Қырым соғысының 1854 жылғы шайқасы

Кіріспе

1854 жылы Қырым соғысындағы шайқаста ресейліктер күштерін бөліп жіберді. Одақтас әскерлерін қоршау шебінде қорғауға негізінен қаланың тұрақты қорғанысын құрайтын Әскери-теңіз күштері жауапты болды, ал одақтастарға сырттан қауіп төндіретін генерал Меншиков басқаратын мобильді армия болды. Одақтастар Севастопольге баяу шабуыл жасамай, ұзақ қоршауға дайындалды. Лорд Раглан басқаратын британдықтар мен Канробер басқаратын француздар әскерлерін Херсонес түбегіндегі порттың оңтүстігіне орналастырды: француз армиясы батыс жағалаудағы Камиеш шығанағын басып алды, ал британдықтар оңтүстікке қарай Балаклава портына көшті. Бірақ, бұл позиция британдықтарды одақтастардың қоршау операцияларының оң фланкін қорғауға міндеттеді, ал Рагланның мұндай міндетті атқаруға жеткілікті әскері болмады. Осы мүмкіндікті пайдаланып, орыс генералы Липранди 25 мың сарбазбен Балаклава маңындағы қорғанысқа шабуыл жасауға дайындалды, британдық база мен қоршау шебі арасындағы жабдықтау жолын бұзуды үміттене отырып. Шайқас орыс артиллериясы мен жаяу әскерінің Воронцов биіктігіндегі Балаклаваның алғашқы қорғаныс шебін құраған Османдық редуттарына шабуыл жасауымен басталды. Османдық әскерлер бастапқыда орыс шабуылына қарсы тұрды, бірақ қолдау алмағандықтан, кейін шегінуге мәжбүр болды. Редуттар түскен соң, орыс атты әскері Оңтүстік аңғарындағы екінші қорғаныс шебіне шабуыл жасады, оны Османдық әскерлер мен британдық 93-ші таулы полкі қорғады. Бұл шеп тұрып, шабуылды тойтарды; сондай-ақ генерал Джеймс Скарлетттің британдық ауыр бригадасы да атты әскердің көп бөлігін жеңіп, орыстарды қорғанысқа көштірді. Алайда, Рагланның дұрыс түсінілмеген бұйрығынан туындаған одақтас атты әскерінің соңғы шабуылы британдық әскери тарихындағы ең танымал және қайғылы оқиғалардың біріне – Жеңіл бригаданың шабуылына әкелді.

Севастополға қарай

Британдық және француздық флоттар 1854 жылдың 5 қыркүйегінде Болгарияның Варна портынан шығып, Қырымдағы Каламита шығанағына бет алды. 14-сі күні әскерлер жағаға түсе бастады; төрт күн ішінде 61 400 жаяу әскер, 1200 атты әскер және 137 зеңбірек құрамындағы одақтас күштері жағаға жетті. Құтқарушыларды түсіру аймағынан оңтүстікке қарай 53 шақырым жерде, Булганак, Има, Катча және Белбек өзендерінен өте, Ресейдің Севастополь әскери-теңіз базасы мен бекінісі орналасқан. Генерал Меншиков одақтастардың келгенін біліп, франко-британдықтардың алға жылжуын тоқтату үшін әскерін Алма өзенінің жағасында дайындады, бірақ 20 қыркүйекте ол Қырымдағы алғашқы ірі шайқаста жеңілді. Меншиковтың жеңілісі туралы хабар Санкт-Петербургтегі патша Николай I-ге күмәнділікпен қабылданды – Севастопольдің құлауы енді уақыт мәселесі сияқты көрінді. Бірақ одақтастардың, ең алдымен француз бас қолбасшысы Сент-Арно, содан кейін Лорд Рагланның, әлсіреген ресейліктерге шайқас алаңынан салыстырмалы түрде қашуға мүмкіндік берді, бұл Меншиков пен оның әскеріне Севастопольге жетуге, қайта ұйымдастыруға және моральдық жағдайын жақсартуға мүмкіндік берді. "Егер жаудың осы қателігі болмаса, не болар еді деп ойлау қорқынышты", - деп жазды вице-адмирал Корнилов. 1854 жылдың 23 қыркүйегінде таңертең одақтастардың оңтүстікке қарай жорығы қайта басталды, бірақ нақты жоспар әлі болмады; Севастопольдің өзіне жақын Кача өзенінен өткен соң ғана одақтас командирлері өздерінің мүмкіндіктерін талқылады. Бастапқы жоспарда Севастополь портының солтүстік жағына (Северная) шабуыл жасамас бұрын Белбек өзенінен өту көзделген, бірақ жақындағы теңіз ақпараты позицияның күткеннен әлдеқайда мықты екенін көрсетті. Британ армиясының ең тәжірибелі инженері Джон Бургойн Севастопольге оңтүстіктен шабуыл жасауды ұсынды, өйткені барлық мәліметтер бойынша, ол әлі де жетілмеген қорғанысқа ие болған. Бұл пікірді Сент-Арно да бөлісті, ол орыс күштерінің күшейгені туралы ақпарат алғаннан кейін солтүстіктен шабуылға келіспеді. Бургойн ұсынған "флангтық шеру" одақтастарды қаланың айналасын шығысқа қарай айналып, қорғаныстың ең әлсіз жерінен оңтүстікке қарай шабуыл жасауға міндеттеді. Раглан келісуге дайын болды, ол мұндай операцияға бұрыннан бейім екенін айтты және Черсонес түбегінің оңтүстік порттарын басып алу жабдықтау мәселесін жеңілдететінін білді. 24 қыркүйекте Меншиков әскерін Севастопольден Бақты Серай және Симферопольге қарай жылжыта бастады, адмиралдар Корнилов пен Нахимов 18 000 сарбаздық гарнизонды (көбінесе теңізшілер мен морпелер) ұйымдастырып, порттың қорғанысын дайындады. Қырымның ішкі аймағына ену арқылы Меншиков Ресеймен байланысын сақтап қана қоймай, Одессадан немесе Керчьтен келген күшейтулермен де байланыста болады; сонымен қатар, ол далада әрекет ете алады және одақтастардың қанатын қауіпке ұшырата алады. Меншиков шығысқа қарай жылжығанда, ағылшын-француздық түрік армиясы, британдықтар алғы шепте, түбекке қарай жорығын жалғастырды. Ауа тым ыстық, су аз, холера тараған, бұл ерлерге, соның ішінде қатерлі ісікпен ауыратын Сент-Арноға ауыр соққы тигізді. Бұл жорыс қиын сынақ болды және оқиғасыз өткен жоқ. 25 қыркүйекте Маккензи фермасының жанында Раглан мен британ колоннасының алдындағы штабы кері шегініп бара жатқан орыстардың артқы қатарына кездейсоқ тап болды; әскерінің қалған бөлігі үмітсіз тәртіпсіздікке ұшырағандықтан, Меншиков британдықтарға ауыр соққы беру мүмкіндігін жіберді. Алайда, 26-сы күні Раглан Кадикой ауылына жетіп, Балаклаваның тар шығанағына қарайтын болды. Сол күні ауыр науқастанып қалған Сент-Арно өзінің қолбасшылық құқығын генерал Канробертке тапсырды.

The British and French fleets departed from the Bulgarian port of Varna on 5 September 1854, heading towards Kalamita Bay in the Crimea. By the 14th, the troops began to land; within four days the Allied force of 61,400 infantry, 1,200 cavalry and 137 guns, was ashore. Thirty three miles (~53 km) to the south of the landing zone, beyond the Bulganak, lma, Katcha and Belbek rivers, lay the Russian naval base and fortress of Sevastopol, the key Allied objective in the Crimea. General Menshikov, aware of the Allied presence, prepared his troops on the banks of the River Alma in an effort to halt the Franco British advance, but on 20 September he was soundly defeated in what was the first major battle in the Crimea. News of Menshikov's defeat was met with disbelief by Tsar Nicholas I in St. Petersburg – it seemed it would only be a matter of time before Sevastopol fell. But Allied hesitation, first from the French commander in chief, Saint Arnaud, then by Lord Raglan, allowed the dispirited Russians to escape the battlefield in relative order, allowing Menshikov and his army to reach Sevastopol, reorganise and rebuild their morale. "It is frightful to think what might have happened", wrote Vice Admiral Kornilov, "had it not been for this cardinal error of the enemy's." The Allied march south finally recommenced on the morning of 23 September 1854, but there was as yet no definite plan of action; it was not until they had passed the River Katcha in sight of Sevastopol itself, that the Allied commanders discussed their options. The original plan had envisaged a move across the River Belbek before attacking the north side (the Severnaya) of Sevastopol harbour, defended by the Star Fort; but recent naval intelligence had revealed that the position was much stronger than had first been realised. John Burgoyne, the British Army's most experienced engineer, advocated an attack on Sevastopol from the south which, from all reports, was still an imperfectly entrenched position. This was a view shared by Saint Arnaud who, having received his own intelligence of Russian reinforcements, had refused to agree to an attack from the north. Burgoyne's proposed 'flank march' required the Allies to go round the city to the east in order to attack the harbour from the south where the defences were weakest. Raglan was inclined to agree, arguing that he had always been disposed to such an operation; he knew, too, that the problem of re supply would be eased with the seizing of the southern ports on the Chersonese Peninsula. On 24 September, Menshikov began to move his army out of Sevastopol towards Bakchi Serai and Simferopol, leaving Admirals Kornilov and Nakhimov to organise the 18,000 strong garrison (mainly sailors and marines) and prepare the port's defences. By venturing into the interior of the Crimea, Menshikov would not only keep open his communications with Russia, but would also be in touch with reinforcements from Odessa or Kertch; moreover, he would be free to operate in the field and threaten the Allied flank. Whilst Menshikov moved east, the Anglo French Turkish army, with the British in the vanguard, continued its march towards the southern coast of the peninsula. The heat was oppressive, the water sparse, and cholera rife, taking a heavy toll on the men including Saint Arnaud who was already ill with cancer. The march had been a real trial and was not without incident. At one point, on 25 September near MacKenzie's Farm, Raglan and his staff in front of the British column stumbled across the rear of the retreating Russians; with the rest of his army strung out behind in hopeless disorder, Menshikov missed a chance to inflict a major reverse on the British. By the 26th, however, Raglan had reached the village of Kadikoi, and was able to look down on the narrow inlet of Balaclava. That same day Saint Arnaud, now critically ill, surrendered his command to General Canrobert.

