Севастополь қоршауы: Қырым соғысы мен II дүниежүзілік соғыстағы шайқас

Кіріспе

Қрым соғысының бөлігі, Екінші дүниежүзілік соғыс шайқасы

Севастополь қамалы (сол кезде ағылшын тілінде Севастополь қамалы деп аталған) 1854 жылдың қазанынан 1855 жылдың қыркүйегіне дейін, Қрым соғысы кезінде жалғасты. Одақтастар (француз, сардиниялық, османдық және британдық) 1854 жылдың 14 қыркүйегінде 50 000 әскермен Еупаторияға қонды, мақсаты – Қрымның астанасы Севастопольге жеңіспен жетіп, қаланы басып алу еді. Жол бойындағы маңызды шайқастар: Алма (1854 жылдың қыркүйегі), Балаклава (1854 жылдың қазаны), Инкерман (1854 жылдың қарашасы), Черная (1855 жылдың тамызы), Редан (1855 жылдың қыркүйегі) және, соңында, Малаков (1855 жылдың қыркүйегі). Қамау кезінде одақтас әскери-теңіз күштері астананы алты рет бомбалады: 1854 жылдың 17 қазанында, 1855 жылдың 9 сәуірінде, 6 маусымда, 17 маусымда, 17 тамызда және 5 қыркүйегінде. Севастополь қамалы – тарихтағы соңғы классикалық қамаулардың бірі. Севастополь қаласы – патшаның Жерорта теңізіне қауіп төндіретін Қара теңіз флотының базасы болды. Одақтастар оларды қоршауға алмас бұрын Ресей армиясы шегінді. Бұл қамау 1854-55 жылдары стратегиялық маңызы бар Ресей порты үшін күрестің шешімді кезеңі болды және Қрым соғысының соңғы эпизоды еді. Виктория дәуірінде бұл шайқастар көп рет еске алынды. Севастополь қамалы Крымдық әскер Лев Толстойдың "Севастополь очерктері" шығармасының және алғашқы орыс толық метражды фильмінің ("Севастополь қорғанысы") тақырыбы болды. Париждегі маңызды көше – Себастополь бульвары 1850 жылдардағы жеңіске арналып аталды, ал Балаклава шайқасы Альфред Теннисонның "Жылы бригаданың шабуылы" поэмасы және Роберт Гиббтің "Жұқа қызыл сызық" картинасы арқылы әйгілі болды. Франц Рубо бұл қамаудың панорамасын салды.

1854 жылдың қыркүйегі

Дос мемлекеттер (француз, осман және британ) 1854 жылдың 14 қыркүйегінде Еупаторияға қонды. Алма шайқасы (1854 жылдың 20 қыркүйегі) – Қырым соғысының (1853–1856) бірінші шайқасы деп есептеледі. Жакус Лерой де Сент-Арно және Фицрой Сомерсет, 1-ші Барон Раглан басқаратын англо-француз күштері генерал Александр Сергеевич Меншиковтың орыс әскерін жеңіп, шамамен 6000 әскерін жоғалтты. Қазан айының басында Балаклавадағы базасынан француз және британ инженерлері Севастопольдің оңтүстігіндегі Херсонес жоталары бойымен қоршау сызықтарын салуға кірісті. Әскерлер бекіністер, артиллериялық ұялар мен окоптар дайындады. Ресей әскері мен оның қолбасшысы князь Меншиков кеткен соң, Севастопольді қорғауды вице-адмиралдар Владимир Алексеевич Корнилов пен Павел Нахимов жүргізді, оларға Меншиковтың бас инженері, подполковник Эдуард Тотлебен көмектесті. Қаланы қорғауға 4500 жасақшы, 2700 артиллерист, 4400 теңізші, 18500 теңіз сарбазы және 5000 жұмысшы – барлығы 35 000-нан астам адам дайын болды. Севастопольдің теңіз қорғанысына 8 артиллериялық батарея кірді: солтүстік жағалауда 3 (Константин батареясы немесе Константин форты, Михаил батареясы немесе Михаил форты, 4-номерлі батарея) және солтүстік жағалауда 5 (Павел батареясы немесе Павел форты, 8-номерлі батарея, Александр батареясы немесе Александр форты, 8-номерлі батарея). Ресейліктер бағдарламаны қорғау үшін кемелерін батырып, содан кейін теңіз артиллериясын қосымша артиллерия ретінде, ал кеме экипаждарын теңізшілер ретінде пайдаланды. 1855 жылдың соңына дейін қасақана батырылған кемелерге Ұлы князь Константин, Париж қаласы (әрқайсысы 120 зеңбірекпен), орыс кемесі Храбрый, орыс кемесі Императрица Мария, орыс кемесі Чесма, орыс кемесі Ростислав және Ягондейд (барлығы 84 зеңбірекпен), Каварна (60 зеңбірекпен), Конлефи (54 зеңбірекпен), бу фрегаты Владимир, бу кемелері Тундер, Бессарабия, Дунай, Одесса, Эльбрус және Крейн кірді.

