Кіріспе

Нидерландтық соғыс қылмыскері және бизнесмен (1942 жылы туған)

Франс Корнелис Адриан ван Анраат (1942 жылдың 9 тамызында туған) – нидерландтық соғыс қылмыскері және бизнесмен. Ол Саддам Хусейн билігі тұсында Иракқа химиялық қару жасау үшін қажетті шикізат сатқан. 2005 жылдың желтоқсан айында Гаага соты оны Саддам үкіметіне химиялық қару сатуға қатысқандығы үшін соғыс қылмысына кінәлі деп тапты. Оған 15 жылдық жаза берілді. Саяси алдын ала сотта, Анрааттың жазасы 17 жылға ұзартылды, кейін 16,5 жылға дейін қысқартылды. Ол 2015 жылы түрмеден босатылды.

Ирактағы бизнес

1970 жылдары Ван Анрат Италия, Швейцария және Сингапурда Иракта химиялық зауыттар құрылысын жүзеге асыратын инженерлік компанияларда жұмыс істеді. Химиялық заттар саудасы туралы білгеннен кейін ол Швейцарияның Биссон қаласында орналасқан "FCA Contractor" компаниясын құрды. 1984 жылдан бастап ол Иракқа мыңдаған тонна химиялық заттарды, оның ішінде горчичный газ және нервтік газ өндірісі үшін қажетті маңызды шикізатты жеткізді. Екі газ да 1980-1988 жылдар аралығындағы Иран-Ирак соғысында, сондай-ақ 1988 жылы ирактық күрдтерге қарсы жасалған Халабжадағы у газ шабуылында қолданылды, нәтижесінде шамамен 5000 адам қаза тауып, 10 000-нан астам адам жарақат алды. Бұл шабуыл Ирак режимінің елдің солтүстігіндегі күрдтерге қарсы жүргізген "Аль-Анфаль" науқанының бір бөлігі болды. Ол қауіпті химиялық заттарды заңсыз экспорттағаны үшін Американың Федералдық тергеу бюросымен іздеуде болды. Ван Анрат экстрадиция күтіп босатылып, 14 жылға Иракқа қашып кетті, онда оған ирактық азаматтығы берілді және араб есімі қойылды. 2007 жылдың маусым айында Нидерландының Жоғарғы соты сот шешімін растады, бірақ жаза мерзімін 16 жыл 6 айға қысқартты. Сол жылы апелляциялық сот, оған қарсы азаматтық сотта 16 талапкерге 25 000 евро төлеу туралы бұрыңғы шешімді күшінде қалдырды.

Нидерландтың құпия қызметі үшін хабаршы

Ван Артаның тұтқындалғанынан кейін көп ұзамай, бірнеше голландиялық газеттер Ван Артаның голландиялық құпия қызметі – AIVD үшін ақпарат беруші болғанын жазды. Голландиялық баспасөз мәлімдегендей, Ван Анраат AIVD-ден қорғау алған және Амстердамдағы Ішкі істер және Корольдік қатынастар министрлігіне қарасты қауіпсіз үйге орналастырылған.