Қырым соғысы 1854: Альма шайқасы – француз, британ және түрік әскерлерінің Ресей күштерімен болған шайқасы. Севастополь үшін күрес, стратегиялық маңызы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1854 жылғы Қырым соғысының шайқасы
Қырым соғысындағы шайқас
1854 battle of the Crimean War
a battle in the Crimean War
Алма шайқасы (Алма өзенінің шайқасы) 1854 жылдың 20 қыркүйегінде Қырым түбегін қорғап тұрған одақтас экспедициялық күштер (француз, британ және Осман әскерлері) мен Ресей күштері арасында Қырым соғысы барысында болды. 14 қыркүйекте одақтастар Қырымға күтпеген жерден десант түсірді. Одақтас қолбасшылары, маршал Жак Лерой де Сен-Арно мен лорд Рэглан, стратегиялық маңызды Севастополь портына қарай жорық жасады. Ресей қолбасшысы Александр Сергеевич Меншиков қолдағы күштерін қалаға дейінгі соңғы табиғи қорғаныс позициясына, Алма өзенінің оңтүстігіндегі Алма биіктігіне жинады. Одақтастар бір-бірімен үйлесімсіз шабуылдар жасады. Француздар ресейліктердің сол қанатын бұрып, ресейліктердің көтерілуге болмайтын деп есептеген тік жарлардан шабуыл жасады. Британдықтар бастапқыда француз шабуылының нәтижесін күтіп, содан кейін ресейліктердің оң жағындағы негізгі позициясына екі рет сәтсіз шабуыл жасады. Ақырында, британдықтардың жоғары дәлдіктегі мылтық атысы ресейліктерді шегінуге мәжбүр етті. Екі қанат та бұрылып, ресейліктердің қорғаныс позициясы күйреп, олар қашқанға ұшырады. Жеңіл атты әскердің болмауы салдарынан қуып жете алмады. Бұл шайқаста француз әскерінен шамамен 1600, британдықтардан 2000, османдықтардан 503, ал ресейліктерден 5000-ге жуық әскер қаза тапты.
The Battle of the Alma (short for Battle of the Alma River) took place during the Crimean War between an allied expeditionary force (made up of French, British, and Ottoman forces) and Russian forces defending the Crimean Peninsula on 20September 1854. The allies had made a surprise landing in Crimea on 14September. The allied commanders, Maréchal Jacques Leroy de Saint Arnaud and Lord Raglan, then marched toward the strategically important port city of Sevastopol, away. Russian commander Prince Alexander Sergeyevich Menshikov rushed his available forces to the last natural defensive position before the city, the Alma Heights, south of the Alma River. The allies made a series of disjointed attacks. The French turned the Russian left flank with an attack up cliffs that the Russians had considered unscalable. The British initially waited to see the outcome of the French attack, then twice unsuccessfully assaulted the Russians' main position on their right. Eventually, superior British rifle fire forced the Russians to retreat. With both flanks turned, the Russian position collapsed and they fled. The lack of cavalry meant that little pursuit occurred. The battle cost the French roughly 1,600 casualties, the British 2,000, the Ottomans 503, and the Russians some 5,000.
