Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық ислам ғалымы (1952 жылы туған)
American Islamic scholar (born 1952)
Әмина Вадуд (25 қыркүйек, 1952 жылы туған) – американдық мұсылман теологы. Вадуд Индонезиялық діни зерттеулер консорциумында қонақ профессор болып қызмет етеді, сондай-ақ Старр Кинг Қызмет мектебінде қонақ ғалым болды. Вадуд исламдағы әйелдердің рөлі туралы көптеген еңбектер жазған. Мэриленд штатының Бетезда қаласында методист болып туып өскен Вадуд 1972 жылы Пенсильвания университетінде оқып жүргенде ислам дініне кірді. Ол араб тілін және исламтануды алдымен АҚШ-та, содан кейін Мысырда оқыды. 2005 жылы Вадуд Нью-Йоркте аралас қауымда жұма намазын оқып, ислам әлемінің кейбір топтарында пікір қақтығысын тудырды, бұл оның халықаралық деңгейде танылуына себеп болды. Дегенмен Вадуд әлемнің әртүрлі жерлеріндегі қауымдарға дұға оқуын жалғастыруда.
Amina Wadud (born September 25, 1952) is an American Muslim theologian. Wadud serves as visiting professor at Indonesian Consortium for Religious Studies and was also a visiting scholar at Starr King School for the Ministry. Wadud has written extensively on the role of women in Islam. Born and raised as a Methodist in Bethesda, Maryland, Wadud converted to Islam in 1972 while studying at the University of Pennsylvania. She went on to study Arabic and Islamic studies, first in the United States and later in Egypt. Wadud made international headlines in 2005 when she led Friday prayers at a mixed congregation in New York, stirring controversy in some spheres of the Islamic world. Regardless, Wadud has continued to lead prayers at various congregations around the world.
Ерте өмір
Вадуд Мэри Тиссли Бетезда қаласында, Мэриленд штатында дүниеге келген. Оның әкесі методист пасторы болған. 1963 жылы ол әкесімен бірге Мартин Лютер Кинг басқаратын Вашингтонға науқанға қатысқан. Бұл оның дінді әділдік пен теңдікке ұмтылыстың қозғаушы күші ретінде таныған алғашқы тәжірибесі болды. 1972 жылы Пенсильвания университетінде оқып жүргенде ол ислам дінін қабылдады. Ол сол кездегі күйеуімен бірге заңды түрде атын өзгертіп, кейін 'Амина Вадуд' деген есімді сақтап қалды, оны бас әріптерсіз жазуды жөн көрді. 1989-1992 жылдары ол үш жылдық келісімшарт бойынша Куала-Лумпурдағы Халықаралық ислам университетінде Аян етілген білім факультетінде ассистент-профессор болып жұмыс істеді. Сол кезде ол өзінің диссертациясының редакцияланған томын – «Құран және әйел: қасиетті мәтінді әйелдің көзқарасынан қайта оқу» – жариялады. Бұл алғашқы басылым 1999 жылы Оксфорд университетінің баспасынан «Киелі мәтінді әйелдің көзқарасы бойынша қайта оқу» деген қосымша тақырыппен кеңейтілген нұсқасымен жарық көрді. Алғашқы кітап бүкіл әлемдегі ислам, мұсылман әйелдері және Құран туралы академиялық зерттеулерде кеңінен қолданылды. 2006 жылы ол «Гендерлік жихад ішінде: Исламдағы әйелдер реформасы» атты екінші монографиясын жариялады. Соңғы жылдары, 2022 жылы «Кантра» баспасынан «Өмірде бір рет» атты рухани естеліктерін шығарды. Бұл кітап исламның бес рүкінін прогрессивті көзқараспен таныстырады. Малайзияда ол тағы жеті әйелмен бірге «Исламдағы әйел бауырлар» атты үкіметтік емес ұйымды құрды. 2009 жылы SIS «Мусава» атты халықаралық жақтаушылық тобын құруға бастама берді. 2006 жылы зейнетке шыққаннан кейін ол Калифорниядағы Стэрр Кинг қызмет мектебінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. 2008 жылы Индонезияға сапар шегіп, 2009 жылы Йогьякарта қаласындағы Гаджа Мада университетінің Діни және мәдени зерттеулер орталығында қонақ профессор болып тағайындалды. Вадуд 2020 жылы Йогьякартаға оралып, Ұлттық ислам университеті Сунан Калиджагада және Гаджа Мада университетіндегі Халықаралық діни зерттеулер консорциумында қонақ профессорлық қызметтер атқарды. Ол Гарвард діни мектебінде, Мельбурн университетінде және басқа да университеттерде қонақ болып жүрді. Ол АҚШ, Таяу Шығыс, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия, Африка, Австралия және Еуропа бойынша мемлекеттік, үкіметтік емес және академиялық форумдарда жүздеген дәрістер, семинарлар мен презентациялар жасады. Оның сөздеріне 2008 жылы Данияның Орхус университетінде өткен «Конфликті түсіну: мәдени көзқарас» халықаралық конференциясындағы «Ислам, әділдік және гендер» тақырыбындағы негізгі баяндамасы; 2009 жылы «Мусава» конференциясындағы «Гендерлік инклюзивті Құрандық талдау арқылы патриархаттан тыс ислам» атты баяндамасы; 2009 жылғы наурызда Жакартадағы БҰҰ Әйелдерді дамыту қоры (UNIFEM) және Ислам мен плюрализмнің халықаралық орталығы (ICIP) ұйымдастырған Мұсылман қоғамдарында гендерлік теңдік пен әйелдердің мүмкіндіктерін арттыру жөніндегі өңірлік конференция; 2009 жылдың қараша айының