Кіріспе

1857–1931 жж.) – австралиялық саясаткер. Хью Махон (6 қаңтар 1857 – 28 тамыз 1931) Австралия Еңбек партиясының (АЕП) мүшесі болды және партияның ең алғашқы үкіметтерінде министрлік қызметтер атқарды. Ол Пошта басшысы (1904), Ішкі істер министрі (1908–1909) және Сыртқы істер министрі (1914–1916) лауазымдарында болды. Алайда, Махон ең бастысы Австралия Парламентінен қуылған жалғыз адам ретінде танымал, себебі ол Британ империясы туралы «қоздырылған және адалсыздық сөздер» айтқан. Ол қайта сайлауда өзінің мандатын қайтаруға қол жеткізбеді.

Ерте өмір

Махон Талламордың жанында (сол кезде Кингс графтығында, қазір Оффли графтығында, Ирландия) Киллуринде дүниеге келді. 1869 жылы отбасымен бірге Канада мен АҚШ-қа көшіп барды, онда ол баспа ісін үйренді. Шамамен 1880 жылы Ирландияға оралып, «New Ross Standard» газетінің редакторы болып жұмыс істеді, ол әйгілі Шанбог кісі өлтіруі туралы хабарлап, екі күдіктінің қорғанысын ұйымдастыруға көмектесті. Ол Ирландия Ұлттық Жер Лигасының бойкоттау науқанына белсенді қатысып, 1881 жылы Чарльз Стюарт Парнелл сияқты басқа Ирландия Ұлттық Жер Лигасының көшбасшыларымен бірге түрмеге қамалды, бірақ денсаулығының нашарлауына байланысты босатылды. 1882 жылы қайта тұтқындалудан қашу үшін Австралияға эмиграциялады және 1883 жылы ирланд ұлтшылдары Джон мен Уильям Редмондтың Австралияға сапарын ұйымдастыруға көмектесті. Ол Гоулбернде және Сиднейде газеттерде жұмыс істеді, содан кейін Госфордта газет сатып алды. 1888 жылы Мельбурн қаласынан Мэри Элис Л’Эстранджға үйленді. 1891 жылғы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының парламенттік сайлауында Волломби округіне сайланбағаннан кейін Махон газетін сатып, Мельбурнға көшіп, «Австралияның кен стандарттарында» жұмыс істеді. 1895 жылы ол Батыс Австралияның алтын кендеріне көшіп, Мензис кеншілер қаласында «The Menzies Miner» газетін шығарды.

Колониялық саясат

1897 жылы Махон Солтүстік Куолгарди округінен мәжіліс депутаты болуға үміткер болды, ал келесі жылы ол Джон Нортонның «Ақиқат» газетіне ұқсас «Калгурли Сан» газетінің редакторы болып тағайындалды. Бұл газетте ол Форрест үкіметін жемқорлыққа қатысты айыптауларын жиі жариялап отырды. Махонның белсенді редактор ретіндегі танымалдылығы 1901 жылғы сайлауда Лейборист партиясынан Куолгарди округінен мәжіліс депутаты болуына көмектесті. Ол сондай-ақ «Ақ Австралия» саясатын ынталы түрде қолдады. 1905 жылы Махон Ирландияның өзін-өзі басқаруын қолдаған парламенттің екі палатасының қаулыларын қабылдауға көмектесті. Осыдан кейін ол ирланд ұлтшылдығының жақтаушысы ретінде таныла бастады. 1907 жылы кардинал Патрик Моран оны Сиднейдегі Әулие Патрик күніне арналған лекция оқуға шақырды. 1909 жылы ол Мельбурндағы Әулие Патрик күні тойында генерал-губернатордың сөз сөйлеуіне қатысты. 1910 жылдың шілдесінде ол Өкілдер палатасында жаңа король Георг V-тен католиктерді ренжітетін сөздерді Корольдік серттен алып тастау туралы ұсыныс жасады. 1904 жылы Уотсон үкіметінде пошта министрі, ал 1908-09 жылдары Фишер үкіметінде ішкі істер министрі болды. Соңғы қызметінде ол аудандық саршысы Чарльз Скривенерге Ясс-Канберра аймағын зерттеп, үкімет орнына ең қолайлы жерді анықтауды тапсырды. 1913 жылы Куолгарди округі таратылып, орнына Дэмпьер округі құрылды, бірақ ол бұл округтен сайлауда жеңіліске ұшырады. Ол Калгурли округінен парламентке қайта оралды. Округ депутаты Чарли Фрейзердің қайтысынан кейін қосымша сайлау жарияланды. Бірақ 1913 жылдың 22 желтоқсанында тіркеудің аяқталуымен Махон жалғыз кандидат болып тіркелді және қарсылықсыз сайланған деп жарияланды. 1914 жылғы сайлаудан кейін министрдің көмекшісі болып тағайындалған Махон 1914 жылдың желтоқсанында Джон Артурдың қайтысынан кейін Сыртқы істер министрі болды. Махон 1916 жылдың қарашасында Лейборист партиясы әскери қызметке шақыру мәселесі бойынша жарылғанға дейін осы лауазымда қалды және ол премьер-министр Билли Хьюздің кабинетінен кетті. Махон әскери қызметке шақыруға қағида бойынша қарсы болмаса да, сол кезде бұл шараның орынды емес деп есептеді. Ол референдум талқылауларында жайлы болды, бірақ сайлауалды науқанның соңғы аптасында «Иә» дауысын қолдайтыны туралы мақала жарияланғаннан кейін өз ұстанымын нақтылауға мәжбүр болды. Оның үкіметтің әскери қызметке шақыру ұсынысын қолдамауы Хьюзбен қарым-қатынасын нашарлатты. 1917 жылы «хакилік сайлауда» Махон өз орнын жоғалтты, бірақ 1919 жылы оны қайта жеңіп алды. 1929 жылы Лейборист партиясы үкіметке оралғанда, Махон оның шығарылу туралы шешімін қайта қарауды сұрады, бірақ партия мүшелері бұл мәселені қайта қарауға қызығушылық танытпады. 1984 жылы парламенттің бірлескен арнайы комитеті оның шығарылуын «партиялық дауыс беру арқылы билікті теріс пайдалану» деп сынады, ал 1987 жылы парламенттің өз мүшелерін шығару құқығын алып тастайтын заң қабылданды. Махонның шығарылуы туралы ақпарат құралдарында парламент мүшесінің дұрыс емес әрекеттері туралы хабарлар берілгенде жиі айтылады және оны шығару туралы талаптар қойылады.