Достасқандардың орналасуы

Балаклава порты екі одақтас армияны қабылдауға тым кішi болды. Әдiлеттiлiк бойынша, өңiрдi ұстау құрметiне ие болған француздықтар Балаклаваны басып алуы керек едi, ал британдықтар батысқа қарай Казач және Камiеш порттарына жылжуы керек едi. Канроберт британдықтарға таңдау жасау мүмкүндiгiн ұсынды, бiрақ адмирал Лионстың жаман кеңесiнен кейiн Раглан Балаклаваны өз базасы ретiнде таңдады, егер батыс екі шығанақ жабдықтау порттары ретiнде әлдеқайда жақсы мүмкүндiктер ұсынса, оны түсiнбедi. Сонымен қатар, Раглан британдық армияны одақтастар операциясының оң жақ қанатын қорғауға мiндеттедi және екі ағылшын-француз армиясының қауiпсiздiгiн Меншiковтiң шығыстан келген күштерiнен қамтамасыз етуi керек едi. Рагланның шешiмi ауыр қате болды және британдық армия осы қате үшiн қымбат баға төледi. Көптеген адамдар үшін "жақтау жүрiсiнiң" жалғыз мақсаты Севастопольге шабуыл жасау болды. Британдық 4-дивизияның қолбасшысы Джордж Кэткарт Рагланнан дереу әрекет етуiн өсiндi. "Мен оған кiре алатыныма сенiмдiмiн, шамалы шығынмен", - деп жазды Кэткарт Рагланға 28 қыркүйекте қаланың шығыс жағындағы биiктiктен. "Бiз қаптарымызды тастап, ашық күнде де шабуылдай аламыз. Көшелерде үлкен қорқынышпен жүрген адамдарды көремiз". Бiрақ сақтық басым болды және Бургойн Канроберттiң қолдауымен ресми қоршауға арналған жоспарлар дайындалды. Раглан Кэткартқа одақтастардың қоршау пойыздары түсiрiлмейiнше ештеңе болмайтынын айтқанда, Кэткарт ашуын жасыра алмады: "Қоршау пойыздарын түсiрiңiз! Бiрақ, Лорд Раглан, неге соққы беру керек?". Портты басып алуды шешкен одақтастар өз күштелерiн Херсонес түбегiне орналастыруға кiрiстi. Түбек солтүстiк жағынан Севастополь портымен шектелген, оның басында Черная өзенi оңтүстiк-шығыстан ағып жатыр. Шығыс шекарасы ұзақ жарлықтан, Сапуне биiктiктерiнен, орташа биiктiгi 600 футтан, және тек екі өткелден ғана: металданған Воронцов жолынан және биiктiктердiң оңтүстiк шетiнде, Севастополдiң батыс шетiнен Балаклаваға дейiнгi тік және қиын жолдан өтетiн Col арқылы қалыптасады. Севастополь өзi Докярд сағасымен екіге бөліндi. Канроберттiң төрт дивизиясының екеуi, генерал Фори бақылауымен, қаланың батыс қоршау операцияларына тағайындалды, Қара теңiзден Докярд сағасына дейiн; қалған екі дивизия, генерал Боске басшылығымен, Сапуне биiктiктерiнде қоршау күшi ретiнде әрекет ететiн болды. Боскетiң солтүстігінде британдық 1-шi дивизияның лагерi орналасқан, ал одан әрi Де Лейси Эванстың 2-шi дивизиясы одақтастардың желiсiнiң оң жағын қорғап, оның алдында Инкерман биiктiктерi мен оң жағында Черная аңғары орналасқан. Балаклава порты одақтастардың негiзгi периметрінен тыс жерде орналасқан және өзіндiк қорғаныс жүйесiмен қамтамасыз етiлуi керек едi. Воронцов жолы Сапуне биiктiктерiнен шығыс-батысқа қарай өрмелеу жотасымен төмен қарай жүгіріп, жазықты екі бөлікке бөліп, Солтүстiк аңғар мен Оңтүстiк аңғар деп аталды. Каузвей биiктiктерiндегi редуттар Балаклаваға қорғаныстың алғашқы желісін ұсынды: бесеуі биiктiктерде салынған - шамамен 500 метр (~ 450 м) арақашықтықта - және бiрi Кенроберт төбесi деп аталатын, оңтүстікке қарай және ағылшын қорғанысының оң жағын қамтиды (төмендегi картаны қараңыз). Редуттарда барлығы тоғыз әскери-теңiз гаундары орналасқан, барлығы HMS Diamond-тен 12 фунт: Кенроберт төбесiндегi No1 редутта үш; 2, 3 және 4-редуттарда екі-екі. 5 және 6-редуттар (Козвей-Хайтс-тың батыс шетiндегi екеуі) әлi аяқталмаған және ешқандай қарусыз болған. Бұл қорғаныс шұғыл түрде салынған, бiрақ олар кiшiгiрім жұмыстар емес: No1 редутта 600 түрік гарнизоны тұрды, ал 2, 3 және 4-редуттар әрқайсысы 300 адам болды; олардың барлығын бiр британдық артиллерия NCO ертіп жүрді. Британдық базаның iшкi қорғаныс желісін 93-шi жоғарғы жерлер мен Балаклаваның солтүстігіндегі Кадикой ауылында орналасқан Корольдік артиллерияның далалық батареясы қамтамасыз етті. Оларды порттың үстіндегі биiктiктерде орналасқан Корольдік теңiзшiлер мен артиллерия, сондай-ақ қосымша Осман әскерлерi қолдады. Осы қорғаныстан басқа, Раглан Лорд Луканның 1500 атты дивизиясының сарбаздарын, Оңтүстік аңғардың батыс шетiнде орналасқан және Корольдік ат артиллериясының әскерiн шақыра алады. Балаклавадағы британдық базаны дереу қорғауға арналған жалпы күш 26 пулямен қамтамасыз етілген 4500 адам болды. Ресейлік күштердің бұл күшi одақтастардың негiзгi жабдықтау портына - Балаклаваға соққы бермек. Балаклаваның осал екендiгi екі жаққа да белгiлi болды. Севастополь маңындағы қоршау операцияларын жүргiзiп, одақтастардың шығыс жақ қанатын қорғау Рагланның азайып бара жатқан күштерiнiң мүмкiндiктерiн шектедi - Альмадағы британдық шығын жоғары болды, және көптеген адамдар әлi де холера эпидемиясынан зардап шегiп жатты; басқалары жай ғана шаршап ауырды. Қосымша ресейлік күштер келгеннен кейiн, Меншiковтiң театрдагы жалпы күшi (12-дивизияны қоса алғанда) шамамен 65 000 адамды құрады. 4-корпустың қалған бөлігі - 10 және 11-дивизиялар - сонымен қатар Қырымға бағытталды, бiрақ Николай I-нiң одақтастарға қарсы соққы беру үшiн Меншiков осы күштердiң келiп жеткенiне дейiн күтпеуге шешiм қабылдады. Ресейлiктердiң алғашқы әрекетi 1854 жылғы 18 қазанның таңында болды, ол кезде лейтенант полковник Ракович үш жаяу әскер батальонымен, 200 казакпен және төрт пулямен Чоргун ауылына шабуыл жасады. Осыдан бастап Липранди, Ракович және генерал-майор Семякин одақтастардың Каузвей биiктiктерiндегi редуттарын таныстыра алды. Ресейлiк командирлерге, және кейiннен Корольдік инженерлерге, редуттар Балаклаваның iшкi қорғаныс желісінен тым алшақ орналасқандықтан тиiстi түрде қорғала алмайтыны және британдықтармен қолдау көрсетiлмейтiнi белгiлi болды. Ресейлiк барлау есептерi сонымен қатар осы сыртқы қорғаныстарда тунистер, жаңа сарбаздар мен милициядан тұратынын, соғыстың басында Дунайда оларды жеңген сарбаздар сияқты емес екенiн көрсеттi. Липранди мен оның генералдарына редуттарға жылдам шабуыл сәттi болады деп көріндi. 23 қазанға дейiн Липранди 17 батальон, 30 эскадрон және 64 пулядан тұратын 16 000 адамды, "Чоргун отряды" деп белгiлеген. Бас генерал Гриббе басқаратын сол колонна Черная өзенiнен өтіп, Камара ауылына жылжуы керек едi. Орталық колонна, генерал-майор Семякин басшылығымен, екі қанатқа бөліндi: Семякин өзi сол қанатты басқарып, Чоргундан оңтүстікке қарай жылжып, содан кейiн Кенроберт төбесi мен No1 редутына шабуыл жасады; генерал-майор Левутский, орталық колоннаның оң қанатын басқарды, батысқа қарай No2 редутына шабуыл жасауға міндеттелдi. Ал оң колонна, полковник Скюдери басшылығымен, Черная өзенiнен Трактир көпiрi арқылы өтіп, содан кейiн Федюхин биiктiктерi арқылы және Солтүстiк аңғар арқылы No3 редутына шабуыл жасауға жылжуы керек едi. Шабуылдар генерал-лейтенант Рыжовтың кавалериясымен қолдау көрсетiлуi керек едi. Одан әрi, генерал-майор Жабокрицкий басқаратын 4500 адамнан және 14 пулядан тұратын күш Липрандидің оң жағын одақтастардың араласуынан қорғады. Редуттар басып алынғаннан кейiн, Жабокрицкий Федюкин биiктiктерiн басып алуы керек едi. Барлығы (Жабокрицкий күшi мен Трактир көпiрiнде қалған резервiн қоса алғанда) Липрандидiң тастауында шамамен 25 000 адам мен 78 пуля болды - қоршау желiсiне қауiп төндiруге жеткiлiк емес, бiрақ Балаклавадағы қорғанысты бұзуға жеткiлiк. (Төмендегi картаны қараңыз).