1854 жылдың қазаны

Қазанның ортасына қарай одақтастар Севастопольға оқ атуға дайын 120-ға жуық зеңбірекке ие болды; орыстардың саны шамамен үш есе көп болды. 5 қазан күні (ескі стиль бойынша, 17 қазан жаңа стиль бойынша) артиллериялық шайқас басталды, ал Инкерман қоршау шебінен тыс жерде болды. Балаклава орыстардың рухын көтеріп, одақтастардың қатарлары сейірек және жеткіліксіз адаммен қамтылғанына көндірді. Орыстар Севастопольді қоршауды дала шайқасымен тоқтату мүмкін емес екенін түсінді, сондықтан олар қалаға әскерлерді көшіріп, қорғаушыларға көмектесу үшін жіберді. Қарашаның соңында қысқы дауыл одақтастардың лагерьдері мен жабдықтау жолдарын қиратты. Ауыр жағдайда адамдар мен жылқылар ауырып, аштықтан зардап шекті. Тотлебен Редан бастионы мен Малаков редутының бекіністерін кеңейткен кезде, британдық бас инженер Джон Фокс Бургойн Севастопольдің кілті деп есептеген Малаковты басып алуға тырысты. Одақтас әскерлерін Малаковқа жақындату үшін қоршау жұмыстары басталды; жауап ретінде Тотлебен орыс әскерлерінің қоршаулағандарға снайперлік оқтармен шабуылдауына мүмкіндік беретін мылтық шұңқырларын қазды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың айрықша белгісі болған ұзындығына қарай соғыстың алғашқы көрінісі ретінде, шұңқырлар одақтастардың шабуылдарының негізгі бағыты болды.

1855 жыл

Қыс аяқталғаннан кейін одақтастар көптеген жабдықтау жолдарын қалпына келтіре алды. 1855 жылдың наурыз айының соңында аяқталған, мердігерлер Томас Брасси мен Сэмюэл Мортон Пето салған жаңа Ұлы Қырым Орталық темір жолы қазір Балаклавадан қоршау сызықтарына жабдықтар жеткізіп тұрды. 24 шақырымдық темір жол бес жүзден астам зеңбірек пен көптеген оқ-дәрі жеткізді. 24 тамызда (5 қыркүйекте) одақтастар бекініске қарсы алтыншы және ең ауыр бомбалауды бастады. 3007 зеңбірек 150 000 оқ атты, нәтижесінде ресейліктер күн сайын 2000-3000 адамдық шығынға ұшырады. 27 тамызда (8 қыркүйекте) 13 одақтас дивизия және бір одақтас бригада (барлығы 60 000 адам) соңғы шабуылды бастады. Ұлы Реданға жасалған британдық шабуыл сәтсіз аяқталды, бірақ генерал Макмахон басшылығымен француз әскері Малахов редутын және Кіші Реданды басып алып, ресейлік қорғаныс позициясын тұрақсыз етіп жіберді. 28 тамызда (9 қыркүйекте) таңертең ресейлік әскерлер Севастопольдің оңтүстік жағын тастап кетті. Севастопольді батырлықпен қорғағандарына және одақтастардың ауыр шығындарына қарамастан, Севастопольдің құлауы Қырым соғысында Ресейдің жеңілісіне әкелді. Британ аралдарынан тыс жерлерде: Аделаида; Окленд; Брантфорд, Онтарио; Форт-Эри, Онтарио; Галт, Онтарио; Джорджтаун, Гайана; Гибралтар; Гамильтон, Онтарио; Хобарт, Тасмания; Кинкардин, Онтарио; Кингстон, Онтарио; Лансестон, Тасмания; Лондон, Онтарио; Мельбурн; Монреаль; Квебек қаласы; Сарния, Онтарио; Стратфорд, Онтарио; Страуд, Жаңа Оңтүстік Уэльс; Сидней; Труа-Ривьер, Квебек; Торонто; және Виндзор, Онтарио. Сонымен қатар, бірнеше зеңбірек Сандхерсттегі Корольдік әскери колледжге және Вулвичтегі Корольдік әскери академияға жіберілді. Бұл зеңбіректердің барлығы қазір Sandhurst Royal Military Academy-де (Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп ұзамай RMA Woolwich жабылып, қайта аталды) сақталады және Олд Колледждің алдында, Ватерлоо шайқасынан және басқа шайқастардан алынған зеңбіректердің қасында қойылған. Ұлыбританиядағы қалаларға жіберілген көптеген зеңбіректер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде соғысқа көмектесу үшін балқытылды, бірақ кейінірек олардың бірнешеуі көшірмелерімен алмастырылды. Қамауда алынған бірнеше зеңбіректердің каскабелі (ескі қақпақпен зарядталатын зеңбіректердің артқы жағындағы үлкен шар) британдық Қарулы Күштердегі батырлық үшін ең жоғары награда – британдық Виктория Крестін жасауға пайдаланылды. Алайда, өндіруші компания Ханкокс металлдың орыс емес, қытайлық қоладан жасалғанын растады. Пайдаланылған зеңбіректер Вулвичтегі "От күші" мұражайында сақталған және олар қытайлық екені анық. 1850 жылдары Севастопольде қытайлық зеңбіректердің болуының еш себебі болмас еді және ВК-ның зеңбіректер шын мәнінде 1840 жылдары Қытай соғысынан алынған британдық трофейлер болуы мүмкін. Егер де ВК-ны Севастополь зеңбірегінен жасаса, іс жүзінде бұл мүмкін емес. Ресей қоласынан жасалмаған медальдарды сынақтан өткізу кейбір Виктория айқыштарының белгілі бір уақытта төменгі сапалы материалдан жасалғандығы туралы әңгімелерге жол ашты, бірақ бұл олай емес – барлық Виктория айқыштары басынан бастап бірдей металдан жасалған. Джон Беллдің 1861 жылғы Гвардиялық Қырым соғысы мемориалының компоненттері Лондонның Сент-Джеймс ауданындағы Ватерлоо-плейсте Севастополь зеңбіректерiнен балқытылған металлдан жасалды.