Кейінгі өмірі

Парламенттен кеткен соң Махон Католик шіркеуінің мүліктік сақтандыру компаниясының бас директоры ретінде жұмысын жалғастырды. Ол 1912 жылы Католик епископтарының өтініші бойынша құрған сақтандыру компаниясы еді. 1921 жылдың желтоқсанында ол Париждегі Ирландтық Ұлттар Конвенциясына Еуропаға аттанды. Бірақ, ауруға шалдыққандықтан, конференцияға қатыса алмады. Сауығып кеткен соң Римге барып, Ирландияға қайтпас бұрын Папа Пий XI-ге аудиенцияға қабылданды. Бұл – оның қырық жыл бұрын тастап кеткен туған жеріне оралған жалғыз реті болды. Ирландияда болғанда Махон Талламор маңында өткен үлкен отбасылық жиынға қатысты және ағылшын-ирланд шартының жақтаушысы болып, ирланд баспасөзіне берген әңгімесінде Ирландияның Еңбек партиясын сынады. 1922 жылдың маусымында Австралияға оралғанда Махонның Ирландияның Бас консулы болып тағайындалатыны күтілген еді, бірақ Азамат соғысы осы мүмкіндікке тосқауел қойды.

Өлім

1931 жылдың тамызында Сиднейде Католик шіркеуінің мүліктік сақтандыру компаниясы кеңесінің мәжілісіне қатысқанда Махон ауырып қалды, ал Мельбурнға оралғанда өмірі бойы мазалаған өкпе ауруынан көз жұмды. Ол 1931 жылдың 28 тамызында қайтыс болды және Box Hill зиратында жерленді. Одан соң әйелі мен төрт баласы қалды. Парламенттегі дәстүрлі көңіл айту мәлімдемесін талқылау кезінде Country Party мүшесі, соғыста аяғын жоғалтқан ардагер Роланд Грин, Махонның Империяға жасаған шабуылына байланысты мәлімдемеге қолдау көрсетпегендіктен палатадан ашуланып шығып кетті. Грин мен оның сияқтылар үшін Махонның сөздері оқиғадан он жыл немесе одан да көп уақыт өткен соң да жаныңды жейтін еді. Барлығы осымен келіспеді. Тағы бір белсенді ирланд ұлтшылы, Мельбурн католик архиепископы Дэниел Мэнникс оның туралы: "Кейінгі Хью Махон – менің жеке және құрметтейтін досым болды. Марқұм Махон мырза жақсы ирланд, жақсы австралиялық және үлгілі католик еді" деді.