The harbor at Balaclava was too small for both Allied armies to use. By rights, the French, who had claimed the honor of holding the right of the line, should have occupied Balaclava whilst the British should have moved west to the ports of Kazatch and Kamiesch. Canrobert offered the British the choice, but badly advised by Admiral Lyons, Raglan chose Balaclava for his base, not realizing that the two western bays offered far better facilities as supply ports. Moreover, Raglan committed the British Army to the defense of the right flank of the Allied operation and would have to ensure the security of both Anglo French armies against the threat posed by Menshikov's forces to the east. The decision by Raglan was a bad mistake and one for which the British Army was to pay a terrible price. For many, the only justification for the 'flank march' was an immediate assault upon Sevastopol. George Cathcart, commander of the British 4th Division, pleaded with Raglan for instant action. "I am sure I could walk into it, with scarcely the loss of a man," wrote Cathcart to Raglan on 28 September from the heights above the eastern approach to the city. "We could leave our packs, and run into it even in open day We see people walking about the streets in great consternation " But caution prevailed, and plans by Burgoyne for a formal siege, backed by Canrobert, were prepared. When Raglan told Cathcart that nothing would happen until the Allied siege trains had been landed, Cathcart could not hide his irritation, "Land the siege trains! But my dear Lord Raglan, what the devil is there to knock down?" Having decided upon which port they would occupy the Allies set about deploying their forces on the Chersonese Peninsula. The peninsula is bounded to the north by Sevastopol Harbour, at the head of which the River Chernaya flows from the south east. The eastern boundary is formed by a long escarpment, the Sapouné Heights, averaging 600 feet high, and pierced by two passes only: the metalled Worontsov road, and, at the southern end of the heights, the Col, through which ran a steeper and more difficult road leading from the west end of Sevastopol to Balaclava. Sevastopol itself was divided in two by the Dockyard Creek. Two of Canrobert's four divisions, supervised by General Forey, were allotted the western siege operations around the city, from the Black Sea to the Dockyard Creek; the other two divisions, under General Bosquet, would act as a covering force along the Sapouné Heights. To Bosquet's north lay the camp of the British 1st Division, and beyond this De Lacy Evans' 2nd Division guarding the extreme right of the Allied line with the Inkerman Heights to its front and the Chernaya Valley to its right. The port of Balaclava lay outside the main Allied perimeter and had to be provided with a defensive system of its own. The Vorontsov Road ran down from the Sapouné Heights along a ridge, running east–west, known as the Causeway Heights, dividing the plain into two sections – the North Valley and the South Valley. Redoubts upon the Causeway Heights offered Balaclava its first line of defense: five were built upon the heights – approximately 500 yards (~450 m) apart – and one upon what came to be known as Canrobert's Hill, slightly to the south and covering the extreme right of the British defenses (see map below). The redoubts housed a total of nine naval guns, all 12 pounders from HMS Diamond: three in No.1 redoubt on Canrobert's Hill; two each in redoubts 2, 3, and 4. Redoubts 5 and 6 (the two at the western end of the Causeway Heights), were still unfinished and without any guns. These defenses were hastily constructed, but they were not small works: No.1 redoubt held a garrison of 600 Turks, whilst redoubts 2, 3, and 4 each held 300; all were accompanied by one British artillery NCO. The inner line of defense of the British base was supplied by the 93rd Highlanders and a Royal Artillery field battery stationed at the village of Kadikoi to the north of Balaclava. These were supported by Royal Marines and artillery positioned along the heights above the port, as well as additional Ottoman troops. In addition to these defenses, Raglan could call upon the 1,500 men of Lord Lucan's Cavalry Division camped on the western end of the South Valley, along with a troop of Royal Horse Artillery. The total force available for the immediate defense of the British base at Balaclava numbered around 4,500 men, supported by 26 guns. This force of Russian reinforcements would strike at the allies' main port of supply—Balaclava. The vulnerability of Balaclava was well known to both sides. Undertaking the siege operations around Sevastopol whilst securing the Allies' eastern flank was stretching the resources of Raglan's dwindling forces – British casualties at the Alma had been high, and many were still suffering from the cholera epidemic; others simply fell sick from exhaustion. With the arrival of further Russian reinforcements, Menshikov's total force in theatre (including 12 Division) numbered around 65,000. The remainder of 4th Corps – 10 and 11 Divisions – were also heading towards the Crimea, but Menshikov, under pressure from Nicholas I to strike back at the Allies, decided not to wait for these troops before beginning the attack. The first move by the Russians came on the early morning of 18 October 1854, when Lieutenant Colonel Rakovitch moved against the village of Chorgun with three infantry battalions, 200 Cossacks and four guns. From here, Liprandi, Rakovitch and Major General Semyakin were able to reconnoitre the Allied redoubts along the Causeway Heights. To the Russian commanders, and, belatedly, to the Royal Engineers, the redoubts were recognised to be too far forward of the inner defensive line of Balaclava to be adequately defended and supported by the British. Russian reconnaissance reports had also indicated that these outer defences were occupied by a mixture of Tunisians, raw recruits and militia, and not of the same calibre of men that had defeated them on the Danube at the beginning of the war. To Liprandi and his generals it seemed a swift strike against the redoubts was certain of success. By 23 October Liprandi had gathered 16,000 men, known as the 'Detachment of Chorgun', comprising 17 battalions, 30 squadrons and 64 guns. The left column, commanded by Major General Gribbe, was to advance across the Chernaya River and towards the village of Kamara. The centre column, under Major General Semyakin, was divided into two wings: Semyakin himself, commanding the left wing, was to lead his troops south from Chorgun before moving against Canrobert's Hill and No.1 redoubt; Major General Levutsky, commanding the right wing of the centre column, was tasked to assault No.2 redoubt farther to the west. Meanwhile, the right column, under Colonel Skyuderi, was to advance across the Chernaya via the Tractir Bridge before moving south through the Fedyukhin Heights and across the North Valley to attack No.3 redoubt. The attacks were to be supported by Lieutenant General Ryzhov's cavalry. A further force, numbering 4,500 men and 14 guns under Major General Zhabokritsky, protected Liprandi's right from Allied interference. Once the redoubts had been captured, Zhabokritsky was to occupy the Fedioukine Heights. In total (including Zhabokritsky's force and a reserve held back at the Tractir Bridge) Liprandi had at his disposal around 25,000 men and 78 guns – not enough to threaten the siege lines, but more than enough to compromise the defences at Balaclava whose loss to the Allies would be tremendous. (See map below).