соңында Норвегияның Берген университетінде «Шария және адам құқықтары» тақырыбында өткен семинар; 2010 жылғы ақпанда Австралияның Мельбурн қаласындағы Азия институтының Өнер факультетінде «Мұсылман әйелдері және гендерлік әділдік: әдістер, мотивация және құралдар» тақырыбындағы қоғамдық лекциясы; 2011 жылғы шілдеде Калифорниядағы Тынық мұхиты діни мектебінде «Әлеуметтік әрекет үшін Таухид және рухани даму» тақырыбындағы лекциясы кірді. Вадуд жыныстық әртүрлілік және адамдық қадір-қасиет туралы классикалық исламдық дискурсты терең зерттеу үшін Аркус қорынан үш жылдық ғылыми грант алды. Ол өзін квир деп жариялады және ЛГБТҚ+ адамдарының құқықтарын қоса алғанда, «плюрализмді» және «теңдікті» ашық түрде жақтады.
Wadud was born Mary Teasley in Bethesda, Maryland. Her father was a Methodist minister. With her father she attended the March on Washington with the Rev. Dr. Martin Luther King in 1963. It was her first encounter with religion as motivation for justice and equality. In 1972, she converted to Islam, while a student at the University of Pennsylvania, which she attended from 1970 to 1975. She legally changed her name along with her then husband and eventually retained 'amina Wadud' as her name, which she chose to spell without capital letters. From 1989 to 1992, she worked as an assistant professor in faculty of Revealed Knowledge at International Islamic University, Kuala Lumpur, Malaysia for a three year contract. While there, she published an edited volume of her dissertation Qur'an and Woman: Rereading the Sacred Text from a Woman's Perspective. That first publication was followed by an expanded edition from Oxford University Press in 1999 with the additional subtitle: Rereading the Sacred Text from a Woman's Perspective. The first book has been used extensively in the modern academic study of Islam, Muslim women and Qur’anic Studies in all parts of the world. In 2006 she published her second monograph, Inside the Gender Jihad: Women's Reform in Islam by One World Publications. Most recently, in 2022, she has published a spiritual memoir called Once in a Lifetime from Kantara Press. This book provides and introduction to the five pillars of Islam from a progressive perspective. While in Malaysia she joined 7 other women as founders of the non governmental organization Sisters in Islam. SIS would spear head the creation of an international advocacy group called Musawah in 2009. After retirement in 2006 she took up a position as a visiting professor at Starr King School for the Ministry in California. She traveled to Indonesia in 2008 where she took up a visiting professor position at the Center for Religious and Cross Cultural Studies at Gadjah Mada University in Yogyakarta, Indonesia in 2009. Wadud would return to Yogyakarta in 2020 to hold visiting professor positions at the National Islamic University Sunan Kalijaga, and at the International Consortium of Religious Studies, at Gadjah Mada University. She has held visiting positions at Harvard Divinity School, Melbourne University and other universities. She has given hundreds of lectures, workshops and presentations in grassroots, government, non government and academic forums throughout the United States, the Middle East, South and Southeast Asia, Africa, Australia and Europe. Her speaking engagements include the keynote address "Islam, Justice, and Gender" at the 2008 international conferenceUnderstanding Conflicts: Cross Cultural Perspectives, held at Aarhus University, Denmark; a paper titled “Islam Beyond Patriarchy Through Gender Inclusive Qur’anic Analysis” at the 2009 Musawah Equality and Justice in the Family conference; the Regional Conference on Advancing Gender Equality and Women's Empowerment in Muslim Societies, hosted by United Nations Development Fund for Women (UNIFEM) and the International Centre for Islam and Pluralism (ICIP) in Jakarta, Indonesia, in March 2009; a workshop on "Sharia and Human Rights" at the University of Bergen, Norway in late November 2009; a public lecture titled "Muslim Women and Gender Justice: Methods, Motivation and Means" to the Faculty of Arts, Asia Institute, at the University of Melbourne, Australia in February 2010; a lecture on “Tawhid and Spiritual Development for Social Action” at Muslims for Progressive Values at the Pacific School of Religion in Berkeley, California in July 2011. Wadud was awarded a three year research grant from the Arcus foundation to do an in depth study of Classical Islamic discourse about sexual diversity and human dignity. She identified as queer and has openly advocated "pluralism" and "equality" including dignity for LGBTQ+ persons rights.
