Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыста Француз Батыс Африкасы (Afrique occidentale française, AOF) ірі шайқастардың негізгі аренасы болған жоқ. Онда тек бір ірі әрекет болды: Дакар шайқасы (23–25 қыркүйек 1940). Франция құлағаннан кейін (25 маусым 1940) және Солтүстік Африкаға одақтастардың шабуылына дейін (8–16 қараша 1942) аймақ Виши Франциясының бақылауында қалды. Француз Габоны, қарусыздықтың шартынан кейін еркін Францияға қосылмаған Француз Экваторлық Африкасының жалғыз колониясы, Габон шайқасынан кейін (8–12 қараша 1940) көршілес колониялардан келген еркін француз күштерінің шабуылына түсті, бұл Батыс Африканы одан әрі оқшаулады. Францияның материктік бөлігінен айырмашылығы, Батыс Африкадағы француз отаршылдық әскерлері 1940 жылғы қарусыздықтың шартынан кейін қысқартылмады және аймаққа Остік державалардың араласуы аз болды, ол азат етілгеннен кейін еркін Франция күштеріне құнды үлес қосты. Бұл оқиғаларға дейін француздар мен көршілес британдық колониялар, әсіресе Сьерра-Леоне арасында белгілі бір шиеленіс болды, нәтижесінде 1941 жылдың маусымында Фритаун қорғаныс эскадрильясы құрылды, бірақ ешқандай әскери оқиғалар болған жоқ.

Дакар шайқасы

Африкадағы британдықтарға қарсы көңіл күй 1940 жылғы 10 шілдеде Францияның Батыс Африкасындағы Сенегал қаласындағы Дакар портында француздық "Ришелье" соғыс кемесіне шабуыл жасалғаннан кейін күшейді. Тамыз айында Бос Франция генералы Шарль де Голль Конакриге, Француз Гвинеясына қондырып, құрлықтағы науқан ұсынды. Ол, Дакарға жасалған шабуыл кезінде Бос Франция қозғалысына халықтың қолдауы күтілетінін айтты. Бірақ де Голльдің ұсынысын британдықтардың жылдам әрекет етуге деген ниеті қабыланбады. 18 қыркүйекте үш француз жеңіл крейсері – "Жорж Лейг", "Глоир" және "Монкалм" Либревильге бағыт алған одақтас кемелермен кездесті. Кездестірген одақтас кемелердің арасында HMAS Australia ауыр крейсері де болды. Француздық үш жеңіл крейсер кері шегінуге мәжбүр болды. Француз кемелеріне жасалған шабуылдар нәтижесінде Виши кедергісі күшейді. Дакар шайқасы (1940 жылғы 23-25 қыркүйек) одақтас күштер Дакардың Виши Франция қорғаушыларын қалаға бейбіт түрде кіруге көндіре алмағаннан кейін болды. Одақтас күштер бастапқыда Виши күштерін үгіт арқылы көндіруге тырысты. Содан кейін олар Дакарды күшпен басып алуға әрекеттенді. Екі әрекет те жеңіліспен аяқталды. Француз Батыс Африкасын басып алу одақтас күштердің үміті уақытша жойылды, бұл аз дамыған және экономикалық тұрғыдан маңызды Француз Экваторлық Африкасы Бос Францияның негізгі аймағына айналуына әкелді.

Габон шайқасы

Габон шайқасы (француз тілінде: Bataille du Gabon), сондай-ақ Габон науқаны (Campagne du Gabon) деп аталады, 1940 жылдың қараша айында Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өтті. Нәтижесінде генерал Шарль де Голльдің басшылығымен әскерлер Виши Франциясынан Габон колониясын және оның астанасы Либревилльді басып алды, сондай-ақ Француз Экваторлық Африкасын Бос Францияға қосты. Бұл Францияның азаттығына бастаған алғашқы әскери қақтығыс болды және соғыстың Экваторлық Африкада – Батыс Африкада болған жалғыз шайқасы еді.

"Шамыл" операциясы

Француздық Батыс Африкасы "Шамыл" операциясында одақтас әскерлеріне тәллімдеді. Дакар әуе базасы маңызды әуе базасы болды.