Шайқас

Британдықтардың алған соңғы ақпараты бойынша, ресейліктердің ірі шабуылы жақын арада күтілуде. Алайда, өткен аптада көптеген жалған дабылдар болғаннан кейін, Раглан әрекеттен бас тартты, себебі ол әрбір хабар бойынша әскерін тегіссіз шаршатып алатынын ойлады. Бірақ бұл соңғы ақпарат нақты болды, және 25 қазанның таңында, сағат 05:00-ге дейін, Липрандидің «Чоргун отряды» әскері лагерін тастап, Балаклава алқаптарына қарай үнсіз жолға шықты. Камара ауылы одақтас әскерлерінің ең шығысқы бекеті болып табылды, және ол Луканның күзетшілері үшін тиімді бақылау орны қызметін атқарды. Қараңғы таңда, орыс казактарының эскадроны, одан кейін уландар тобы ауылға қарай баяу жылжыды. Бұл әскерлер Гриббе жасағының алдыңғы қатарлары болды. Орыстардың қараңғы түні жамылып жылжуын алғашқы болып байқаған күндізгі дежур офицері, 4-ші жеңіл драгун полкінің капитаны Александр Лоу болды. Камара бекетіндегілер алға жылжып келе жатқан казактарды көрмеді (олар ұйықтап жатқан болуы мүмкін), және олардың қашуына және Каузвей биіктіктеріндегі ең жақын бекініске жетуіне Лоудың уақтылы келуі мен дауысы себеп болды. Казактар мен уландардан кейін Днепр полкі және артиллерия келді. Гриббе дереу он артиллериялық қаруын Камараның батысындағы төбелерге орналастырып, оның артиллерияшыларына Канроберт төбесіндегі №1 бекінісін анық көруге мүмкіндік берді.

Күмәндану

Османдықтар Қаңроберт төбесіндегі 1-ші редуттан сағат 06:00 шамасында орыстарға атысты – Балаклава шайқасы басталды. Жеңіл бригаданы орнында қалдырып, Лукан ауыр бригаданы редуттарға қарай бастап, оның болуы орыстардың Балаклаваға шабуылдауын тоқтатуға мүмкіндік берер деген үмітпен болды. Бірақ, оның күш көрсетуінің тиімділігі аз екенін түсінген Лукан ауыр бригаданы Жеңіл бригадамен бірге бастапқы орнына қайтарды. Осман әскерлері орыс шабуылының күшіне дерлік жалғыз қарсы тұрды. Сол кезде капитан Баркердің Корольдік артиллериясының W батареясы Балаклавадан шығып, Модтың сол жағына орналасты. Дегенмен, артиллериялық қақтығыс бір жақты болды. Орыс артиллериясының ауырлығы (соның ішінде 18 фунттық зеңбіректер), әсіресе лейтенант Постиков басқаратын 4-ші батарея, Украина полкінің мергендерімен бірге, адам және қару-жараққа зиян келтірді. Оқ-дәрісі таусылып, оққа ұшыраған Модтың тобы кері шегінуге мәжбүр болды (Модтың өзі ауыр жарақат алды). Олардың орнын Баркердің батареясынан екі зеңбірек алмастырды. Британдық артиллерияның атысы баяулағанда, Семейкин 1-ші редутқа шабуылға дайындалды, полковник Круденер басқаратын Азов полкінің үш батальонымен бірге жеке басшылық етті. "Мен екі жаққа да шапанымды лақтырдым", – деп еске алады Семейкин. "Барлығы маған ерді, мен қатаң "Азовтықтардың" қорғауында болдым". Шабуыл сағат 06:00-де басталса да, 1-ші редут сағат 07:30-да ғана түсті. Осы уақыт ішінде 600 османдық қорғаушы ауыр артиллериялық оққа түсті; редуттағы шайқас және одан кейінгі казактардың қуғынында шамамен 170 османдық қаза тапты. "Таймс" газетіне жазған алғашқы хабарламасында Уильям Рассел түріктердің "бірнеше оқ алып, содан кейін қашқандарын" жазды, бірақ кейін шайқастың басынан куә болмағанын мойындады: "Түріктерге деген қатысымыз әділетсіз болды, себебі біз 1-ші редуттағы түріктердің оны тастап кетуден бұрын санының төрттен бірінен астамын жоғалтқанын білмедік". Кейіннен Лукан мен Кэмпбелл де 1-ші редутқа жасалған шабуылдың олардың тұрған жерінен көрінбеген қарсылығын мойындады; қорғаушылар 2, 3 және 4-ші редуттарды осы шабуылды тоқтатып, одан кейін тастап кетті. Шабуылға қатысқан шамамен 2500 орыстың ішінде Азов полкі екі офицер мен 149 сарбазды жоғалтты. Қалған редуттар енді орыстардың қолына түсу қаупінде болды. Полковник Дудницкий Лишин басқаратын Украина полкінің батальондары 2-ші және 3-ші редуттарға шабуылдады, ал Скайудери басқаратын Одесса полкі 4-ші редутқа қарай жылды. Осы позициялардағы османдық әскерлер өз отандастарының бірінші редуттан қашқанын көріп, британдықтар көмектеспейтінін түсінгеннен кейін, адасқан немесе оқшауланғандарды оңай жеңген казактармен Балаклаваға қарай шегінді. Британдық бірнеше сержанттары қаруларды бұзып, қолдануға жарамсыз етуден басқа ештеңе жасай алмады. Османдық әскерлер одақтастарға уақыт берді, бірақ соңында түріктер редуттарды тастап кетуге мәжбүр болды.

The Ottoman guns from No.1 redoubt on Canrobert's hill fired on the Russians at around 06:00 – the Battle of Balaclava had begun. Leaving the Light Brigade where it stood, Lucan led the Heavy Brigade towards the redoubts, hoping his presence might discourage any further Russian advance on Balaclava. Realizing his show of strength had little impact, however, Lucan led the Heavies back to their original position alongside the Light Brigade. The Ottoman forces were left to face the full force of the Russian assault almost alone. whilst Captain Barker's battery, W Battery, of the Royal Artillery, moved out of Balaclava and took its position on Maude's left. However, the artillery duel was a very one sided affair. The heavier Russian guns (some 18 pounders), particularly No.4 battery under Lieutenant Postikov, together with the riflemen of the Ukraine regiment, took their toll on both men and ordnance. Running short of ammunition and taking hits, Maude's troop was forced to retire (Maude himself was severely wounded). Their place taken by two guns from Barker's battery. As the British artillery fire slackened, Semyakin prepared to storm No. 1 redoubt, personally leading the assault together with three battalions of the Azovsky Regiment under Colonel Krudener. "I waved my hat on both sides," recalled Semyakin. "Everybody rushed after me and I was protected by the stern Azovs." Although the attack had begun at 06:00, it was not until 07:30 when No.1 redoubt fell. During that time the 600 Ottoman defenders had suffered from the heavy artillery bombardment; in the ensuing fight in the redoubt and subsequent pursuit by the Cossacks, an estimated 170 Ottomans were killed. In his first report of the action for The Times, William Russell wrote that the Turks 'received a few shots and then bolted', but afterwards admitted that he had not been a witness to the start of the battle, confessing, 'Our treatment of the Turks was unfair ignorant as we were that the Turkish in No.1 redoubt lost more than a fourth of their number ere they abandoned it to the enemy'. Later Lucan and Campbell too acknowledged the firmness with which the assault on No 1 redoubt, which was not visible from their vantage point, had been resisted; it was not until this had been overwhelmed did the defenders abandon redoubts 2, 3 and 4. Of the estimated 2,500 Russians who took part in the assault the Azovsky Regiment lost two officers and 149 men killed. The remaining redoubts were now in danger of falling into the hands of the oncoming Russians. The battalions of the Ukraine Regiment under Colonel Dudnitsky Lishin, attacked redoubts Nos.2 and 3, while the Odessa Regiment under Skyuderi advanced on redoubt No.4. The Ottoman forces in these positions, having already watched their compatriots flee the first redoubt and realizing that the British were not coming to their aid, retreated towards Balaclava, pursued by the Cossacks who had little trouble dispatching any stray or isolated men. The few British NCOs could do nothing but spike the guns, rendering them unusable. The Ottoman forces had gained some time for the Allies, but in the end the Turks were forced to abandon the redoubts.

