға алу WJR арқылы солтүстікке кеннің қозғалысын шектеуі мүмкін екенін мәлімдеді. Содан кейін WJR (1865 жылдың маусымында) Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолымен LNWR WJR-ді мәңгілікке жалға беру туралы келісімге келді, жылына 10% төледі. (LNWR Кокермут және Уоркингтонмен де ұқсас келісімге келді, ал Фурнесс темір жолы W&FJR-мен келісім жасады); біріктіруді бекітетін заң 1886 жылдың шілдесінде патшалық келісімін алды. LNWR-дың жұмыс істеуінің алғашқы алты айында желіден алынған пайда жылына 27% құрады. Уайтхейвен-Харрингтон бөлімі алғаш ашылғанда Карлайл журналы – саяси түрде Лоутер мүдделеріне қарсы болды – оны сынға алды: «Зигзаг, зигзаг, зигзаг, үнемі. Уайтхейвен қосылыс темір жолындағы жылан да одан көп қиындықтарға тап болмайды» және мұндай жартастағы апаттың қорқынышын көрсетті: «Пойызды толтырған кедейлердің миы тастарға соғылып немесе теңізге басымен құлауы мүмкін». Пойыз экипажы алда көре алмады және жолға тас құлауының қаупі әрқашан болды: желі екі еселенгеннен кейін де Сауда кеңесі бұл бөлімде сағаттық жылдамдықты 15 мильмен шектеуді талап етті. 1860 жылы, бұл бөлім әлі де бір жол болғанда, ауыр темір кенінің пойзы бұл бөлімде бұзылды және Уайтхейвен станциясының станция шебері жасаған қателік салдарынан Уайтхейвенге қайтарылып бара жатқан пойыздың бір бөлігі мен Харрингтонға итермелеуге бара жатқан жолаушылар пойзының арасында төмен жылдамдықты соқтығысу орын алды. Он алты жолаушы жараланды, екеуі ауыр; WJR-ға тек өтемақы ретінде 20 000 фунтқа жуық шығын келгені хабарланды, ал WJR дивидендінің кез келген келесі апатқа байланысты осалдығы LNWR-ға жалға беруді қолдау үшін келтірілген аргументтердің бірі болды.

