Кіріспе
Густав Конингхэм (шамамен 1747 жылы – 1819 жылғы 27 қарашада) – Ирландияда туған американдық сауда кемесінің капитаны, Континенттік Әскери-теңіз күштерінің офицері және капер. Америка Тәуелсіздік соғысында британдықтарға қарсы күрескен капитан ретінде ол 1777 жылдың мамыр айынан 1778 жылдың мамыр айына дейін Атлантика мұхитының шығысында 24 кеме ұстады, бұл британдық кеме тасымалымен байланысты шығындарды осы уақытқа дейін ең жоғары деңгейге көтерді. Ол "Континенттік Әскери-теңіз күштерінің барлық капитандарының ең табыстысы" деп аталды.
Ерте өмір
Конингхэмнің оқиғасы сол дәуірге тән қалыпты жағдаймен басталады. 1747 жылы Ирландияның Донегал графтығында дүниеге келген ол, 1763 жылы жақсырақ өмір іздеп Британдық Америкаға келді. Конингхэм Филадельфияға туысы Редмонд Конингхэмнің кеме қатынасы саласындағы жұмысына орналасу үшін көшіп келді. Ол жас кезінде мектепті тастап, өзінің тағдыры академиялық емес, теңізде екенін түйсінді. Онда ол теңізшілік шеберлігін үйреніп, жетілдірді, жас Густавқа әкесіндей болған капитан Хендерсонның шәкірті болды. Соңында Конингхэм өзінің "Сәулетті Пегги" кемесіне жетекшілік етуге жетті. 1775 жылы Революциялық соғыс басталғанда, ол дереу Еуропаға жүзіп, соғысқа қажетті жабдықты алуға тырысты.
Британдықтардан қашу
Ұлыбритания қару-жарақ саудасын қадағалап отырғандықтан, ол тауарды қауіпсіз жеткізу үшін голландиялық саудагерлермен мәміле жасасты. Бірақ, ол ұзаққа дейін желсіз қалды – британдықтар сатқыш теңізші берген ақпарат арқылы оны таба алды. Конингемді тұтқындауға жауапты британдық шенеунік Эндрю Фрейзер "Чарминг Пегги" кемесіне күзет қойып, жел қолайлы болғанда Англияға баруға бұйырды. Алайда, ауа райы өзгерген соң Конингем мен оның экипажы күзетшілерді жеңіп, батыл түрде қашып кетті. Дегенмен, бар күштерін салғандарына қарамастан, жел тез тоқтап, оларды тағы да қиын жағдайға түсірді. Бұл жолы тұтқындалуды күтудің орнына, Конингем "Чарминг Пегги" кемесін голландия үкіметіне сатты, осылайша күдік азайғанда жаңа кеме сатып алуға мүмкіндік алды. Бірақ, үкімет ішіндегі жемқорлық пен қаражатты жымқыру салдарынан, ол кемесін сатудан түскен пайданы алмады және өзінің міндетін орындаудың басқа жолын іздеуге мәжбүр болды.
Таңдауды алу
Кемесі жоғалғаннан кейін Конингхэм АҚШ-тың одақтасымен байланыс орнату үмітімен Францияға бет алды. Сол жерде ол Бенджамин Франклинмен танысты, ол болашақта оның көптеген оқиғаларында көмектесетін еді. Олар берік қарым-қатынас құрды, ал Конингхэм ақырында Франклинге өзінің зиялы күші мен тапқырлығы үшін "Философ" деген лақап ат берді. Франклинге Континенттік флоттың бірнеше тапсырмасы сеніп тапсырылды, және 1777 жылдың 1 наурызында Конингхэм "Сюрприз" луггерінің капитаны болып тағайындалды. Ол дереу жұмысты бастады, тар Англия арнасына қарай бет алды және бір апта ішінде "Оранж принці" мен "Жозеф" кемелерін жаулап алды. "Оранж принці" көбінесе пошта тасыған, сондықтан оны Дюнкеркке түсіру үшін жіберді, бірақ "Жозеф" шарап пен апельсин сияқты құнды жүк тасыған, сондықтан ол Францияға олжа ретінде жіберілді. Коннингхэм үшін өкінішті жағдай, Франция мен Англия арасында француз порттарында тәркіленген тауарларды сатуға тыйым салатын шарт болды. Сондықтан, британдық Солтүстік департаментінің мемлекеттік хатшысы Лорд Стормонт Коннингхэмнің әрекеттерінен хабардар болғаннан кейін, Франциядан "Жозефті" қайтарып беруді және оны тұтқындауды талап етті. Англиямен соғысқа дайын болмаған француз шенеуніктері Лорд Стормонттың талаптарына көнді, "Жозефті" қайтарып берді және Конингхэмді тұтқындауға бұйрық берді. Ол қарақшылық айыпымен француз түрмесіне жіберілді.