Оңтүстік аңғар

Кенробертке шамамен 07:30-да орыс шабуылы туралы хабар берілді, ол дереу Рагланға қосылу үшін аттанды. Боске, зеңбіректердің шуынан оянғаннан кейін, француздың 1-дивизиясының 2-бригадасына (генерал Виной басшылығында) британдықтарды қолдау үшін Балаклаваға қарай жорыққа шығуға бұйрық берді. Сонымен қатар, генерал Эспинасс басқарған 1-бригада дивизиялық артиллериямен және Африкалық жеңіл атқыштармен бірге қозғалды. Француздың 3-дивизиясы сақтандыруға қойылды, ал резервтегі атты артиллерия дайындыққа келтірілді. Раглан бастапқыда орыстардың шабуылы – Севастопольден шығып, оның әскеріне шабуыл жасағанда оны ұстап тұруға арналған алдау деп ойлады; бірақ енді ол қателескенін түсінді. Causeway Heights-тағы алғашқы төрт редуттар жаулап алынған немесе істен шыққаннан кейін, Балаклаваны Луканның кавалерия дивизиясы, 93-ші жаяу әскер полкінен 550 сарбаз, Баркердің W батареясы, полковник Давенидің 100 мүгедегі және бірнеше османдықтар, сондай-ақ редуттардан келген отандастарымен күшейтілген қорғады. Раглан енді ғана Кембридж герцогының басқаруындағы британдық 1-дивизия мен Кэткарттың 4-дивизиясын жазыққа жылжуға бұйрық берді. 1-дивизия жылдам қозғалды, бірақ Рагланның штаб офицері Каткартқа орыстар Балаклаваға қарай жорықтап келе жатқанын хабарлағанда, ол бастапқыда орындаудан бас тартты, өйткені оның әскері Севастополь алдындағы окоптардағы кезекшілігін ғана аяқтаған еді. Ақырында ол қозғалды, бірақ кешігу оның дивизиясын герцогтың дивизиясынан 40 минутқа кешіктірді. Севастопольді қарап тұратын биіктіктен Балаклава жазығына жаяу әскер дивизиясын жеткізуге кем дегенде екі сағат уақыт керек еді. Орыстар британдық базаны одан да тезірек жаулап алуға ниетті және мүмкіндігі бар сияқты көрінді. Бұйрық дұрыс емес және шатастыратын болды (ешқандай «редуттардың екінші қатары» болған жоқ және «сол» сөзі көрерменнің тұрғысына байланысты), бірақ осы жағдайда Лукан бұйрықты дұрыс түсіндірді және өз кавалериясын батысқа жылжытып, оларды No. 6 редуттың және Сапуне биіктігінің табанына орналастырды, онда олар орыстарға көрінбеуі және олармен қақтығысқа түспеуі мүмкін еді. Жаңа орналасу Жеңіл бригаданы Солтүстік аңғардың аузына жақын, бірақ бір жағына орналастырды; Ауыр бригада олардың оң жағында болды. Алайда, алғашқы бұйрығын бергеннен кейін 30 минут өткен соң, Раглан ойын өзгертті және 08:30-да екінші бұйрығын шығарды: «Түріктерді қолдау үшін Балаклаваға қарай сегіз эскадрон ауыр драгунды жіберу керек». Түріктердің жоғарғы жердегі жаяу әскермен бірге тұрғанына ешқандай дәлел болмады, бірақ Раглан олар солай деп ойлады немесе жақын арада солай етеді деп күмәнданды. Әр полк екі эскадроннан тұрғандықтан, Луканның ашуы күшейіп, оның бес ауыр бригадалық полкінің төртеуін ашық жазыққа және Кадикойдың қорғаныс шебіне қайтару қажет болды. Бұл бұйрық оның кавалериясын бөлуді білдірді, осылайша әр бөлімінің тиімділігін төмендетті, бірақ Лукан бағынды және генерал Скарлеттке төрт полкті жаңадан келген жеріне қайтаруға бұйрық берді.

Canrobert had been informed of the Russian attack at about 07:30, and had immediately ridden off to join Raglan. Bosquet, having been aroused by the sound of the cannon, had ordered the 2nd Brigade of the French 1st Division (under General Vinoy) to march towards Balaclava in support of the British. Additionally, the 1st Brigade under General Espinasse began to move, along with the divisional artillery and the Chasseurs d'Afrique. The French 3rd Division was put on alert, and the horse artillery of the reserve harnessed. Raglan had at first thought the Russian advance a feint, possibly designed to occupy him whilst the enemy stormed out of Sevastopol to attack his army overlooking the heights above the city; but now he saw that he had been wrong. With the first four redoubts on the Causeway Heights either captured or out of action, all that protected Balaclava were Lucan's Cavalry Division, together with the 550 men of the 93 Highlanders, Barker's W Battery, 100 invalids under Colonel Daveney, and some Ottomans, reinforced by their countrymen from the redoubts who had rallied and formed up alongside them. It was only now that Raglan ordered the British 1st Division under the Duke of Cambridge, and Cathcart's 4th Division, to move into the plain. The 1st Division got away promptly, but when Raglan's staff officer informed Cathcart that the Russians were marching on Balaclava, he at first refused to comply, complaining that his men had only just finished their shift in the trenches before Sevastopol. In the end he did move, but the delay brought his division down 40 minutes after the Duke's. It would take a least two hours to march an infantry division down from the heights overlooking Sevastopol into the plain of Balaclava. The Russians appeared to have the intentions and the means to capture the British base in a much shorter time. The order was ambiguous and misleading (there was no 'second line of redoubts' and the word 'left' is dependent on the perspective of the viewer), but on this occasion Lucan had interpreted the order correctly, and moved his cavalry to the west, placing them between No. 6 redoubt and the foot of the Sapouné Heights where they could not be seen by, or engage with, the Russians. The new position placed the Light Brigade near, but to one side, of the mouth of the North Valley; the Heavy Brigade sat on their right. However, 30 minutes after issuing his first order, Raglan now changed his mind and issued his second order at 08:30 – "Eight squadrons of heavy Dragoons to be detached towards Balaclava to support the Turks who are wavering". There was no evidence that the Turks formed up alongside the Highlanders were wavering, but Raglan thought they were, or might soon do so. As each regiment comprised two squadrons, Lucan, with growing frustration, was required to move four of his five Heavy Brigade regiments back onto the open plain and the defensive line of Kadikoi. Although this order meant he had to divide his cavalry – thus reducing the effectiveness of each part – Lucan complied, and ordered General Scarlett to lead four regiments back to where they had just come from.

Рыжовтың алға жылжуы

Липранди енді Рыжовтың атты әскерін алға шығарып, өз басымдылығын арттырды. Рыжовтың күштері 11-ші Киев гусарларының сегіз эскадрильясынан, 12-ші Ингерманланд гусарларының алтысынан, 53-ші Дон казак полкінің үштен және 1-ші Урал казактарынан құралған, барлығы 2000 мен 3000 адамнан (көрсеткіштер әртүрлі), және 16 зеңбірекпен жабдықталған. Ресейлік атты әскер оңтүстік-батыс бағытта Черная өзенінен өтіп, сағат 09:00-де Солтүстік аңғарға қарай ағылып кірді. No.4 бос редутпен деңгейлесқанда, Рыжов сол жаққа бұрылып, Каузвей биіктіктерін басып, тоқтады; ол алдында ауыр бригаданың шығысқа қарай жылжығанын көре алды, ал оңтүстікке қарай Кадикойдың солтүстігінде таулы жерлер мен түрік әскерін байқады. Рыжов Ингерманланд гусарларының 400 адамын одақтас жаяу әскерлердің позициясына тікелей шабуыл жасау үшін жіберді. Сэр Колин Кэмпбелл, Хайленд бригадасының және осылайша 93-ші Хайленд полкінің қолбасшысы, өз әскерін орыс артиллериясынан қорғаған төбе артынан алға шығарды. Балаклава мен Қара теңіздің арқасында ол қарсылық көрсетуге бел буды: «Ерлер, мұнда шегінуге болмайды. Сендер тұрған жерде өлуге тиіссің». Кемпбеллдің көмекшісі Джон Скотт: «Иә, сэр Колин. Біз солай істейміз» деді. Кемпбелл орыс атты әскеріне өте төмен баға бергендіктен, өз әскеріне шаршы құруға бұйрық бермеді; оның орнына, оларды әдеттегідей екі қатарлы атыс шегіне тізіп қойды. Сапуне биіктігіндегі Раглан трибунадан жақсы көрініс алды, сондай-ақ Уильям Расселл, ол өзінің жазба кітабына ашуланып жазды:

«Орыстар таулы жерлерге шабуылдады. Жылқыларының астындағы жер ұшып жатыр, әр қадамымен жылдамдық жинап, болат сызығымен жоғарғы жағынан шектелінген жұқа қызыл жолаққа қарай жүгіріп келеді». Британдықтар ұзақ қашықтықтан алғашқы залпын жасады, бірақ бірде-бір орысты құлатуға қол жеткізбеді. Екінші залп Баркердің батареясы мен теңізшілердің атысымен қолдауға алды. Бұл орыстардың сол жаққа бұрылуына себеп болды, Кемпбелл оның оң жағын айналып өту әрекеті деп қабылдады. Ол 93-ші полктің оң жақтан, капитан Росс басқаратын гранадерлік ротасын алға жылжытты. Бұл үшінші залп болды, ол мәселені шешті. Шабуыл басталғаннан бес минут өткен соң Ингерманланд гусарлары кері шегінді және Каузвей биіктігіне қарай бет алды: бригаданың орыс қолбасшысы британдық жаяу әскердің осындай кішкентай, шаршыланбаған шегі атты әскердің шабуылына қарсы тұра алмайтынын түсінді, сондықтан олардың артында үлкен күш болуы керек. Кейінірек Расселдің «жіңішке қызыл жолағы» әйгілі «жіңішке қызыл сызыққа» айналды. Скарлетт, көру қабілеті нашар болғандықтан, орыстардың бар екенін білмеді. Алайда, ол жүзімдік пен Жеңіл бригаданың шатырлы лагерін басып өткеннен кейін, ADC, лейтенант Эллиот, олардың сол жақ қанатында орыс атты әскерінің жақын екендігі туралы хабарлады. Скарлетт «Сол жақ дөңгелекті сапқа» деген бұйрық берді, бұл екі алдыңғы полкті жаумен бетпе-бет келу үшін сапқа айналдырды; оларға көп ұзамай екінші сап құрайтын басқа екі полк ілесіп кетті. Егер орыстар осы сәтте шабуыл жасаса, Скарлетттің әскерін толық ұйымдастырылмаған күйде ұстап алатын еді, бірақ Рыжов бұл мүмкіндікті жіберіп алды. Орыстарды көрген Лукан өзінің жеңіл бригадалық штабымен ауыр бригадаға қосылу үшін артқа шықты. Ол шабуыл жасауға асығысқандықтан, өз кезегінде тұрған кернейші майор Джойға шабуыл жасауын бұйырды, бірақ ештеңе болмады. Өз әскерінің толықтай бір-біріне сай келмегенін ескеріп шабуыл жасау офицерлердің Англияда үйренген барлық ережелеріне қайшы келеді, сондықтан Скарлетт өзінің кернейшісіне, кернейші майор Монкске, оның қанағаттануына сәйкес киім киіп болғаннан кейін ғана шабуылды естітуді бұйырды. Британдықтардың шабуыл күшін бірінші болып генерал-майор Халецкийдің қолбасшылығындағы Ингерманланд гусарлары сезінді. Кейінірек штаб-капитан Арбузов олардың «қызыл жамылғы киген Виктория патшайымының драгун гвардиясының полкімен күресуге мәжбүр болғанын» сипаттады. Бір британдық драгун кейіннен оқиғаны өз көзқарасынан сипаттады: «Олар сан жағынан бізден артық болды, бізді қоршап алды, ал біз олардың ортасында болдық. Құдай мені кешірсін деп үміттенемін, өйткені мен өзімді адамнан гөрі шайтан сияқты сезіндім». Ақырында, корольдік драгундар, артта қалу туралы бұйрықты елемейтін, өз бастамасымен шабуыл жасап, ресейліктердің оң жақ майданына соққы берді. Рыжов аяқтан шалысқандықтан, Скарлетт атты әскерінің алға жылжып, қарсыластарын барлық жағынан ұрып, басымдыққа ие болуына мүмкіндік берді. «Соңында олар бұрылып, бұрылуға лайық болды», - деп жазды лейтенант Годман. «Біз шамамен 300 ярд (274 метр) қуаладық, содан кейін зеңбішекшілер оларға оқ атып, жақсылап шашыратып жіберді». Бұл зеңбішектер капитан Брэндлинг басқаратын Корольдік атты артиллерияның C тобынан болды, олардың 9 фунттық зеңбішектері Рыжовтың атты әскерін қайтадан шабуыл жасаудан тоқтатты. Ресейліктер Каузвей биіктігіне қарай шегінді, содан кейін Солтүстік аңғардың шығыс жағында тоқтады. Ауыр бригаданың шабуылы 10 минуттан аспады. Рыжовтың атты әскері 40–50 адам қаза тапты және 200-ден астам адам жараланды; британдықтар 10 адам қаза тапты және 98 адам жараланды. Скарлетттің шабуылы керемет сәттілікке жетті, бірақ одан да үлкен жеңіске айналуы мүмкін еді. Ауыр бригада шабуыл жасағанда, граф Кардиганның Жеңіл бригадасы Рыжовтың атты әскерінен 500 ярдтан (450 метрден) аз қашықтықта болды. Сапуне биіктігіндегі көрермендер, сондай-ақ Жеңіл бригададағы офицерлер мен әскерлер ресейліктердің тәртіпсіз шегінісін көргенде, Кардиганның оларды қуалайтынына және аяқтап беретініне үміттенді. 17-ші лансерлердің капитаны Уильям Моррис өзінің командиріне шабуыл жасауға шақырды, бірақ Кардиган Луканнан артта тұру және кез келген шабуылдан қорғану туралы алған бұйрығына байланысты шабуылдай алмайтынын мәлімдеді. Лукан кейінірек Кардиганның айтқандарынан өзгеше нәрсені айтты. Ол Кардиганға артта тұруды бұйырғанын растады, бірақ оның соңғы бұйрығында осындай айқын мүмкіндікті пайдалануға рұқсат берілгені анық болды. Екі жақтың арасындағы айырмашылықтарға қарамастан, Жеңіл бригада қарап тұрды. Моррис Кардиганмен бетпе-бет келгеннен кейін өз полкіне қайтып келгенде, өзінің наразылығын жасыра алмады: «Құдай-ай, Құдай-ай, қандай мүмкіндікті біз жіберіп аламыз».

The Russians dash at the Highlanders. The ground flies beneath their horses' feet; gathering speed at every stride, they dash on towards that thin red streak topped with a line of steel. The British delivered their first volley at long range and failed to fell a single Russian. A second volley thundered, supported by fire from guns of Barker's battery and those of the Marines. This caused the Russians to swerve to their left, which Campbell took as an attempt to turn his right. He sternly checked an inclination to charge with the bayonet, and instead threw forward the 93rd's right hand, grenadier company, under Captain Ross. This delivered a third volley which decided the issue. Barely five minutes after it had begun the Ingermanland Hussars were in retreat, and heading towards the Causeway Heights: the Russian commander of the brigade had reasoned that such a small, unsquared line of British infantry could not hope to hold out a cavalry charge, therefore there must be a larger force behind them. It was not until later accounts that Russell's 'thin red streak' became the famous 'Thin Red Line'. Scarlett, notoriously short sighted, remained unaware that the Russians were there. However, once he had negotiated a vineyard and the sprawling tented camp of the Light Brigade, he was notified by his ADC, Lieutenant Elliot, of the proximity of the Russian cavalry on their left flank. Scarlett gave the order 'Left wheel into line' which turned the two advanced regiments into line to face the enemy; these were shortly followed by the other two regiments forming a second line. Had the Russians charged at this moment they would have caught Scarlett's men completely disorganised, yet Ryzhov let the chance slip. Lucan, who had also seen the Russians, rode across with his staff from the Light Brigade to join the Heavies. So impatient was he to attack that he ordered his duty trumpeter, Trumpet Major Joy, to sound the charge – but nothing happened. An attempt to attack before his men were in perfect alignment was contrary to every precept that the officers had learnt back in England, and it was only when the dressing had been completed to his satisfaction did Scarlett order his trumpeter, Trumpet Major Monks, to sound the charge. The first to feel the force of the British attack were the Ingermanland Hussars, under the command of Major General Khaletsky. Staff captain Arbuzov later described how they " had to fight with the regiment of Queen Victoria's Dragoon Guards in their red coats Neither we nor the English wanted to yield." A British Dragoon later described the action from his own perspective – "They were so superior in numbers, they outflanked us, and we were in the middle of them I hope God will forgive me, for I felt more like a devil than a man." Finally came the Royal Dragoons who, ignoring their orders to remain behind, attacked on their own initiative, striking the right front of the Russians. Ryzhov had been caught flat footed, allowing Scarlett's cavalry to push ahead, heaving and hacking at their opponents from all sides before gaining the ascendancy. "At length they turned and well they might," wrote Lieutenant Godman. "We pursued about 300 yards, and then called off with much difficulty, the gunners opened on them, and gave them a fine peppering." These guns were from C Troop, Royal Horse Artillery under Captain Brandling, whose 9 pounders dissuaded Ryzhov's cavalry from reforming and charging again. The Russians retreated in the direction of the Causeway Heights before halting at the east end of the North Valley. The Charge of the Heavy Brigade had lasted no more than 10 minutes. Ryzhov's cavalry suffered 40–50 killed and over 200 wounded; the British lost 10 killed and 98 wounded. Scarlett's attack had been a remarkable success, yet it could have been a greater victory. When the Heavies attacked, the Earl of Cardigan's Light Brigade was less than 500 yards (~450 m) from Ryzhov's cavalry. The spectators on the Sapouné Heights, and the officers and men in the Light Brigade watching the Russians retreat in disorder, expected Cardigan to lead a pursuit and finish them off. Captain William Morris of the 17th Lancers urged his commander on, but Cardigan claimed he could not advance given the orders he had received from Lucan to remain in his position 'and to defend it against any attack'. Lucan later gave a different version from Cardigan's. He confirmed he had ordered Cardigan to defend his position, but maintained that his parting orders made it quite clear that he had permission to take advantage of so obvious an opportunity. Whatever the differences the Light Brigade had done nothing but look on. When Morris rode back to his regiment after confronting Cardigan, he could not hide his frustration – "My God, my God, what a chance we are losing."

