Камилло Гуарини: Итальяндық сәулетші, математик және жазушы

Кіріспе

Итальяндық сәулетші, дін қызметкері, математик және жазушы (1624–1683)
ерте Ренессанс дәуірінің жазушысы

Камилло Гуарино Гуарини (17 қаңтар 1624 – 6 наурыз 1683) – итальяндық архитектор, Пьемонт бароккосының өкілі. Ол Турин қаласында, сондай-ақ Сицилия, Франция және Португалияда жұмыс істеген. Театин орденінің дін қызметкері, математик және жазушы болған. Оның еңбектері итальяндық барокко архитектурасының құрылыс инженерлігіндегі ең жоғары жетістігін көрсетеді, қазіргі күні темір бетоннан жасалатын құрылыстарды тастан тұрғызуға мүмкіндік берді.

Өмірбаян

Камилло Гуарино Гуарини 1624 жылы 17 қаңтарда Моденада дүниеге келді. Ол ағасы Эудженио таңдаған жолымен жүріп, 1639 жылы қарашаның жиырма жетінші күні он бес жасында Театин орденіне жаңашыл болып кірді. Жаңашылдығын Римдегі Сан-Сильвестро-аль-Квиринале монастырында өткізді, онда сәулет, теология, философия және математиканы оқыды. Гуаринидің римдік жылдары Франческо Борромини мен Джан Лоренцо Бернини римдік барокко стилін қалыптастырған ғимараттар мен мүсіндерді жасады. Борроминиден Гуарини еден жоспарларын жасауда күрделі геометрияны пайдалануды үйренді. Борроминидің екінші рим шіркеуі Сант-Иво-алла-Сапиенца екі теңқабырлы үшбұрышты біріктіру арқылы құрылған алтыбұрышты жұлдыз тәрізді жоспардан тұрды. Гуарини осындай форматты Туриндегі Сан-Лоренцо шіркеуінің күмбезінде қолданды. 1647 жылы семинарияны аяқтағаннан кейін Гуарини Моденаға оралды, онда 1648 жылы 17 қаңтарда дін қызметкері болып тағайындалды. Ол Джованни Бенедетто Кастильоньомен бірге Сан-Винченцо шіркеуі мен Театин монастыры бойынша жұмыс істеді. Гуарини Театин иерархиясында жылдам өрлеп, алдымен аудитор, содан кейін жұмыстарды бақылаушы, қазынашы, философиядан лекция оқытушы, прокуратор, ал 1654 жылы провист болды. Принц Альфонсо басқа кандидатты қолдады, Гуарини көп ұзамай қызметтен алынып, Моденадан кетуге мәжбүр болды. Келесі бірнеше жыл туралы мәлімет аз. 1656 жылы Пармадағы Театин үйінің мүшесі болды және Прага мен Лиссабонға барған болуы мүмкін. 1657 мен 1659 жылдар аралығында Испанияда тұрып, мұнда мавр сәулетін зерттеді, бұл оның Туриндегі кейбір ғимараттарының стиліне әсер етті. 1660 жылы Гуарини Мессинадағы архиепископ семинариясында профессорлық қызметке тағайындалды. Семинарияда жұмыс істеген кезінде Гуарини математика мен философияны оқытты және келесі екі жылда жүзеге асырған бірнеше сәулеттік жобалармен айналысты, олардың ішінде Санта-Мария-Аннунциатаның қасбетін, сондай-ақ іргелес Сан-Винченцо монастырының жобасын, Сан-Филиппо шіркеуін және 1532 жылы Кедейлерге қызмет ету үшін Жероламо Эмилиани (1486–1537) құрған Сомаски әкелері үшін шіркеуді жобалау кірді. Сен-Анна шіркеуінің құрылысы 1662 жылы қарашаның жиырма сегізінші күні Сена өзенінің жағасындағы Луврге қарап тұрған маңызды жерде басталды. Құрылыс басталғалы төрт жыл өткен соң, шіркеудің екі қанаттары да аяқталуға жақын еді. Қаржылық қиындықтар, сондай-ақ ақша және материалдық ресурстар жетіспеуі жобаны қауіпке ұшыратты. Гуарини наразылық білдіріп, Театин орденінің басшысын ресурстарды тиімсіз басқарды деп айыптады және 1666 жылдың күзінде Туринге кетіп, жобадан бас тартты. 1668 жылдың мамырында Савой герцогы Карл Эммануэль II оны Корольдік инженер және математик етіп тағайындады. Ол Туринде көптеген мемлекеттік және жеке ғимараттарды жобалады, олардың ішінде Карл Эммануэль II сарайларын (оның сеңлісі Савойлық Луиза Кристина), Сан-Лоренцо корольдік шіркеуін (1666–1680), Киелі Жәрдем шіркеуінің көп бөлігін (Турин жәрдемі сақталатын; 1668 жылы Амедео ди Кастелламонте бастады), Кариньяно сарайын (1679–85), Ракониги сарайын және Модена, Мессина, Верона, Вена, Прага, Лиссабон және Париж қалаларындағы көптеген қоғамдық және шіркеу ғимараттарын жобалады.