"Өкініш" кемесімен сәттілік
Тағы да, оны құтқаруға досы "Философ" келді. Франклин Конингхэмнің өзінің каналында британдықтардан шеберлікпен қашу арқылы дарынды теңізші екенін мойындап, оған жаңа кеме алуға кірісті. Дегенмен, сол кезде Еуропада бұл оңай шаруа емес еді – Англия жаңа кемелердің салынуын қадағалап, американдықтарға көмектесу үшін салынған кез келген кемені өртеп жіберуге дайын тұрды. Сондықтан кеме "Грейхаунд" деп аталды, ал Франклин ағылшындарды одан да шатастыру үшін жалған сатып алушыларды тағайындады. Сатып алушылардың бірі Ричард Ходж кемені теңізге шығарды, онда Конингхэм кемеге мініп, командалықты қабылдады, кемені "Revenge" деп атады. "Surprise" кемесінен көбірек тоннажға, маневрлікке және оттық күшіне ие болған Конингхэм бірден британдық кемелерді бұрынғыдан екі есе қаттырақ қорқыта бастады. Осылайша ол "Дюнкерк қарақшысы" деген лақап атын алды, логистикалық қолдау мен жабдықтау үшін тікелей американдық жағалауға бару туралы жазбаша бұйрықтарын елемеді, керісінше британдықтарға қарсы шабуылды бастау үшін тікелей Дюнкеркке бет алды. Бірінші шабуылында ол үш күнде бір кемеден кем емес, Балтық және Солтүстік теңізде екі ай бойы жиырмадан астам кемені батырып немесе тұтқынға алды. Содан кейін ол экипажын жабдықтау және ауыстыру үшін Кап-Феррольге аттанды. Одан кейін ол Испанияны өзінің негізгі базасы ретінде пайдалана отырып, Батыс Үндістанға жол тартты. Келесі он сегіз айда ол алпыс кемені басып алды немесе батырды, бұл Довер мен Кале арасындағы британдық кемелерді сақтандыру бағасын 10%-ға өсірді. Бұл Англияның Франция және Испаниямен соғысқан кездегі көрсеткіштерден де асып, тасымалдау шығындарын рекордтық деңгейге көтерді. Осыдан кейін ондаған саудагерлер француз және голланд кемелеріне тауарларын тасымалдау үшін ақша төледі, Дюнкерк қарақшысының кек алуынан қорқып. Англия королінің өзі Конингхэмның асылуына қатысуға зор қуаныш сезінетінін айтқан деген хабар тарады, егер оны ұстап алуға мүмкіндік болса. Тіпті ауа райы да оны тоқтатып қоймады. Оның кемесі ағылшын суларында дауылдан қираған кезде, ол "Revenge" кемесін жасырып, жөндеу үшін ағылшын портына кірді, өзінің кіндігін жасыру үшін туған ирланд тіліне қайтты. Конингхэмге оны қоршауға алуды жоспарлаған екі британдық кемеден қорғану үшін жеті жүз төрт зеңбірелі испандық кеме ұсырылғанда, ол "ұсынысы үшін алғыс айтты, бірақ олардың елу қайығынан да қорқатынын, олар әрекет етсе, ешқашан тірі қалмайтынын" айтты. Конингхэмнің ағылшын жағалауындағы қирату билігі тек ол Америка жағалауына жеткізуге лайық деп санаған құнды соғыс жабдықтарын тасымалдаған кемені басып алғанда ғана аяқталды. Ол 1779 жылдың 21 ақпанында тауарларымен бірге Филадельфияға келді. Содан кейін оның бақыты өзгерді.