Француздар Ресейдің сол жақ флангіне шабуыл жасады
Таңертеңгі сағаттарда одақтас әскер жазықта жиналды, британдықтар Севастополь жолының сол жағында, ал француздар мен түріктер оң жағында, жағалауға қарай созылып орналасты. Кеше келісілген жоспарға сәйкес, екі әскер бірдей кең фронтпен шабуылға өтуі және жаудың сол қанатын ішкі аймаққа қарай айналып өтуі тиіс болды. Соңғы сәтте Раглан британдықтардың шабуылын француздар оң жақтағы кедергіні бұзып өткенге дейін кешіктіруге шешім қабылдады; әскерлерге орыс артиллериясының атыс қашықтығында, жерге жатып, қажетті уақытта өзенге қарай жылдамдап шабуылдай алатын позицияда болуға бұйрық берілді. Олар 13:15-тен 14:45-ке дейін сол жерде жатты, ал орыс артиллериясы қашықтықты дұрыс тапқанда адамдардан айырыла бастады. Британдықтар шабуылды тоқтатқанда, оң жақта Боскедің 2-дивизиясы өзен сағасына жетіп, өзеннен 50 метр биіктікте тік жартастарға тап болды. Орыстар жартастың тік екенін ескеріп, оны артиллериямен қорғаудың қажеті жоқ деп шешті. Жүктерін өзен жағасында қалдырып, дивизияның алдындағы зуавтар өзенді жүзіп өтіп, ағаштардың көмегімен жартасқа жылдам көтерілді. Платоға жеткеннен кейін, олар Мәскеу полкінің қорғаныс күштерімен қақтығысу үшін тастар мен бұталардың арасында жасырынып, күшейтеру келгенше позицияны ұстады. Зуавтардың артынан келген сарбаздар да жартасқа көтеріліп, 12 зеңбірек пен оқ-дәріні саймен жоғары көтерді. Олар дәл уақытында меншиковтың орталықтан орыс армиясының сол қанатын айналып өтуін болдырмау үшін жөнелткен қосымша жаяу әскер мен артиллерияға кездесті. Ресейлік жағдай үмітсіз болып көрінді. Қарсы шабуылға түсуге үлкермес бұрын, Боске дивизиясының барлық бөлімдері мен көптеген түріктер платоға жетті. Орыстарда француздардан 28 зеңбірек көп болды, бірақ француз зеңбіректері ірі калибрлі және ұзақ атыс қашықтығына ие болды, ал Боскедің мергендері орыс артиллериясын француз зеңбіректерінің тиімді атыс қашықтығында ұстады. Одақтас флоттың зеңбіректері де жартастағы орыс позицияларын атқылап, олардың әскерлерінің рухын құлатты. Бірінші орыс артиллериялық батареясы келген кезде, Мәскеу полкінің қалдықтарының қашқанын көрді. Зуавтардың қарқынды атысынан Минск полкі де шегіне бастады.
By mid morning, the allied army was assembling on the plain, the British on the left of the Sevastopol Road, the French and the Turks on the right, stretching out towards the coast. According to the plan that the allies had agreed upon the day before, the two armies were to advance simultaneously on a broad front and try to turn the enemy's flank on the left further inland. At the final moment, Raglan decided to delay the British advance until the French had broken through on the right; the troops were ordered to lie on the ground, within range of the Russian guns, in a position from which they could scramble to the river when the time was right. They lay there from 13:15 to 14:45, losing men as the Russian gunners found their range. While the British were holding their advance, on the far right, Bosquet's 2nd Division arrived at the river's mouth and encountered steep cliffs rising 50 m above the river. The Russians considered the cliffs so steep that they deemed it unnecessary to defend the position with artillery. Leaving their kitbags on the riverbank, the Zouaves at the division's head started to swim across the river and rapidly climbed the cliffs using the trees to scale it. Once they had reached the plateau, they hid behind rocks and bushes to engage the defending forces of the Moscow Regiment and held the position until reinforcements could arrive. Following the Zouaves, more soldiers scaled the cliffs and carried 12 guns up a ravine. They arrived just in time to meet the extra infantry and artillery that Menshikov had transferred from the center in an attempt to organize the resistance and prevent the Russian Army from being outflanked on its left. The Russian situation became hopeless. Before a counterattack could be made, the whole of Bosquet's division and many of the Turks had reached the plateau. The Russians had more guns28 to the French 12, but the French guns were of larger caliber and longer range, and Bosquet's riflemen kept the Russian gunners at a distance where only the heavier French guns could take effect. The guns of the allied fleet also started pounding the Russian positions on the cliffs, undermining the morale of their troops. By the time the first Russian battery of artillery arrived, it found the remnants of the Moscow Regiment already in retreat. Under heavy fire from the Zouaves, the Minsk Regiment also began to retreat.
