Кіріспе

Йорк түбегіндегі қорғалған аймақ, Оңтүстік Австралия

Дилба Гуранда–Иннес ұлттық паркі, бұрын Иннес ұлттық паркі деп аталған, - Австралияның Оңтүстік Австралия штатындағы IUCN тағайындалған қорғалған аймақ. Ол Йорк түбегінің оңтүстік-батыс ұшында, штат астанасы Аделаидадан батысқа қарай орналасқан. Бұл орын кемпинг, жаяу серуендеу, балық аулау, серфинг және су астында жүзуге арналған танымал жер.

Жерді бұрын пайдалану

Нарунгга халқы Йорк түбегін мыңдаған жылдар бойы мекендеген. Олар төрт рудан тұрды: солтүстіктегі Курнара, шығыстағы Виндера, батыстағы Вари және оңтүстіктегі Дилпа. Олар осы жердің түпкілікті иелері және онымен тығыз мәдени байланыстарға ие, ал кейбір жерлер ерекше рухани маңызға ие. Аймақтың еуропалық отарлауы 1846 жылы Кейп Спенсер маңында қой шаруашылығымен басталды. 19-шы және 20-шы ғасырдың басында егіншілік шағын ауқымда дамыды. Иннес ұлттық паркі Уильям Иннестің құрметіне аталған, ол 1900 жылдардың басында гипстің көп мөлшерін тапқан және 1913 жылы Иннестон кентін құрған, оның халқы шамамен 500 адамды құрады. Гипс 1930 жылға дейін өндірілді, бірақ Ұлы депрессия оны тиімсіз етті. 1970 жылы кент және оның төңірегіндегі жер Оңтүстік Австралия үкіметіне сатылды, осылайша Иннес ұлттық паркі құрылды. Жақын орналасқан Марион шығанағында гипс өндіру әлі де жалғасуда.

Ұлттық парк

Ұлттық парк 1970 жылғы 5 наурызда 1966 жылғы Ұлттық парктер туралы заңға сәйкес, "батыс биязы құсы мен бауыр құсының маңызды мекендеу ортасын сақтау және Иннестондағы бірқатар тарихи ғимараттарды қорғау" мақсатымен Иннес ұлттық паркі деп жарияланды. 1977, 1984 және 1993 жылдары ұлттық парктің аумағы демалысқа келушілердің санының артуына байланысты кеңейтілді. Иннестондағы кейбір ғимараттар қайта жаңартылып, қарапайым жалдау тұрғыны ретінде қолжетімді.

Орналасқан жері

Дхилба Гуранда–Иннес ұлттық паркі Оңтүстік Австралиядағы Йорк түбегінің оңтүстік-батыс шетінде, Аделаида қаласының орталығынан автомобиль жолымен шамамен орналасқан. Ол ресми түрде Иннестон деп белгіленген аумақта орналасқан.

Ауқымы

Ұлттық парк Йорк жарты аралының оңтүстік-батыс ұшындағы жердің көп бөлігін алып жатыр, бұл Уиллиама шығанағынан (жарты аралдың оңтүстік жағалауында, Марион шығанағына жақын) бастап, жарты аралдың батыс жағалауындағы Джим Бичке дейінгі сызықтан оңтүстік-батысқа қарай созылады. Сондай-ақ, жағалауға тікелей іргелес жатқан төрт арал да кіреді (шығыстан батысқа қарай): Чайнамс Хат аралы, Пондалоуи шығанағының батысындағы Орта арал және Оңтүстік арал, сондай-ақ Ройстон мүйісінің батысындағы Ройстон аралы. Жоғарыда көрсетілген аумақта ұлттық парктен тыс қалған жерлерге ұлттық парк жарияланған кезде гипс кенін өндірумен байланысты болған мына тұзды көлдер кіреді: Марион көлі, Қар көлі және Өрмекші көлі.

Жол жүйесі

Ұлттық паркті Марион шығанағы арқылы өтетін Йорк тас жолының батыс жағынан жалғасатын жол қамтамасыз етеді. Стенхаус шығанағынан басталатын жол жағалау бойымен толық жабынған күйде өтеді, Чайнамс Хэт аралынан, Кейбл шығанағынан және Спенсер мүйісіне, Этель жағажайына, Батыс мүйісіне, сондай-ақ Пондалоуи шығанағындағы екі кемпингке бұрылыстардан өтеді. Жол Пондалоуи серфингтік тоқталыс тұрақтарына бұрылысында толық жабынған күйде аяқталады. Алға қарай толық жабылмаған жолмен Dolphin Beach және Shell Beach-ке бұрылыстар арқылы ұлттық парктің солтүстік-батысындағы Браунс Бич жағажайына дейін жалғасады. Ұлттық парктің жаяу жолдары арқылы қол жеткізуге болатын Gym Beach, солтүстік-батыстағы ең шеткі жағажай, бірақ көлікпен ұлттық парктің шекарасының шығысында орналасқан Марион Бей жолы арқылы ғана жетуге болады. Ұлттық парк Оңтүстік Йорк түбегінің маңызды құс аймағы деп танылған аумақта орналасқан. BirdLife International ұйымы бұл аймақты маңызды құс аймағы деп белгілеген, себебі ол малле фоуль және батыс қамшы құсы сияқты сирек кездесетін құстардың популяциясын қамтиды.

