Герман Бавинке: Голланд дін және философия ғалымы

Кіріспе

Голландиялық теолог және философ

Герман Бавинк (13 желтоқсан 1854 – 29 шілде 1921) – голландиялық кальвинист теолог және шіркеу қайраткері. Ол Абрахам Куйпер, Б. Б. Уорфилд және Герхард Воспен қатар кальвинистік дәстүрдегі маңызды ғалым болды.

Өмірбаян

Бавинк 1854 жылғы 13 желтоқсанда Нидерландының Хогевен қаласында дүниеге келді. Оның әкесі – неміс, Ян Бавинк (1826–1909), теологиялық консервативті, шіркеулік сепаратистік Христиан реформаторлық шіркеуінің (Christelijke Gereformeerde Kerk) пасторы. Бавинк орта мектепті бітіргеннен кейін 1873 жылы алдымен Кампендегі теологиялық мектепке түсті, бірақ бір жылдан кейін оқуын жалғастыру үшін Лейденге көшті. Студенттік күнделігінде ол Лейденде де қызмет еткен пастордың уағызы оны оқуын ауыстыруға ынталандырғанын жазды. Ол Йоханнес Шолтен және Абрахам Куэнен сияқты көрнекті профессорлардың бағынында оқыды және 1880 жылы Лейден университетін Ульрих Цвинглидің этикасы тақырыбындағы диссертациясын қорғап бітірді. Бір жыл өткен соң Бавинк Кампендегі теологиялық мектепте догматика профессоры болып тағайындалды. Ол қызмет еткен кезеңде, бұрын мемлекеттік Hervormde Kerk-тен шығып, «Afscheiding» (Бөлініс) деп аталған қозғалыс арқылы құрылған өзінің деноминациясына көмектесті. Бұл қозғалыс, Абрахам Куйпер басшылығымен Hervormde Kerk-тен тағы да бөлініп шыққан, «Doleantie» (Шағым) деп аталатын үлкен қозғалыспен бірікті. (Шағым – 1618–19 жылдарғы Дордт ұлттық синодына дейін арминиандыққа қарсы шыққан ортодоксалды реформаторлық пасторлар қолданған терминге тарихи сілтеме.) Біріккен шіркеу «Afgescheidenen» және «Dolerenden» топтарын Нидерландтағы Gereformeerde Kerken (GKiN) деп біріктірді. Бірігу нәтижесінде GKiN Afscheiding шіркеулерінің конфессиялық семинариясын мұра етті, ол GKiN-нің конфессиялық семинариясына айналды. Бавинк әріптестері мен жаңа, үлкен шіркеудегі жамағаттың жағдайын жеңілдету үшін осы семинарияда қалды. Afgescheidenen және Dolerenden біріккен кезде, одақтан тыс қалған Seceders-тің азғын тобы болды. Олар өздерінің жаңа деноминациясын Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) деп атады және Апельдорн қаласында өздерінің теологиялық семинариясын құрды.

Bavinck was born on 13 December 1854 in the town of Hoogeveen in the Netherlands to a German father, Jan Bavinck (1826–1909), who was the minister of theologically conservative, ecclesiastically separatist Christian Reformed Church (Christelijke Gereformeerde Kerk). After his high school education, Bavinck first went to the Theological School in Kampen in 1873, but then moved on to Leiden for further training after one year in Kampen. He wrote in his student journal notes that he was motivated to transfer his studies by the preaching of the pastor nl, who was also ministering in Leiden by that time. He studied under prominent faculties such as Johannes Scholten and Abraham Kuenen, and finally graduated in 1880 from the University of Leiden having completed a dissertation on the ethics of Ulrich Zwingli. A year later, Bavinck was appointed Professor of Dogmatics at Theological School in Kampen. While serving there, he also assisted his denomination that had formed out of the withdrawal of orthodox Calvinists earlier from the state Hervormde Kerk, a withdrawal movement called the "Afscheiding" (Secession) in its merger with a second and subsequent larger breakaway movement that also left the Hervormde Kerk, this time under the leadership of Abraham Kuyper, a movement called the "Doleantie" (the Complaint: a historical reference to the term used by orthodox Reformed ministers who opposed Arminianism prior to the National Synod of Dordt, 1618–19). The now united Church combined the "Afgescheidenen" and "Dolerenden" into the Gereformeerde Kerken in Nederland (GKiN). As a result of the merger, GKiN inherited the denominational seminary of the Afscheiding churches and that seminary became the denominational seminary of the GKiN, where Bavinck stayed put, so as to ease the transition of his colleagues and people within the much larger new Church. Already, when the Afgescheidenen merged with the Dolerenden, there was a minority of the Seceders who stayed out of the union; they formed their new denomination as the Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK), and they established their own theological seminary in the town of Apeldoorn.