Үлкен редутта шабуыл
Бұл арада Бускедің сол жағында Канроберттің 1-ші дивизиясы және Канроберттің сол жағында принц Наполеонның 3-ші дивизиясы Телеграф төбесінен келген қатты атысқа қарамастан өзеннен өте алмады және олардың ілгерілеуі тоқтады. Принц Наполеон сол жағында орналасқан 2-дивизияның қолбасшысы генерал-лейтенант Джордж де Лейси Эвансқа хабар жіберіп, британдықтарды француздарды басып алу үшін алға басуға шақырды. Раглан британдық әскерлерді жібермес бұрын француз шабуылының сәттілігін күтіп отырды және алдымен Эвансқа француздардан бұйрық алмауды айтты, бірақ Эванстың қысымымен ол жеңілді. 14:45-те ол британдық жеңіл 1-ші және 2-ші дивизияларға алға жылжуға бұйрық берді, бірақ одан әрі бұйрық бермеді. Британдық армия екі сапта орналасты; біріншісі сол жақта сэр Джордж Браун бастаған Жеңіл дивизиядан және оң жақта Лейси Эванстың 2-дивизиясынан тұрады. Олардың артында екінші сап – Кембридж герцогының қол астындағы 1-ші дивизия болды, ол бірінші саптың алға жылжуын қолдау үшін орналастырылды. Қалған британдық әскерлер резервте қалды. Жеңіл дивизия сол жаққа жеткілікті жақындамаған және бұрыштап алға жылжи бастады. Көп ұзамай Жеңіл дивизияның оң жағындағы және 2-дивизияның сол жағындағы әскерлер бірігуге кірісті. Британдықтардың стратегиялық құрамы жоғалды. Олар өзеннен өтіп кеткеннен кейін, барлық тәртіп те жоғалып кетті. Компаниялар мен полктер бір-бірімен араласып кетті, ал екі адамнан тұратын қатарға енді тек көпшілікке айналды. Орыс әскері бұл жағдайды көріп, үлкен бекіністің екі жағынан төмен қарай қарайлап, төмендегі британдықтарға атқылай бастады. Британдық офицерлер өздерінің адамдарын айналасына айдап, оларды өздерінің желілерін реформалауға шақырды, бірақ оларды өзен жағалауындағы баспанадан кетуге көндіре алмады. Кейбіреулері су құйылған құмыраларын алып, жайғасып отырды, ал басқалары жеуге кірісті. Жағдайдың қауіптілігін сезіне отырып және қайта ұйымдастыра алмайтындықтан, Жеңіл дивизияның 1-бригадасының қолбасшысы генерал-майор Уильям Джон Кодрингтон әскерлеріне штыктарды бекітуге және алға жылжуға бұйрық берді. Кодрингтон бригадасы қалың топпен тау басына қарай өрлей бастады. Уақыт болмағандықтан және сарбаздарды құрамаға қоя алмай, офицерлер беріліп, редуттағы орыс қаруларына қарай шабуыл жасауға шақырды. Орыс артиллериясы атыс бастаған кезде, британдықтар жеңіл дивизияның алдыңғы қатарлы күзетшілері үлкен редуттың қабырғаларынан құлап түскенше жоғары қарай өрлеп келе берді. Орыс әскерлері өздерінің оқ-дәрілерін қайта орналастыруға тырысқан кезде, сарбаздар қабырғалардан үстіне шығып, екі қаруды тұтқындады. Алайда, күшейтудің жоқтығын түсінгеннен кейін, Владимирский полкі ашық биік жерлерден редутқа құйылған кезде, британдық торналар кері қашу туралы бұйрық берді. Орыс жаяу әскері байнеттермен шабуыл жасап, ағылшындарды қуып шығып, олар төбеден кері шегінгенде оларға оқ атып жатты.