1994 жылғы уағыз
1994 жылдың тамызында Вадуд Оңтүстік Африканың Кейптаундағы Клермонт магистральдық мешітінде "Құдайға адал болу" тақырыбында жұма күнгі khutbah (насихат) алдында сөз сөйледі. Мұсылман әлемінде әйелдердің тіпті khutbah алдында сөйлегені де естілмеген.
In August 1994, Wadud delivered a Friday pre khutbah (sermon) on "Islam as Engaged Surrender" at the Claremont Main Road Mosque in Cape Town, South Africa. Women delivering even a pre khutbah talk was unheard of in the Muslim world.
2005 жылғы дұға жетекшілігі
Он жылдан астам уақыт өткен соң, Удудты АҚШ-тағы консервативті мұсылмандық дәстүрлерден айырылып, жұма намазын (салат) басқаруға шақырды. (Бұл мәселені талқылау үшін "Әйелдер имам ретінде" қараңыз.) 2005 жылдың 18 наурызында Удуд 60 әйел мен 40 ер адамнан тұратын қауымға имамдық етті, олар жыныс бойынша бөлінбестен бірге отырды. Азанды тағы бір әйел, Сухейла Эль Аттар шақырды. Бұл шараны Асра Номани басқаратын "Мұсылман әйелдерінің еркіндік туры", "Muslim WakeUp!" веб-сайты және "Прогрессивті мұсылман одағының" мүшелері демақұлдады. Жиын Манхэттеннің Морнингсайд Хайтс ауданындағы Епископтық Әулие Иоанн соборына қарасты Синод үйінде өтті. Бұрын үш мешіт қызмет көрсетуден бас тартып, анонимді бомбалау туралы ескертуден кейін ұсынысын кері алып алған Сундарам Тагор галереясы да осы шараға қатысты. Удуд намазды қасиетті жерде оқуды артық көрді. Ол намазды ұйымдастырушы емес және соңында таңдалған орынды іріктеуге қатыспады. Ол: "Мен мұсылман мешіттерін өзгертуді қаламаймын. Мен мұсылмандардың жүректерін, олардың қоғамдық, жеке және діни істерінде де, олардың бірегей және тең екеніне сенуге шақыруды қалаймын" деді.
More than a decade later, Wadud was invited to lead Friday prayers (salat) for a congregation in the United States breaking with conservative Muslim practice. (See Women as imams for a discussion of the issue.) On Friday 18 March 2005, Wadud acted as imam for a congregation of about 60 women and 40 men seated together, without any gender separation. The call to prayer was given by another woman, Suheyla El Attar. It was sponsored by the Muslim Women's Freedom Tour, under the leadership of Asra Nomani, by the website Muslim WakeUp!, and by members of the Progressive Muslim Union. The gathering was held in the Synod House, owned by and adjoining the Episcopal Cathedral of St. John the Divine, in Manhattan's Morningside Heights, after three mosques had refused to host the service and including the Sundaram Tagore Gallery that withdrew its offer following an anonymous bomb threat. Wadud stated her preference to hold the prayer in a sacred place. She was not an organizer of the prayer and played no part in what venue was eventually selected. She said, "I don't want to change Muslim mosques. I want to encourage the hearts of Muslims, both in their public, private and ritual affairs, to believe they are one and equal."