Америкаға алғашқы оралу және түрмеге қамау
Ирониялық жайт, Коннингем жылдар бойы көрген алғашқы достық порты оған соншалықты жаман қарым-қатынас жасады. Жергілікті газеттер оны соғыстан оралған батыр деп мақтаса да, Континенталдық Конгресс оның бұйрықтарға бағынбауынан және француздықтар түрмеде болған қысқа уақытында тәркілеген бастапқы комиссиясынан айырылғандығынан наразылық білдірді. Бұған қоса, Коннингем «Кешірім» кемесінің иесі болмағандықтан, ол жеке аукционда сатылды. Дегенмен, Коннингем капитан ретінде табысқа жеткендіктен, оған қайтадан командалық тапсырма берілді, британдық кемелерді тонауға бұйрық берілді. Бірақ, алғашқы сапарларының бірінде ол британдық соғыс кемесінен қашып үлкермей, тұтқынға алынды. Соңғы тұтқындалғаннан бері оның айдарлылығы артқандықтан, күзетшілері оған жаман қарады. Өзінің айтуынша, түрмеге жеткенге дейін темірмен бұғауланған, және «суық тақта төсегім, тас жастығым» болды. Сонымен қатар, оны дұрыс тамақтандырмады, сол себепті ағылшын түрмесіне жол бойында тұтқын ретінде болғанда елу фунт салмақтан айырылды. Ол кезде ол комиссияға ие болмағандықтан, қақпарылық айыбымен тұтқындалып, Пенденнис қамалындағы түрмеге жіберілді, оннан ол қашып, қайта ұсталды және Плимут қаласындағы Милл түрмесіне ауыстырылды. Ол Пенденнис қамалында да, Милл түрмесінде де үздіксіз темірмен бұғауланған. Шындығында, Коннингемді дарға асудан сақтап қалған – Бенджамин Франклиннің сақ күтімі болды. Франклин генерал Джордж Вашингтонға Коннингемнің жоғалған комиссиясы туралы хат жазды, ал Вашингтон британдықтарға Коннингем дарға асылса, ол ұстаған алты британдық офицерін асып тастайтынын мәлімдеді. Алайда, осы жағдайларға қарамастан, ол британдық теңіз флотына қосылып, түрмеден шығуға ұсынылған шақыруды қабылдаудан бас тартты. Шынында, түрмеде отырғанда, жағдай қандай болса да, Американы тастамайтындарын растап, қол қойған әрбір мүшеге қол қоюға көмектесті. Коннингемді мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп соттады, бірақ үкім шығарылып, орындалмас бұрын ол қашып кетті. Коннингем және тағы он бір тұтқын түрмедегі сақтау бөлмесіне еніп, түрменің сыртқы қабырғасының астынан «көп қашықтыққа» созылған туннель қазуға қажетті құралдарды қолдана алды. Егер қашқанда бір баланың қолы сынбағанда, күзетшілерге ескерту бермегенде, жүздеген тұтқындар онымен бірге қашып кетуі мүмкін еді.
However, despite these conditions, he refused to accept the invitation to leave prison by joining the British Navy. In fact, while in prison he aided in the creation of a document stating that each member who signed would not leave the American cause regardless of what the conditions could become. Conyngham was placed on trial for high treason, but before his sentence was determined and carried out he escaped. Conyngham and eleven other prisoners had broken into the prison vault allowing them to use tools to dig a tunnel extending "a considerable distance" underneath the outer wall of the prison. Had a boy's arm not been broken during the scramble for the exit, alerting the sentries, hundreds more prisoners may have escaped with him.