Уайтхейвен және Фурнесс тоғысу темір жолы

Уайтхейвен – Фоксфилд (Фернесс темір жолымен жалға алынған 1865, біріктірілген 1866). Бірінші Лонсдейл графы Уайтхейвенді Мэрипортқа байланыстыратын темір жол идеясын қолдаған, бірақ Уайтхейвеннің оңтүстігіне темір жол салуға мүдделі болмаған, тіпті Батыс жағалаудағы негізгі желіге қосылатын жобаны да қолдамаған: алайда ол 1844 жылы қайтыс болды және оның орнына ұлы Уильям Лоутер, Лонсдейлдің 2-ші графы келді, ол жобаны қолдады. Оның төрағалығымен Уайтхейвен және Фурнесс қосылыс темір жолы Парламенттің келесі сессиясында актісін алды. 1846 жылы W&FJR-ді соңғысының Уайтхейвен станциясының жанында WJR-мен қосылғанға дейін кеңейту туралы тағы бір акт қабылданды. Жергілікті жүк айналымы аз болды, сондықтан W&FJR Карнфорттан оңтүстікке қарай Ланкастер және Карлайл темір жолымен қосылғаннан кейін өтетін транзиттік жүк ағынына үміттенілді. Бірақ, осы кеңейту туралы заң жобасы құжаттамадағы сәйкессіздіктерге байланысты қабылданбады. Ланкастер мен Фурнесс арасындағы байланысты қамтамасыз ету басқаларға қалды, ал Лорд Лонсдейл жақсы уақыт келгенше компанияны сақтап тұруға мәжбүр болды. 1847 жылы компанияның қалған қаражаты қалған қымбат инженерлік жұмыстарды (WJR-дің Уайтхейвен станциясына жететін туннель және Кёркби Айрелетке жақын Фурнесс темір жолымен қосылу үшін Дуддон сағасы арқылы 2 км-лік виадук) жүзеге асыруға жеткіліксіз болатынына алаңдады. 1848 жылы WJR-мен портқа дейін және содан кейін порт бойымен жүретін жоғары теміржол арқылы байланыс орнату, сондай-ақ Дуддонның Киркби Айрелетке дейінгі өткелін тоқтату туралы заң жобалары ұсынылды. Желі Дуддон сағасының батыс жағалауын Дуддон өзенінен жоғары ағысқа қарай, Фоксфилдтегі Фурнесс темір жолының Бругтон-ин-Фурнесс тармағымен қиылысатын жерге дейін қысқа өткелге дейін кері бұрылатын болды. Mirehouse-тан (Уайтхейвеннен 2 км оңтүстікке қарай) Калдер өзеніне дейінгі 16 км-лік учаске, бұрын құрылысқа пайдаланылған, 1849 жылдың ақпанында Брейстоунс және Селлафилдтегі деполарға көмір тасымалдау үшін қолданылды, бұл жүк тасымалы үшін ашылуын білдірді. 1849 жылдың 21 шілдесінде Перстен-стриттегі (Уайтхейвеннің оңтүстік шетіндегі) уақытша станция мен Равенгласс арасындағы алғашқы жолаушылар қызметі ресми түрде ашылды. Боотл 1850 жылдың шілдесінде жолаушылар қызметінің оңтүстік терминалына айналды: Боотл мен Фоксфилд арасындағы соңғы бөлім 1850 жылдың 1 қарашасында жолаушылар қызметі үшін ашылды, бірақ Лорд Лонсдейл мен шақырылған қонақтарды тасымалдаған пойыздар кем дегенде екі рет осы учаскеден Уайтхейвеннен Фурнесске Броутонға дейін жол жүрген. Қаланың солтүстігіндегі WJR стансасына байланыс (бастапқы жоспарланғандай) 1852 жылдың қыркүйек айының соңында аяқталған туннель арқылы жасалды. 1853 жылы қабылданған заң бойынша 1854 жылы аяқталған трамвай базар арқылы жүк вагондарын Престон көшесінен порттың оңтүстік жағына атпен тартуға мүмкіндік берді. WJR-мен бірлескен жұмыс келісімі 1854 жылдың басында күшіне енді. Престон-стрит екі желі үшін де жүк станциясы болды, ал Corkickle-де туннельдің оңтүстігінде жолаушылар станциясы ашылды. Солтүстікке бағытталған аралас пойыздардың жүк бөлігі Коркиклден біраз қашықтықта бөлініп, гравитация күшімен Престон көшесіне кірді. Уайтхейвен, Клеатор және Эгремонт темір жолының ашылуы W&FJR-дің солтүстік жағына қомақты қосымша минералдық жүк әкелді: оңтүстік жағында Уайтхейвеннен оңтүстікке қарай Ulverstone және Lancaster темір жолының аяқталуымен 1857 жылы байланыс орнатылды. Бұл оқиғаны көрсететіндей, Фурнесс темір жолымен қиылыста қосымша қисық салынды және W&FJR пойыздары Броутон емес, Фоксфилдке немесе Ульверстонға жүретін болды. Гематитті оңтүстікке экспорттауды жеңілдету үшін 1864 жылы W&JR (қазір бұрын-соңды естілмеген 8% дивиденд төлеп) Дуддон сағасын тікелей кесіп өтуді (Foxfield арқылы қисынды жолды жою үшін) Фурнесс темір жолының ұқсас ұсынысымен бәсекелестікте жобалады. Уайтхейвен, Клиатор және Эгремонтпен келіспеушілік Эгремонттағы WC&ER-ден Sellafield-дегі W&FJR-ге дейінгі желіні кім салуы керектігі туралы W&FJR төлемақысын төмендету арқылы шешілді, екі компания да (уақытша) желі салу жоспарларын тоқтатты, кейіннен бірлескен желі ретінде ілгерілеуге келісті. WW&FJR Дуддон өткелі үшін өз шоттарын алды, бірақ кейіннен жыл сайын 8% кепілдікпен Фурнесс темір жолынан жалға алуға келісті.

Фурнес темір жолы

Фосфилдтен Барроу-ин-Фурнесске дейін. Фурнесс темір жолы 1844 жылы құрылды; оны Баклич герцогы мен Берлингтон графы (кейін Девоншир герцогы) темір кенін (Фурнесс қаласындағы Дальтон) және шатыр тасын (Фурнесс қаласындағы Киркбиде) Барроу портымен байланыстыру мақсатында ұсынды. 1846 жылы Барроу мен Киркби арасында ашылды, 1848 жылы Фурнесс қаласындағы Бротонға дейін ұзартылды. Жоғарыда аталған барлық бөлімдер 1923 жылы Лондон, Мидленд және Шотландия темір жолына біріктірілді.