The Allies were able to restore many supply routes when winter ended. The new Grand Crimean Central Railway, built by the contractors Thomas Brassey and Samuel Morton Peto, which had been completed at the end of March 1855 was now in use bringing supplies from Balaclava to the siege lines. The 24 mile long railroad delivered more than five hundred guns and plentiful ammunition. On 24 August (5 September) the Allies started their sixth and the most severe bombardment of the fortress. Three hundred and seven cannon fired 150,000 rounds, with the Russians suffering 2,000 to 3,000 casualties daily. On 27 August (8 September), thirteen Allied divisions and one Allied brigade (total strength 60,000) began the last assault. The British assault on the Great Redan failed, but the French, under General MacMahon, managed to seize the Malakoff redoubt and the Little Redan, making the Russian defensive position untenable. By the morning of 28 August (9 September), the Russian forces had abandoned the southern side of Sevastopol. Although defended heroically and at the cost of heavy Allied casualties, the fall of Sevastopol would lead to the Russian defeat in the Crimean War. Outside the British Isles: Adelaide; Auckland; Brantford, Ontario; Fort Erie, Ontario; Galt, Ontario; Georgetown, Guyana; Gibraltar; Hamilton, Ontario; Hobart, Tasmania; Kincardine, Ontario; Kingston, Ontario; Launceston, Tasmania; London, Ontario; Melbourne; Montreal; Quebec City; Sarnia, Ontario; Stratford, Ontario; Stroud, New South Wales; Sydney; Trois Rivières, Quebec; Toronto; and Windsor, Ontario. Additionally, several were sent to the Royal Military College, Sandhurst, and the Royal Military Academy, Woolwich. These cannon are now all kept at the Royal Military Academy Sandhurst (renamed after the closing of RMA Woolwich shortly after the Second World War) and are displayed in front of Old College, next to cannon from Waterloo and other battles. Many of the cannon sent to towns in Britain were melted down during the Second World War to help the war effort, though several of these have subsequently been replaced by replicas. efn|Those melted down during the Second World War include cannon from: Aberdeen, Ashton under Lyne, Blackburn, Boston, Bridgnorth, Bridgwater, Brighton, Bristol, Burnley, Cambridge, Cardiff, Cardigan, Cheltenham, Chester, Chobham, Congleton, Coventry, Cricklade, Derby, Devizes, Dunfermline, Durham, Flint, Halifax, Hastings, Huntingdon, Knaresborough, Lancaster, Leamington Spa, Leominster, Lichfield, Lymington, Malmesbury, Oldham, Ripon, Salford, Salisbury, Seaham, Southport, South Shields, Stockport, Stockton on Tees, Sunderland, Warrington, Wells, Whitby, Winchester, Wootton Bassett, Wrexham, and York. The cascabel (the large ball at the rear of old muzzle loaded guns) of several cannon captured during the siege was said to have been used to make the British Victoria Cross, the highest award for gallantry in the British Armed Forces. However, Hancocks, the manufacturer, confirms that the metal is Chinese, not Russian, bronze. The cannons used are in the Firepower Museum in Woolwich and are clearly Chinese. There would be no reason why Chinese cannon would be in Sevastopol in the 1850s and it is likely that the VC guns were, in fact, British trophies from the China war in the 1840s held in the Woolwich repository. Though it had been suggested that the VCs should be made from Sevastopol cannons, it seems that in practice, they were not. Testing of medals which proved not to be of Russian bronze has given rise to stories that some Victoria Crosses were made of low grade material at certain times but this is not so – all Victoria Crosses have been made from the same metal from the start. Components of the 1861 Guards Crimean War Memorial by John Bell, in Waterloo Place, St James's, London, were made from melted down Sevastopol cannons.