Солтүстік аңғар

Бұл сағат 09:30-ға таяп, шайқастың бірінші бөлігі аяқталды. Осы уақытқа дейін Липрандидің табысы аралас болды: оның ат әскерін Кэмпбеллдің "Қызыл Желісі" және Скарлетттің ауыр атты әскерлері кері тартқанмен, Гриббе, Семякин, Левуцкий және Скайудери басқаратын әскерлері әлі де No. 1–3 редуттарды басып тұрды, ал No.4 редутты қиратты. Барлығында, орыстардың Каузвей биіктігінде 11 жаяу әскер батальоны мен 32 зеңбірек болды, ал солтүстікте, Федиокин биіктігінде, Жабокрицкий сегіз батальон, төрт эскадрон және 14 зеңбірек орналастырды (кейбір дереккөздерде 10 зеңбірек). Липрандидің тағы екі топқа бөлінген алты улан эскадрильясы болды: Федиокин биіктігінде үш эскадрилья; Каузвей биіктігіне қарай жартастың жанындағы шатқалда тағы үш. Раглан Скарлетттің жетістігін пайдаланып, орыстарды Каузвей биіктігінен ығыстыруға ниеттенді, бірақ Кэткарт пен Кембридждің жаяу әскер дивизиялары әлі келмеген еді; өткен әр минут орыстарға күтілетін британдық қарсы шабуылға қарсы қорғанысын дайындауға көбірек уақыт берді. Британдық қолбасшы жаудың мұндай тәртіпсіздікпен шегінгенін, оның атты әскерінің күш көрсетуі – жаяу әскер келгенше – орыстарды Каузвей биіктігінен кетуге көндіруге жеткілікті деп сенді. Сондықтан сағат 10:00-де ол атты әскер дивизиясына үшінші бұйрығын берді: Атты әскер алға жылжу керек және биіктіктерді қайтарып алудың кез келген мүмкіндігін пайдалану керек. Оларға жаяу әскер көмектеседі. Екі бағытта алға жылжу. Раглан өзінің атты әскерін дереу алға жылжытуды қалады, бірақ бұйрықтың анықсыздығы тағы да түсініспеушілікке әкелді. Лукан алдымен жаяу әскерді күту керек деп ойлады. Сәйкесінше, ол Жеңіл бригаданы Солтүстік аңғарға, ал Ауыр бригаданы Оңтүстік аңғардың кіреберісіне бұйрық берді, бұл мүмкін "Екі бағытта алға жылжу" бұйрығына жауап болды. Британдық жаяу әскер дивизиялары енді бірнеше минуттан кейін жететін еді, бірақ тек атты әскер ғана жеткілікті жылдамдықпен қозғалып, зеңбіректердің жоғалуын болдырмауға мүмкіндік алатын еді. Раглан ашуланып, генерал Ричард Айриге Лорд Луканға төртінші және соңғы бұйрықты жаздыруға бұйырды. Бұл бұйрық үшінші бұйрықпен бірге бұрын берілген бұйрықты дереу орындау туралы нұсқау ретінде түсінілуі керек еді:

It was approaching 09:30, and the first part of the battle was over. So far Liprandi had enjoyed mixed fortunes: although his cavalry had been repelled by Campbell's 'Thin Red Line' and Scarlett's Heavies, his troops under Gribbe, Semyakin, Levutsky, and Skyuderi were still in possession of redoubts Nos. 1–3, and had destroyed redoubt No.4. In all, the Russians had 11 infantry battalions and 32 guns on the Causeway Heights, while to the north, on the Fedioukine Heights, Zhabokritsky had positioned eight battalions, four squadrons, and 14 guns (some sources state 10 guns). Liprandi now also had at his disposal six squadrons of Lancers divided into two bodies: three squadrons on the Fedioukine Heights; three others in a ravine on the side of the Causeway Heights. Raglan was anxious to exploit Scarlett's success and drive the Russians off the Causeway Heights, but Cathcart's and Cambridge's infantry divisions had still not arrived; every minute that passed gave the Russians more time to prepare their defences for the expected British counter attack. The British commander believed that the enemy had retreated in such disorder that a show of force by his cavalry – in advance of the infantry's arrival – would be enough to persuade the Russians to abandon the Causeway Heights. At 10:00, therefore, he gave his third order of the day to the Cavalry Division: Cavalry to advance and take advantage of any opportunity to recover the Heights. They will be supported by infantry which have been ordered. Advance on two fronts. Raglan wished his cavalry to advance immediately, but the ambiguity of the order had again resulted in a misunderstanding. Lucan had assumed he was first to wait for the infantry before moving forward. Accordingly, he ordered the Light Brigade into the North Valley, while the Heavy Brigade held the entrance of the South Valley, perhaps in response to the order 'Advance on two fronts'. The British infantry divisions were now only minutes away, but only the cavalry could move fast enough and prevent the loss of the guns. With growing impatience Raglan dictated to General Richard Airey the fourth and final order to Lord Lucan. This order was to be understood in conjunction with the third as an instruction to do immediately what had been previously ordered:

10:45. Лорд Раглан атты әскердің жылдам алға жылжуын қалайды – жауды қуу керек және жаудың зеңбіректерді алып кетуіне жол бермеу керек – атты әскердің артиллериясы да қатысуы мүмкін – француз атты әскері сіздің сол жағыңызда. Р. Айри. Жедел. Айри жазып алған бұйрықты оқығаннан кейін, Раглан 15-ші Король гусарларының капитаны Луи Ноланды, Айридің ызалы көмекшісін шақырды, оған бұйрықты Луканға жеткізуді тапсырды. Ол атын бұрып, жардан түсіп бара жатқанда, Раглан одан: "Лорд Луканға айтыңыз, атты әскер дереу шабуылға шығуы керек" деді. Бұл сөздер Жеңіл бригаданың тағдырын шешті.

Меле және шегіну

11:17 сағатқа қарай 17-ші және 13-ші полктердің бастапқы 250 адамынан жартысы Оболенский батареясына жетті. Тірі қалғандардың бір бөлігі орыстармен шайқасып, олардың пушкаларын басып алуға тырысты, ал қалғандары шағын топтарға бөлініп, 100 метр (~90 м) артта тұрған орыс атты әскеріне шабуыл жасауға дайындалды. Рыжов Жеңіл бригаданың қалдықтарын тазалауды күткен еді, бірақ оның гусарлары мен казактары британдық атты әскерге қорқып, үрейленіп, қашқан. "Кейбір әскерлер өздеріне жол ашу үшін өз серіктеріне атқан", - деп жазды лейтенант Кубитович. "Біздің гусарларымыз Черная өзеніне дейін қысылып, олардан қашуға бір ғана көпір болды". 11-ші гусарлар полкі шайқасқа қосылды. Полковник Дуглас 80 аман қалған әскерімен басқа орыс атты әскерін шабуылдап, Чернаяға қарай кері итерді. Паджеттің 4-ші жеңіл драгундары кейіннен қашып бара жатқан орыстардың артынан өз полкін бастап жүруге дейін, аман қалған артиллериялықтармен қатысты "қатты қолға қол соғыстарға" қатысты. Мақсатқа соңғы жеткендер полковник Шевелл мен 8-ші гусарлар болды. Полк батареяны мүлдем өткіріп алды, тек сол жақ шетіндегі бірнеше адамдар ғана қалған артиллериялықтардың қарсылығын бұзды, бірақ полктің көп бөлігі пушкалардың артында тоқтады және қатарға тұрды. Жеңіл бригаданың барлық аман қалғандары енді аңғардағы орыс пушкаларының артында болды, бірақ оқиғаның шешуші нүктесі Лукан мен Ауыр бригаданың қолдау үшін келмейтінін түсіну болды. Орыс офицерлері өздерінің санын басымдығын байқап, Чернаяға жақын жерде шегінуді тоқтатып, әскерлерін алға жылжытты. Биіктікте күтіп тұрған орыс ланцер полктеріне ағылшындардың артында (13-ші, 17-ші және 8-ші полктер аңғардың оң жағында, 11-ші және 4-ші полктер сол жағында) қашып кету жолын кесуге және қатар құруға бұйрық берілді. Рагланмен бірге бақылап тұрғандар Жеңіл бригада толығымен жоғалды деп ойлады, бірақ күтпеген жерден аман қалғандардың екі тобы орыс тұзағынан бұзып өте алды. Дегенмен, британдықтардың қатарынан әлі де алыс болғандықтан, олар тағы да Каузвей биіктіктеріндегі пушкалар мен мергендердің атысына түсті. "Шындықты айту керек", - деп жазды лейтенант Корибут Кубитович, "осы оқтар бізге де, жауға да тиді", бірақ ол "Англиялықтар таңғажайып батырлықпен шайқасты, ал біз олардың аттан түскен және жараланған әскерлеріне жақындағанда, тіпті олар да берілуден бас тартты және жер олардың қанымен суланғанша күресуді жалғастырды" деп мойындады. Көптеген аман қалғандар сағат 12:00-ге дейін британдық қатарға оралды; бүкіл оқиға 20 минуттан аспады. Қайтып келгендердің арасында қуаныш пен ашу араласқан сезімдер болды, сондай-ақ Ауыр бригадаға не болғаны туралы сұрақтар туды. "Бұл үшін кім жауапты?" - деп сұрады 11-ші гусарлар полкінің сержант-майоры Джордж Смит. "Бұл қалаға шабуыл жасағаннан кейін, үмітсіз жағдайға қалғандарды, тірек күштеріне шабуыл жасаудың орнына, өздеріне жол ашуға тастауға ұқсады. Біз олардың әскерін екіге бөлдік, негізгі батареясын басып алдық, атты әскерін артқа қарай ығыстырдық. 670 адамнан не істеуге болады?" Бірақ олар болған оқиға туралы ойлағанда, Раглан, Лукан және Кардиган арасындағы айыптаулар басталды. Орыстардың жоғалғандары 33 адам (3-Дон батареясы) құрады.