Жолаушылар тасымалданатын жылжымалы құрам

Мэрипорт пен Карлайл арасындағы желі бөлігіндегі шектеулерге байланысты, M&CR компаниясы бірнеше көпірлерді қалыпты өлшемдерден тар етіп салғандықтан, 150-сынып, 158-сынып, 195-сынып және көптеген басқа дизельдік пойыз құрамы олардың еніне байланысты бұл бағыттан тыйым салынған. Сондықтан, қызметтерді 156-сыныптық пойыз құрамы жүзеге асырады. Бұрын бұл желіде 142-сыныпты Pacer пойыз құрамы жұмыс істеген, бірақ олар кейіннен Abellio ScotRail компаниясынан алынған 156-сыныпты Sprinter пойыз құрамының пайдасына тоқтатылды. 153-сыныптық пойыз құрамы да бұрын жол бойында жұмыс істеген, бірақ қазір Northern компаниясынан жалға беріліп, 156-сыныптық пойыз құрамымен алмастырылды. Бұрын бұл желіде пайдаланылған 108-сыныпты бірінші буын DMU пойыздарында осы себепті төмен түсетін терезе есіктеріне тартқыштар орнатылған. 2006 жылдан бастап Network Rail Mark 1, Mark 2 және Mark 3 вагондарының толық бағыт бойынша жүруіне мүмкіндік беру үшін рұқсат шектеулерін жеңілдетті, бірақ қатаң нұсқау бойынша Мэрипорт пен Карлайл арасындағы барлық төмен түсетін терезелер жолаушылардың терезеден басын шығаруын болдырмау үшін күзетілуі немесе құлыпталуы керек. Бұл көптеген чартерлік қызметтерге Кумбрия жағалауының барлық ұзындығы бойынша жүруге мүмкіндік берді. 2015 жылдың мамыр айындағы кестедегі өзгерістерде Карлайл мен Барроу арасындағы бірқатар жоспарланған қызметтер Mark 2 вагондары, DBSO және Direct Rail Services компаниясынан жалданып алынған Class 37 дизель локомотивтерімен, қосымша орын қамтамасыз ету үшін жұмыс істеді – олар төмен түсетін терезелерге тартқыштар орнатуды қоса алғанда, тиісті модификациялардан өтті. Бұл жұмыстар 2018 жылдың желтоқсан айының соңында DMU пойыздарымен ауыстырылды. Мэрипорт пен Карлайл арасында солтүстік және оңтүстік бағыттарында жүретін бу турларында жолаушылар өз орындарында отыруы міндетті, себебі чартерлік компаниялар пайдаланатын West Coast Railways Mark 1 вагондарының көпшілігінде төмен түсетін терезелерде тартқыштар жоқ. Бұл бағытты пайдаланатын бу турларына жақында ғана тыйым салынған, себебі рұқсат шектеулерінен және қоғам мүшелерінің жарақат алу қаупінен қорқу болды. Кейбір бу локомотивтерінің ені олардың бұл бағыттарда жұмыс істеуіне кедерілді, соңғы жылдары бұл бағыт бойынша жүрген бу локомотивтері: LMS Black 5, LMS 8F, LMS Jubilee және LMS Royal Scot. 2008 жылы Кумбрия жағалауына «Қоғамдық темір жол» мәртебесі берілді және жолды дамыту үшін белсенді жұмыс істейтін «Қоғамдық темір жол серіктестігі» бар.

Маршрут сипаттамасы

Network Rail-тің NW 4033 бағыты Карнфортқа жақын орналасқан Carnforth North Junction-нен Карлайлға жақын орналасқан Carlisle South Junction-ке дейін Селлафилд арқылы өтеді. NW 4033M ChkmCarnforth North Junction 0 000.00 Карнфорт 0 120.25 Карнфорт Станциясының қиылысы 0 190.40 Сильвердейл 3 365.55 Арнсайд 6 109.85 Грейндж-овер-Сэндс 9 1211.85 Кентс Банк 11 0814.75 Карк және Картмел 13 2921.50 Ульверстон 19 0930.75 Далтон 23 4637.95 Далтон қиылысы 24 1939.00 Руз 26 7443.35 Салтхаус қиылысы 27 3844.20 Фурнессдағы Барроу 28 6646.40 Парк Оңтүстік қиылысы 32 5752.65 Аскам 34 6456.00 Киркби Фурнесс 38 0061.15 Фоксфилд 40 2164.80 Грин Роуд 42 1567.90 Миллом 44 6872.20 Силекрофт 47 7377.10 Бутл 53 1885.65 Равенгласс 57 6092.95 Дригг 59 5996.15 Сискайл 61 7399.65 Селлафилд 63 57102.55 Брейстонс 65 57105.75 Нетертон 67 13108.10 Сент Биз 70 03112.70 Коркикл 73 59118.65 Уайтхейвен 74 47120.05 Брансти қиылысы 74 54120.15 Партон 75 79122.30 Харрингтон 79 08127.30 Воркингтон 81 27130.90 Воркингтон Солтүстік Флимби 85 00136.80 Мэрипорт 86 64139.70 Аспатрия 94 36152.00 Вигтон 102 63165.40 Далстон 110 06177.15 Каррок қиылысы 113 37182.60 Карлайл Солтүстік қиылысы 114 19183.85

2009 жылғы су тасқыны

2009 жылғы су тасқынынан кейін Мэрипорт пен Уоркингтон қалалары арасындағы қосымша сағаттық пойыз қызметі, арадағы барлық станцияларда, соның ішінде уақытша Уоркингтон Солтүстік станциясында да тоқтады. Бұл қызметтер 2010 жылдың желтоқсан айында жойылды.