Қашу және Америкаға оралу
Қашып шыққаннан кейін Конингхэм Америкаға қайта оралудың жолын табу үшін Нидерландыдағы Тексел аралына қашып келді, онда жаңа кеме алу мүмкіндігі де болды. Оның көңілі көтеріңкі болды – кейін ол Лондонның түкпір-түкпірінде өзін бір жамандық жасаған адам ретінде бейнелеген суреттерді көріп, қатты әжурленгенін айтты. Ол Францияға қайтып оралып, досы Бенджамин Франклиннің көмегін қайтадан алуды жоспарлаған, бірақ оның орнына оның жолына сәттілік түсті. Текселде демалып жатқанда Джон Пол Джонс кемесі портына келді, олар Джонспен болған шайқасынан кейін бірге бірнеше ай теңізде болды. Содан кейін Конингхэм Испания портында «Альянс» кемесінен түсіп, Америка жағалауына бет алған кемеге отырды. Бірақ, осы жерде Конингхэмнің сәттілігі тағы да тоқтап қалды. Америкаға жол тартқан «Эксперимент» кемесінде 17 наурыз 1780 жылы британдықтар оны қайтадан ұстап алып, Плимуттағы Милл түрмесіне жіберді. Ол саяси тұтқын алмасу арқылы босатылғанға дейін сол жерде қалды. Бұл жолы ол Остендке барып, «Лайона» атты қарулы кемені алды және қайтадан теңізге шығуға дайындалды. Бірақ, оған бітім туралы жаңалық жетті, сондықтан ол өзінің туған қаласы Филадельфияға қайтып бара жатқан кемеге отырды.
Кейінгі қызмет және өлім
Көптеген жағдайларда, оның екінші рет АҚШ-қа оралуы оған бұрынғыдан да суық қарсы алу сыйлады. Континенттік Конгресс оның үш жыл бұрын француздардан тартып алынған комиссиясын ұсына алмағаны үшін жұмысы үшін лайықты төлем жасаудан бас тартты. Бенджамин Франклин оған ресми тапсырма бергендіктен, ол қарапайым капер емес, Америка Құрама Штаттарының Теңіз күштерінің нағыз капитаны болды. Осылайша, ол олжа ретінде алған кемелер құнының жиырмадан екі бөлігіне құқылы болды. Комиссиясын ұсына алмағандықтан және Бенджамин Франклин Коннингхэмнің комиссиялануын куәландыруға үлкермей қайтыс болғандықтан, Континенттік Конгресс оған тиісті төлемнен бас тартып, оның алғашқы және ең табысты шабуылдары кезінде оны қарапайым капер ретінде қарады. Дегенмен, үкіметпен дауларына қарамастан, ол елге қызмет етуді жалғастырды. Француздармен болған соғыста ол "Мария" атты қаруланған сауда кемесін басқарды, майданға қажетті жабдықтамаларды жеткізді. Өмірінің соңында Филадельфия қалалық кеңесіне сайланды және 1812 жылғы соғыс кезінде қаланы қорғау үшін халықтан отыз мың доллар көлемінде қарыз жинады. Ол саясаткерлермен болған дауларының елге деген адалдығына кедерес келтірмеді. Ол 1819 жылдың 27 қарашасында үйінде қайтыс болды. Ол әйелі Энн Конингхэммен бірге Филадельфиядағы Санкт-Петер шіркеуінің қорына жерленген. Шамамен бір ғасырдан кейін, отставкадағы теңіз капитаны және теңіз тарихшысы Джон Барнс Париждегі Шарвей сатуынан автографтар мен құжаттар жинағын сатып алды. Жинақта Коннингхэмнің Бенджамин Франклиннен алған комиссиясы болды. Барнс өзінің жаңалығын 1902 жылдың қыркүйегінде жариялады.
Мұра
АҚШ Әскери-теңіз күштерінде үш кеме оның құрметіне USS Conyngham деп аталды, ал Пенсильвания штатының Лузерн округіндегі Конингхам ауданы оның есімімен аталды.