In the meantime on Bousquet's left, Canrobert's 1st Division and to Canrobert's left Prince Napoleon's 3rd Division were unable to cross the river in the face of heavy fire coming from Telegraph Hill, and their advance stalled. Prince Napoleon sent word to Lieutenant General George de Lacy Evans, 2nd Division's commander on his left, calling on the British to advance and take some pressure off the French. Raglan was still waiting for the French attack to succeed before committing British troops, and at first told Evans not to take orders from the French, but under pressure from Evans, he relented. At 14:45, he commanded the British Light, 1st and 2nd Divisions to advance, although without further orders. The British army was arrayed in two lines; the first consisted of the Light Division on the left led by Sir George Brown and Lacy Evans' 2nd Division on the right. Behind them was a second line the 1st Division under Duke of Cambridge, consisting of the Highland and the Guards Brigades, which were deployed to support the first line's advance. The remaining British troops were held in reserve. The Light Division had not extended itself far enough left and advanced at an angle. Soon, the troops on the right of the Light Division and the left of the 2nd Division began merging. The strategic formation of the British line was lost. Once they had crossed the river, all order was also lost. Companies and regiments became jumbled together, and where the lines had been two men deep, now just a crowd resulted. The Russians, seeing this, began to advance down the hill from either side of the great redoubt, firing on the British below. Mounted British officers galloped round their men, urging them to reform their lines, but were unsuccessful in persuading them to move from the shelter of the riverbank. Some sat down and took out their water cans; others began to eat. Aware of the danger of the situation and unable to reorganize, Major general William John Codrington, commander of the Light Division's 1st Brigade, ordered his troops to fix bayonets and advance. The densely packed Codrington's Brigade started to advance uphill in a thick crowd. Without time and unable to put the soldiers in formation, the officers gave up and urged them to charge toward the Russian guns in the redoubt. As Russian artillery opened fire, the British continued scrambling upward until some of the Light Division's advanced guard tumbled over the walls of the greater redoubt. As the Russians were trying to redeploy their cannons, soldiers clambered over the parapets and through the embrasures, capturing two guns in the confusion. However, realizing their lack of reinforcements, and as the Vladimirsky Regiment poured into the redoubt from the open higher ground, British buglers sounded the withdraw order. Russian infantry charged with fixed bayonets, driving out the British and firing at them as they retreated down the hill.
Қайта шегіну және екінші шабуыл
Осы уақытқа дейін 1-дивизия өзеннен өтіп, үлкен редуттағы ресейліктер гвардиялық бригаданың жақындап келе жатқанын көрді: оң жағында Гренадерлер гвардиясы, ортасында шотландтық фюзилер гвардиясы, сол жағында Холодный поток гвардиясы. Сол жақта Сэр Колин Кэмпбелл басқаратын «Гайленд» бригадасы болды. Кэмпбелл гвардияның кешігуіне ашуланып, дереу шабуылға көтерілуге бұйрық берді. Штыкпен шабуылға берілген адам, Кэмпбелл өзінің әскерлеріне «орыстарға бір қадам жеткенше» мылтықтарын атпауды айтты. Шотландтық фюзельерлер дивизияның қалған бөлігінен озып, дереу төбеге көтеріле бастады, сол сәтте редуттан төмен қарай жүгіріп келе жатқан жеңіл дивизияның қатесін қайталады. Жеңіл дивизия шотландтық фюзельерлердің шабуылына соншалықты күшпен соқтығысты, әрі қарай сызық көп жерде бұзылды. Шотландтар шалқап түсті, бірақ екінші жағына жартысы ғана жетіп, үлкен редутқа дүрбелеңмен беттеді. Редутқа жеткенде, ресейліктер күшті залп жасады. Шотландтық фюзельерлер кері шегінуге мәжбүр болды, тек өзенге жеткенде ғана тоқтады; олар шайқастың соңына дейін өзен жағасындағы қоршауда қалды, алға жылжу туралы қайта-қайта берілген бұйрықтарды елемеді. Қалған екі гвардиялық полк шотландтық фюзельерлердің қалдырған орнын толтырды, бірақ төбеге штыкпен шабуылдау бұйрығын орындамады. Оның орнына, Гренадиерлер мен Колдстрим қатарға тұрып, ресейліктердің алғы шебіне Minié оқтарын атуды бастады. Бұл ресейліктерді тоқтатты, сосын Гренадиерлер мен Колдстрим олардың арасындағы алшақтықты жапты; ресейліктер қайтадан редутқа кері шегінді.