Жауап
Бұл дұға қызметі мұсылман қауымы арасында әртүрлі реакцияларды тудырды. 100-ден астам ер және әйел дұғаға қатысты, ал шіркеу сыртында шамамен алты адам наразылық білдірді. Жазушы және Гарвард діни мектебінің профессоры Лейла Ахмед бұл исламдағы әйелдер мәселесіне назар аударды. Калифорния университетіндегі Исламтану профессоры Халед Абу Эль-Фадл былай деді: "Фундаменталистерді алаңдатып отырғаны – бұл толқын әсерінің тек АҚШ-та ғана емес, бүкіл мұсылман әлеміне тарауы мүмкін. Білімді және имам бола алмауына наразы әйелдер біреудің қатардан шығып, осы қадамды батыл жасағанын көреді". Полиция және оның жұмыс берушісі, оның қауіпсіздігінен және ықтимал зияннан қорқып, ата-аналарының алаңдаушылығын ескере отырып, оған үйден бейне байланыс арқылы сабақтарды өткізуге рұқсат берді. Дұғадан кейін берген алғашқы сұхбатында Вадуд өлім туралы қорқытуларға қатысты ешқандай хабарлама алмағанын мәлімдеді және оларды БАҚ-тың қуып жеушілігі деп сипаттады. 2005 жылғы 28 қазанда Испанияның Барселона қаласында өткен Ислам феминизмі жөніндегі халықаралық конгресте сөйлегеннен кейін, оған шамамен отыздан тұратын қауымды басқаруға шақыру келді. Оксфорд мұсылман білім беру орталығының шақыруымен ол Ұлыбританияда әртүрлі жынысты адамдардан тұратын дұғаны басқарды, тіпті консервативті имамдар мешіттерден жеке сапарлар арқылы дұғаға қатысуға жоспарлаған мұсылмандарды мүлдем бас тартумен қорқытты.
The prayer service drew mixed reactions from the Muslim community. Over 100 men and women attended the prayers, and about half dozen people protested outside the church. Writer and Harvard Divinity School professor Leila Ahmed said it brought attention to the issue of women in Islam. Khaled Abou El Fadl, professor of Islamic Studies at UCLA, California said: "What the fundamentalists are worried about is that there's going to be a ripple effect not just in the U. S. but all over the Muslim world. The women who are learned and frustrated that they cannot be the imam are going to see that someone got the guts to break ranks and do it." The police and her employer, fearing for her security and potential collateral damage followed parents’ concern and permitted her to conduct her classes from home through a video link. In her first interview after the prayer, Wadud denied receiving any death threats and described them as media hype. On October 28, 2005, following her talk at the International Congress on Islamic Feminism in Barcelona, Spain, she was invited to lead a congregation of about thirty people. Following an invitation by the Muslim Educational Centre of Oxford, she led a mixed gender prayer in the United Kingdom, even though Muslims planning to attend were threatened with being disowned by conservative imams through personal visits from mosques.
2013 жылы Мадрас университетінің дау-дамайлары
Вадуд 2012-2013 жылдары Үндістанда тұрып, шақыру бойынша Үндістан университеттерінде бірнеше дәріс оқыды. 2013 жылдың 29 шілдесінде Ченнаидегі Мадрас университетінде "Исламдағы гендер және реформа" тақырыбында сөз сөйлеуге шақырылған болатын. Бірақ, кейбір мұсылман топтарының қарсылығына байланысты, университет қауіпсіздігі оның қауіпсіздігіне кепілдік бере алмай, шақыруды күштен тоқтатып жіберді, себебі заң мен тәртіп бұзылуы мүмкін деген опасы болды.
Wadud lived in India from 2012 to 2013 delivering several lectures by invitation across Indian Universities. An invitation to speak on 29 July 2013 on 'Gender and Reform in Islam' at the University of Madras in Chennai, was cancelled campus security refused to guarantee her safety citing possible law and order problems in view of opposition by some Muslim groups.
Марапаттар
2007 жылы Вадуд Дания демократия сыйлығын алды.
In 2007, Wadud received the Danish Democracy Prize.
Жеке өмір
Уаддудтың бес баласы және алты немересі бар. Ол Индонезияның Йогьякарта қаласында тұрады және Калифорния штатының Оукленд қаласында азаматтығын сақтайды.
Wadud has five children and six grandchildren. She lives in Yogyakarta, Indonesia and maintains citizenship in Oakland, California.
БАҚ-тағы көріністер
Вадуд 2002 жылы Unity Productions Foundation өндірген және PBS телеарнасында көрсетілген "Мухаммед: Пайғамбар мұрасы" деректі фильмінің кеңесшісі болды. Вадуд 2006 жылғы 14 шілдеде WNYC радиосында "Жендерлік жихад ішінде" кітабын талқылауға арналған сұхбатқа қатысты. Ол әйелдердің жұма намазындағы араласуы сияқты басқа да қызметтері туралы сұрақтар мен пікірлерге жауап берді. 2007 жылы ирандық-голландиялық режиссер Элли Сафари Вадудқа арналған "Амина Вадудтың қадірлі күресі" атты деректі фильм түсірді.
Wadud was an advisor to the documentary Muhammad: Legacy of a Prophet (2002), produced by Unity Productions Foundation and broadcast on PBS. Wadud was interviewed on WNYC radio on July 14, 2006, to discuss her book Inside the Gender Jihad. She responded to questions and comments about other activities including women in gender mixed Friday prayer service. In 2007, Wadud was the subject of a documentary by Iranian Dutch filmmaker, Elli Safari, called "The Noble Struggle of Amina Wadud".