Флора

2003 жылға қарай Дхилба Гуранда–Иннес ұлттық паркінде 333 түрі жергілікті өсімдік тіркелді, олардың 115 түрі қорғауға алынған маңызды түрлер болып табылады, соның ішінде 24 түрі Оңтүстік Австралияның 1972 жылғы Ұлттық парктері мен жабайы табиғат туралы заңында және төмендегі төрт түрі Австралияның 1999 жылғы Қоршаған ортаны қорғау және биологиялық әртүрлілікті сақтау туралы заңында тіркелген: жылдық гүлшамдар, қысқы өрмекші орхидеясы, моншақты самфир және сұлу бұталы бұршақ.

Табиғи және мәдени мұра

Ұлттық парк табиғи және еуропалық мәдени мұрасының маңыздылығына байланысты бұрынғы Ұлттық мұралар тізіміне қосылған.

Табиғи мұра

Оңтүстік Австралия үкіметінің сақтайтын Оңтүстік Австралия мұралық тізілімінде строматолиттер мекендейтін келесі үш көл тізімделген: Терең көл, Иннестон көлі және Марион көлі.

Түпкүлгі мұра

2003 жылға дейін Нарунга халқы үшін маңызды 21 орын анықталды. Олар «қорғандар» және «археологиялық орындар» деп белгіленген кең классификациядан тұрды.

Тау-кен өндірісі

Иннестон мен Стенхаус шығанағындағы гипс кенін өндірумен байланысты екі нысан – "Иннестон гипс кешені" және Стенхаус шығанағының пирсі Оңтүстік Австралияның мұра тізіліміне енгізілген.

Кеме апаттары

Ұлттық паркте немесе оның жағалау шекарасына тікелей іргелес орналасқан кем дегенде төрт кеме апаты Австралия және штаттың тарихи кеме апаттарына қатысты заңнамасымен қорғалады, яғни 2018 жылғы Су асты мәдени мұра туралы заң (Cwth) және 1981 жылғы Тарихи кеме апаттары туралы заң (SA). 1862 жылы Чайнамс Хат аралының шығысында жағаға отырған SS Marion. 1904 жылы қазіргі Этель жағажайы деп аталатын жағажайда Батыс мүйісі мен Спенсер мүйісі арасында жағаға отырған «Этель» барк кемесі. «Этельдің» қалдықтары Этель жағажайындағы тік жардың астында, жағалауға параллель жатыр. Ұзақ жылдар бойы кеменің корпусы көбінесе толық сақталған, бірақ әрбір дауылмен бірте-бірте тозып келді. 1988 жылы болған қатты жел корпустың толығымен құлауына себеп болды, ал осы орынның ең анық белгісі – темір қаңқасы ғана қалды. Кеме көбінесе құммен жабылып жатады, кейде дауыл кезінде көбірек көрінеді. 1920 жылы қазіргі Этель жағажайында жағаға отырған SS Ferret. 1932 жылы жартасқа тосқауыл ретінде суға батырылған Hougomont Стенхаус шығанағының жанында жатыр.

Кемпингке шығу

Кемпингтер келесі орналасқан жерлерде бар (шығыстан батысқа қарай): Stenhouse Bay, Cable Bay, Pondalowie Bay (үш алаң, оның ішінде үй-жайлар мен тіркемелерге арналған біреуі), Shell Beach, Browns Beach және Gym Beach.

Үй ішінде тұру

Үш орналасқан жерде жабық үй-жайда тұруға болады: Иннестондағы бірнеше қайта жаңартылған ғимараттар, Стенхаус Бей үйі және Шелл Бичтегі шағын үй.

Жүру

Жолдар жүйесі ұлттық саябаққа келгендерге жағалаудың және оған іргелес сулардың көрінісін тамашалауға, сондай-ақ флора мен фаунаны, оның ішінде оңтүстік жұбы киттері мен дельфиндер сияқты түрлерді, маяқтар мен тарихи ескерткіштер сияқты нысандарды көруге мүмкіндік береді. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, үш негізгі жаяу жол бар: Стенхаус шығанағы мен Иннестонды байланыстыратын Томсон Пфицнер гипстелі жолы, Дольфин жағажайынан Ройстон төбесіне дейінгі Ройстон жолы және Браунс жағажайы мен Джим жағажайын байланыстыратын Джим жағажайы жолы. Көптеген шағын жолдар жол желісін Спенсер мүйісі, Этель жағажайы, Батыс мүйісі және Пондалоуи шығанағы сияқты жерлерге қосып тұрады.

Серфинг

Пондаловьидегі негізгі серфинг орны – танымал, сапалы толқын. Ол сол және оң жақтан бұрылатын толқындардың үйлесімінен тұрады, ол риф пен құмды түбі үстінен жарылады. Сол жаққа дейін шамамен 1 метрге дейін (4 фут) серфинг жасау жақсы. Оң жақ 1 метрден (3 фут) бастап 2 метрден (8 фут) астамға дейін жақсы болады. Жағажайдың солтүстігінде орналасқан "Ричард рифі" деп аталатын екінші, кішігірім оң жақты рифтік серфинг орны да бар. Ол бұл аймақтың көп жылдық жергілікті серфингшісі және тұрғыны Ричард Томасқа құрмет көрсету үшін аталған. Стенхаус шығанағынан көп алыс емес жерде "Қытайлықтар" деп аталатын серфинг орны бар. Бұл – терең суға жарылып, тасты тіреуге шайылатын, қуатты және қуыс сол жақты рифтік серфинг орны. Бұл жоғары сапалы толқын, бірақ ол тек тәжірибелі серфингшілерге ғана қолайлы, сондықтан мұнда серфинг жасағанда сақтық таныту қажет.