By now, the 1st Division had finally crossed the river and the Russians in the greater redoubt saw approaching them the Guards' Brigade, with the Grenadier Guards on the right, the Scots Fusilier Guards in the centre, and the Coldstream Guards on the left. Out of sight on the far left was the Highland Brigade, commanded by Sir Colin Campbell. Campbell was irritated by the Guards' delay and ordered an immediate advance. A firm believer in the charge with bayonets, Campbell told his men not to fire their rifles until they were "within a yard of the Russians". The Scots Fusiliers, by then ahead of the rest of the division, started to move uphill immediately, repeating the Light Division's mistake, which at that moment was running down from the redoubt, pursued by Russian infantry. The Light Division crashed into the advancing Scots Fusiliers with such force that the line was broken in many places. The Scots faltered, but emerged on the other side with only half their numbers and continued towards the great redoubt in a chaotic state. When they were from the redoubt, the Russians mounted a massive volley. The Scots Fusiliers were forced to retreat, stopping only when they reached the river; they remained in the riverbank shelter for the rest of the battle, ignoring repeated orders to advance. The two other guards regiments filled the gap left by the Scots Fusiliers, but refused orders to charge with bayonets up the hill. Instead, the Grenadiers and the Coldstream formed into lines and started firing Minié volleys into the Russian advance parties. This stopped the Russians, and the Grenadiers and the Coldstream were soon able to close the gap between them; the Russians were again forced back into the redoubt.
Соңғы кезең
Ресей армиясы жаяу әскері мен артиллериясын қорғауға арналған бекіністерсіз, қауіпті Minié мылтықтарына қарсы биіктіктегі позициясын ұстай алмады. Көп ұзамай гвардиялықтардың атуына британдықтардың оң жағындағы Эванс қолбасшылығындағы 2-дивизия қосылды. Оның 30-шы жаяу әскер полкі өзен жағалауынан үш ресейлік батареяның артиллериялықтарын анық көріп, оларды Minié мылтықтарымен қайта орналастыруға үлкермес бұрын жойды. Орыс жаяу әскері мен артиллериясы шегінгенде, британдықтар тауға қарай баяу өрледі. Сағат 16:00-ге қарай одақтастар барлық бағыттан ресейлік позицияларды қоршады, сол жақтағы гвардияшылар Курган төбесіндегі соңғы орыс резервін жеңіп алды, Кодрингтон әскері мен басқа гвардияшылар үлкен бекініске жақындады, ал 2-дивизия Севастополь жолымен жылжуда болды. Алма өзені үстіндегі жартастар француздардың бақылауында болғандықтан, шайқастың шешілгені анық болды. Орыстар барлық жаққа қашып, аңғарға құлап, жаудан бой ала жөнелді. Атты офицерлер дүрбелеңді тоқтатуға тырысты, бірақ сарбаздар енді шаршағанын шешті. Көптеген орыс сарбаздары офицерлерсіз, не істеу керектігін немесе қайда бару керектігін білмей, шағын топтарда Кача өзеніне қарай шегінді. Көптегендері бірнеше күн бойы өз полктерімен қайта қосыла алмады. Телеграф төбесінде француздар Меншиковтің тастап кеткен каретасын басып алды. Оның ішінде далалық асхана, патшаның хаттары, 50 мың франк, француз порнографиялық романдары, генералдың етіктері және әйелдердің кіші киімдері табылды. Төбеде Севастопольден келген көрермендер тастап кеткен пикниктер, күншаңырлар мен далалық көзқарастар қалған еді.