Амстердамға көшіп келу

Осы оқиғалардың бәрінде Бавинк өз орнында қалып, сыныптық дәрістерін, зерттеулерін, жазуларын және жарияланымдарын жалғастырды – ол кальвинистік теолог және шіркеу қайраткері ретінде ерекше көзге түсті. Жаңадан құрылған Амстердамдағы Ерақыт Университет (VU), Абрахам Куйпердің басшылығымен, барлық ой-сана салаларында реформаторлық білімнің бекінісі болуға тиіс еді. Ерақыт Университет, оның ішінде дін қызметкерлерін даярлайтын Теология факультеті, Кампен семинариясынан айырмашылығы, мемлекеттен де, барлық шіркеу конфессияларынан да тәуелсіз болды. Бірақ, әрине, теология алғашқы онжылдықтар бойы VU-дың басты мәселесі болып табылды. Бавинк, VU факультетіне алғаш шақырылғанда, өзінің теологиялық зерттеулерінде қызығушылық танытқан нәрселерді осындай тәуелсіз ортада оқытудың пайдасын бағалауға тиіс болды. Куйпермен бірге факультетте ол өзін тығырыққа тірелгендей сезінуі мүмкін. Абрахам Куйпердің Амстердамға келу туралы ұсынысын бірнеше рет қабылдамағаннан кейін, Бавинк ақыры Куйпердің тілегін қабылдады. 1902 жылы ол Амстердамдағы Ерақыт Университетінің Теология профессоры болды. Куйпердің өзі басқа жұмыстармен айналысып, өзін алмастыруға ең лайықты адамды іздеді. Осылайша Бавинк үлкен қалаға көшіп келді, оның көп томдық «Gereformeerde Dogmatiek» атты еңбегінің бірінші басылымы жарық көрген кезде. Ол жоғары білімімен және беделімен келді. Ол өзінің оқытушылық өмірінің соңына дейін VU-де қалды. 1906 жылы ол Нидерланды Корольдік өнер және ғылым академиясының мүшесі болды. 1911 жылы ол Нидерланд Парламенті Сенатына сайланды. Ол Gereformeerde халқының мемлекеттік қаржыландырусыз өздерінің христиан мектептерін салуына көмектесті, осылайша 80 жылдық «Мектеп соғысы» барлық мектептерге мемлекеттік қолдау көрсету арқылы аяқталды. 1908 жылы ол АҚШ-қа сапар шегіп, Принстон теологиялық семинариясында «Тас лекцияларын» оқыды. Бавинк 1921 жылдың 29 шілдесінде Амстердамда қайтыс болды.

Бавинк пен Куйпер

Бавинкті замандасы Авраам Куйпермен салыстырған. Бавинктің алғашқы өмірбаянын жазған Дж.Х. Ландвер екеуі туралы былай деді: Бавинк аристотельдік болды, ал Куйпер платондық рухта болды. Бавинк – айқын ұғымдар адамы, Куйпер – құнарлы идеялар адамы. Бавинк тарихи фактілермен жұмыс істеді, ал Куйпер интуиция арқылы спекуляциялық жолмен іс-әрекет етті. Бавинктің ойлау қабілеті негізінен индуктивті, ал Куйпердің – негізінен дедуктивті. Бавинк пен Куйпердің арасындағы маңызды ерекшеліктердің бірі «Жалпы Рақым» деп аталатын ілімді «Антитезис» деп аталатын іліммен теологиялық тұрғыдан салыстыруда жатыр. Бавинк Жалпы Рақымды баса назарлады, ал Куйпер Антитезиске (кейде қатаң) баса назар аударды. GKiN және оның мүшелігінен туындаған неокальвинистік христиандық әлеуметтік қозғалыстардағы екі байланысты және даулы дәстүрді белгілеген екі ұстанымды Якоб Клапвиктің «Барлық ойды тұтқынға алу» (1986, ағылшын тілінде) атты реформациялық философияның маңызды еңбегінде қарастырылған.

Бавинктің аян туралы ілімі

Бавинк Фридрих Шлейермахердің аян туралы ілімінің субъективтік бейілімділігінен туындаған ашық сұрақты сезінді. Аян іліміндегі объективизм және субъективизм мәселесіне терең ойлы келген ол, Шлейермахердің аян ілімін өзіндік тұрғыда пайдаланды және Киелі кітапты теологиялық еңбегінің объективті өлшемі деп санады. Бавинк сондай-ақ христиандық сана мен тәжірибені қалыптастыратын шіркеудің маңыздылығын баса көрсетті. (Дереккөзі: Бён Хун Ву, Герман Бавинк және Карл Барт)