At 11:17, half of the original 250 men of the 17th and 13th reached Obolensky's battery. Some of the survivors fought with the Russians and tried to capture their guns; others reformed into small groups and prepared to charge the Russian cavalry standing 100 yards (~90 m) to the rear. Ryzhov had expected to mop up any Light Brigade survivors but his hussars and Cossacks, unnerved by the British horsemen, panicked and wheeled to escape. "Some of the men fired on their own comrades to clear a passage for themselves," wrote Lieutenant Kubitovich. "Our hussars were pressed as far as the Chernaya river where there was only one bridge by which they could escape." The 11th Hussars now joined the mêlée. Colonel Douglass, with 80 survivors, charged and pushed other Russian cavalry back to the Chernaya. Paget's 4th Light Dragoons were next to reach the line of cannon, engaging in some 'fierce hand to hand encounters' with the surviving gunners, before he too led his regiment after the fleeing Russians. Last to reach the objective were Colonel Shewell and the 8th Hussars. The regiment missed the battery altogether, except for a few on the extreme left who went amongst the remaining artillerymen stubbornly resisting; but the bulk of the regiment halted behind the guns and formed up in line. All the survivors of the Light Brigade were now behind the Russian guns in the valley, yet the turning point of the action was the realisation that Lucan and the Heavy Brigade were not following in support. Russian officers, noticing how vastly superior their numbers were, managed to halt their retreat near the Chernaya, and edge forward their men. The Russian lancer regiments waiting on heights were now ordered down into the valley to form a line behind the British (the 13th, 17th, and 8th on the right of the valley, the 11th and 4th on the left) and block their route of escape. Those watching with Raglan thought the Light Brigade completely lost, but unexpectedly the two groups of survivors managed to break through the Russian trap. Still far from the British line, however, they once again came under fire from the guns and marksmen on the Causeway Heights. "The truth must be told," recorded Lieutenant Koribut Kubitovich, "that this fire hit us just as it did the enemy," but admitted that, "The English fought with astounding bravery, and when we approached their dismounted and wounded men, even these refused to surrender and continued to fight till the ground was soaked with their blood." Most of the survivors were back at the British lines by 12:00; the whole affair had lasted no more than 20 minutes. For those that returned there was a mixture of elation and anger, and questions as to what had happened to the Heavy Brigade. "And who I ask is answerable for all this?" wrote Troop Sergeant Major George Smith of the 11th Hussars. " it was not unlike leaving the forlorn hope, after storming a town, to fight their own way out again instead of pushing on the supports. We cut their army completely in two, taking their principal battery, driving their cavalry far to the rear. What more could 670 men do?" But as they thought over what had occurred, the recriminations between Raglan, Lucan, and Cardigan had already begun. The Russian casualties were 33 killed and wounded (3rd Don Battery)

Салдары

Жеңіл бригаданың жоғалуы одақтастар үшін ауыр соққы болды, сол күні олар одан әрі әрекет ете алмай қалды. Шабуылға шыққан 697 сарбаздың (мәліметтер сәл өзгеше) 271-і қаза тапты: 110-ы қаза болды (шамамен алтыдан бір бөлігі), 129-ы жараланды, ал тағы 32-сі жараланып, тұтқынға алынды. Сонымен қатар, 375 жылқы да қырылды. Раглан енді Липрандидің әскерін Каузвей биіктіктерінен ығыстыруға тырысып, өз жаяу әскер дивизияларын қауіпке тікелейтіп жібергісі келмеді. Егер редуттар қайта басып алынса да, оларды Севастопольді қоршаумен айналысқан әскерлер қорғауға тиіс еді, ал ол Балаклавадағы базасын Ресейдің тағы бір шабуылына ұшыратуға батыл болмады. Сондықтан британдық 1-ші және 4-ші жаяу әскер дивизиялары платоға қайтып келді, ал бұрынғысы Кампбелл басқаруымен аңғарда қалған Highland полктерінен айырылды. Балаклава шайқасы орыстар үшін жеңіс болды және олардың моральдық рухын көтерді – олар одақтастардың редуттарын басып алды (олардан жеті зеңбірек алынып, Севастопольге трофей ретінде әкелінді) және Воронцов жолына бақылау орнатты. Сыртқы қорғаныс шеңберінің жоғалуы одақтастардың қимылын шектеді, оларды Балаклава мен Севастополь арасындағы тар аумаққа тікелейтіп жіберді. Барлық офицерлерге дерлік наградалар берілді. Генерал Семякин 3-дәрежелі Георгий орденімен марапатталды. Гриббе мен Левуцкий 1-дәрежелі Станислав орденінің кавалері атанды, ал полковник Круденер генерал-майор шындығына көтерілді. Генерал Липрандиге "Батырлығы үшін" деген жазуы бар, алмазбен әшекейленген алтын қылыш табысталды. Семякин Балаклавадағы оқиға туралы және оны үлкен жетістік деп есептеген жаңалықты үйіне жазды: "Біздің орыс штыктарымызбен көптеген түріктер мен ағылшындар қаза тапты, ал көптеген ағылшындар біздің улан және казактарымыздың найзаларымен, гусарларымыздың семсерлерімен жараланды. Құдай патшаның жүрегін қуантып, оның қуанышын арттырсын". Үш әскер де жақын арада күшейтіледі: британдық соғыс және колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшысы, Ньюкасл герцогы, Рагланға 3-ші, 62-ші және 90-шы полктерді үшінші батарея пойызымен бірге Қырымға жіберетінін уәделеді. Канробертке Франциядан қосымша үш жаяу әскер дивизиясы беріледі. Ресейліктер де 10-шы және 11-ші дивизиялардың келуімен күшейтілді, олар қараша айының басында келді. Бұл әскерлер Меншиковтың далалық армиясының санын 107 000 адамға жеткізді, бірақ орыс қолбасшысына Санкт-Петербургтен одақтастардың қатарларын бұзып, Севастопольді қоршаудан босатуға қатты қысым көрсетілді. Британдықтар мен француздардың Балаклавадағы ресейліктерді жеңе алмауы бірден қанды шайқасқа жол ашты. Ресейдің жақын арада қамауға алынғандарға толыққанды шабуыл жасайтыны бірнеше апта бойы белгілі болды. Алдын ала Меншиков одақтастардың желісінің оң жақ шетінде (британдық 2-ші дивизияға қарсы) Черная өзеніне қарап тұрған Инкерман биіктіктерінде барлау шарасын жүргізді. 26 қазандағы шабуыл ("Кіші Инкерман" шайқасы деп аталды) британдықтар үшін сәтті аяқталды, бірақ орыстар қажетті барлық ақпаратты жинады. Осы ақпаратты пайдаланып, Меншиков бір аптадан кейін, 5 қарашада, Инкерман шайқасы деп танылған сол позицияға негізгі шабуыл жасады.

The loss of the Light Brigade had been such a traumatic event that the allies were incapable of further action that day. Of the 697 men known to have ridden in the charge (sources vary slightly), 271 became casualties: 110 killed (roughly a sixth), 129 wounded, plus another 32 wounded and taken prisoner. Additionally, 375 horses were killed. Raglan could not now risk using his infantry divisions in any attempt to move Liprandi's forces from the Causeway Heights. Even if the redoubts were retaken, they would have to be defended by men whose priority was the siege of Sevastopol, and he dared not expose his supply base at Balaclava to further Russian attacks. The British 1st and 4th Infantry Divisions, therefore, returned to the plateau, the former without its Highland regiments who were ordered to remain in the valley under Campbell's command. To the Russians the Battle of Balaclava was a victory and proved a welcome boost in morale—they had captured the Allied redoubts (from which seven guns were removed and taken to Sevastopol as trophies), and had gained control of the Worontsov Road. The loss of the outer ring of defences severely restricted Allied movements and confined them to a narrow area between Balaclava and Sevastopol. Nearly all officers received awards. General Semyakin received the Order of St. George of the 3rd degree. Gribbe and Levutsky became cavaliers of the Order of St Stanislav of the 1st degree, and Colonel Krudener was promoted to Major General. General Liprandi was awarded a golden sabre encrusted with diamonds, and inscribed 'For Bravery'. Semyakin wrote home with news of the action at Balaclava, and what he considered a great success – "Many Turks and English were killed by our Russian bayonets, and many English were pierced with lances of our Uhlans and Cossacks, and by sabres of our Hussars God grant that the heart of the Tsar rejoices." All three armies would soon be reinforced: the British Secretary of State for War and the Colonies, The Duke of Newcastle, promised Raglan that the 3rd, 62nd, and 90th Regiments would be despatched to the Crimea with a third battery train; Canrobert, meanwhile, was promised an additional three divisions of infantry from France. The Russians were also receiving reinforcements with the arrival of 10 and 11 Divisions which finally arrived at the beginning of November. These troops brought the strength of Menshikov's field army to some 107,000 men, but the Russian commander was under severe pressure from St Petersburg to attack the Allied lines and break the siege of Sevastopol. The failure of the British and French to beat the Russians at Balaclava immediately set the stage for a much bloodier battle. For weeks it had been known that the Russians would soon begin a full scale attack on the besiegers. As a preliminary Menshikov launched a reconnaissance in force on the extreme right of the Allied line (against the British 2nd Division) on the Inkerman Heights overlooking the Chernaya river. The attack on 26 October (the battle became known as 'Little Inkerman') proved a successful action for the British, but the Russians had gleaned all they needed to know about the position. Using this intelligence, Menshikov launched his main attack on the same position one week later on 5 November in what came to be known as the Battle of Inkerman.