Without entrenchments to protect its infantry and artillery, the Russian Army was unable to defend its position on the heights against the deadly Minié rifles. Soon, the fire of the Guards was joined by the 2nd Division under Evans, on the British right. Its 30th Regiment of Foot could clearly see the gunners of three Russian batteries from the riverbank and take them out with their Minié rifles before they could redeploy the guns. As the Russian infantry and artillery withdrew, the British slowly advanced uphill. By 16:00, the allies were converging on the Russian positions from all directions, with the Guards on the left overcoming the last Russian reserves on the Kurgan Hill, Codrington's men and the other Guards closing in on the great redoubt, and the 2nd Division pushing up the Sevastopol Road. With the French in command of the cliffs above the Alma, the battle clearly had been decided. The Russians fled in all directions, running down into the valley and away from the enemy. Mounted officers tried in vain to stop the panicked flight, but the men had decided they had had enough. Most of the Russian soldiers retreated towards the Kacha River in small groups, without officers or any clear idea of what to do or where to go. Many were not reunited with their regiments for several days. At the top of Telegraph Hill, the French captured the abandoned carriage of Menshikov. In it they found a field kitchen, letters from the Tsar, 50,000 francs, pornographic French novels, the general's boots, and some ladies' underwear. On the hill were abandoned picnics, parasols and field glasses, left behind by the spectators from Sevastopol.
Салдары
Бұл шайқаста француздар 1600, ағылшындар 2000, османдықтар 503, ал ресейліктер шамамен 5000 адам шығынға ұшырады. Британдықтарға жарақат алғандарын майданнан шығаруға екі күн кетті. Медициналық құралдары болмағандықтан, жарақат алғандарды соғыс алаңынан алып кету үшін комиссариат арбаларын қолдануға мәжбүр болды. Ресей әскері жарақат алғандарын майданда тастап кеткендіктен, көптеген жарақат алғандар келесі күндері Севастопольға аңсайды. 1600-ға жуық жарақат алғандар Константинопольдегі Скутари ауруханасына жету үшін бірнеше күн күтуге мәжбүр болды. Одақтас қолбасшылар ресейлік жақтағы ауыр шығындар туралы хабардар болған жоқ. Шашырап қалған жабдықтарды жинау қажеттілігі қуып жете беруді кешіктірді, ал атты әскердің жетіспеуі ресейліктерді дереу қуу мүмкіндігін жоққа шығарды. Француздар бұл шайқасты Париждегі Пон-де-л'Алма деп атап еске алды. Британдықтар Солтүстік Отагодағы кішкентай елді мекенге және Марлборо өзеніне (екеуі де Жаңа Зеландияда) Алма деген ат берді. Канаданың Нью-Брансуик провинциясында 1856 жылы Альма ауылын қамтитын Альма приході құрылды. Алма (Новая Шотландия), Алма (Онтарио), Алма (Мичиган) және Алма (Квебек) қалалары осы шайқастың құрметіне аталды.
The battle cost the French 1,600 casualties, the British 2,000, the Ottomans 503, and the Russians some 5,000. The British took two days to clear the battlefield of their wounded. Without any medical supplies, they had to requisition the commissariat carts to remove the wounded from the battlefield. As the Russian army had to abandon its wounded on the battlefield, many of the injured limped back to Sevastopol over the course of the next days. Some 1600 wounded had to wait several days before they could sail to the Scutari hospital in Constantinople. The allied commanders had no idea of the heavy losses on the Russian side. The necessity of collecting equipment scattered though the battlefield delayed the pursuit, and the lack of cavalry ruled out any possibility of an immediate chase of the Russians. The French commemorated the battle with the naming of the Pont de l'Alma in Paris. The British gave the name Alma to a small settlement in North Otago and to a river in Marlborough (both in New Zealand). In the Province of New Brunswick, Canada, The Parish of Alma was created surrounding the Village of Alma in 1856, commemorating the then recent Battle of Alma. Alma, Nova Scotia, Alma, Ontario, Alma, Michigan, and Alma, Quebec are named after the battle.