Camillo Guarino Guarini was born in Modena on 17 January 1624. Following the chosen path of his eldest brother Eugenio, he entered the Theatine Order as a novitiate on the twenty seventh of November, 1639 at the age of fifteen. He spent his novitiate at the monastery of San Silvestro al Quirinale in Rome, where he studied architecture, theology, philosophy and mathematics. During Guarini's Roman years, Francesco Borromini and Gian Lorenzo Bernini created the buildings and sculptures which defined the Roman Baroque style. From Borromini, Guarini learned the use of complex geometry as a basis for floor plans. Borromini's second Roman church, Sant'Ivo alla Sapienza, was a star hexagon plan created by superimposing two equilateral triangles. Guarini used such a format in the presbytery dome of San Lorenzo in Turin. Upon completion of seminary in 1647, Guarini returned to Modena where he was ordained on 17 January 1648. He worked with Giovanni Benedetto Castiglione on the Church of San Vincenzo and the Theatine monastery. Guarini rose quickly in the Theatine hierarchy, becoming first auditor, then superintendent of works, treasurer, lecturer in philosophy, procuratore, and finally provost in 1654. Prince Alfonso supported another candidate and Guarini was soon replaced and had to leave Modena. The next few years are poorly documented. He became a member of the Theatine House of Parma in 1656 and apparently visited Prague and Lisbon. Between 1657 and 1659 he stayed in Spain, where he studied Moorish architecture; this influenced the style of some of his buildings in Turin. In 1660, Guarini was appointed to a professorial position at the archepiscopal seminary in Messina. During his tenure at the seminary, Guarini taught mathematics and philosophy and was commissioned with several architectural projects which he pursued over the next two years, including the design of the façade of Santa Maria Annunziata, as well as the adjacent Convento di San Vincenzo, the Church of San Filippo and a church for the Somaschi Fathers, a religious order founded in devotional service of the poor by Gerolamo Emiliani (1486–1537) in 1532. The construction of Sainte Anne began on the twenty eighth of November, 1662 in a prominent site facing the Louvre on the quai of the Seine. Four years into the construction, both transepts of the church were nearing completion. Financial strains, as well as monetary and material resources, became increasingly irregular, putting the project in jeopardy. In a fit of resignation, Guarini sharply accused the superior of the Theatine Order of mishandling resources and abandoned the project, leaving swiftly for Turin in the autumn of 1666. In May 1668, Charles Emmanuel II, Duke of Savoy named him Royal Engineer and Mathematician. He designed a large number of public and private buildings in Turin, including the palaces of Charles Emmanuel II (as well as his sister Louise Christine of Savoy), the Royal Church of San Lorenzo (1666–1680), most of the Chapel of the Holy Shroud (housing the Shroud of Turin; begun in 1668 by Amedeo di Castellamonte), the Palazzo Carignano (1679–85), the Castle of Racconigi and many other public and ecclesiastical buildings at Modena, Messina, Verona, Vienna, Prague, Lisbon, and Paris.

Математикалық және философиялық еңбектер

Гуарини сәулет, математика және астрономияны қоса алғанда, көптеген тақырыптар бойынша он трактат жазды. «Плацита» мазмұны Гуаринидің сол дәуірдегі ғылыми жаңалықтарды мұқият қадағалағанын көрсетеді. Ол кейбір жағдайларда оларды қолдады, мысалы, Галилейдің аспан денелерінің материалдық және өзгергіш екенін ашқандығы. Аристотельдің көзқарасына сүйене отырып, Гуарино вакуумның бар екенін жоққа шығарса да, Торичеллинің жоғары жағынан жабық және сынаппен толтырылған шыны түтікпен жасалған барометр мен барометриялық тәжірибе туралы сипаттайды және талқылайды. Гуаринидің «Плацита» еңбегінде теориялық астрономияға арналған кең бөлім бар. Ол Птолемей жүйесін қорғап, Коперник пен Тихо Браге жүйелерін жоққа шығарады. Гуарини Евклид геометриясы, үшбұрыштар және квадратураны (квадратура) қолданып, оның себебін анықтауға тырысады, бұл әдістер сол кездегі ең қолжетімді әдістер болатын, калькулустың және Ньютонның әмбебап тартылыс заңының дамуынан бұрын пайда болған. Ньютонның «Principia» еңбегі жарияланғанға дейін Гуарини жарық жылдамдығы тұрақты және жарық қозғалысы – бұзылыс немесе толқын деп теориялайды. Гуарини сондай-ақ жарық Күннен Жерге вакуум арқылы (coniuncta soli est: unde vacua luce) жүреді деп болжайды, атмосфераға жеткенде жылу, жел және мұхиттың қозғалысын тудырады. Оның негізгі еңбегі «Евклид толықтырылған және әдістемелік» (1671) деп аталады, ол жиырма бес кітаптағы сипаттамалық геометрия туралы трактат. Алғашқы үш кітап «Плацита Философиясында» айтылған, атап айтқанда, бөлінбейтіндердің бар екендігі туралы философиялық аргументтерді қайтадан қарастырады. Гуарини Бонавентура Кавальеридің еңбектеріне пікір білдіріп, оның бөлінбейтіндер әдісін мақтайды. Ол Марио Беттиннің «Epilogus Planimetricus» және Пол Гулдиннің «De centro gravitatis solidorum» еңбектерінде осы әдіске қарсы келтірілген қарсылықтарды, сондай-ақ Исмаэль Бульяльдустың «De lineis spiralibus» және Винченцо Вивианидің «De maximis et minimis» еңбектерінде математикалық дәлелдерді бағалаған авторларды келтіреді. Гуаринидің қорытындысы тоғыз тармаққа бөлінген және Кавальери нақты және айқын дәлел келтірмеген деген пікірмен аяқталады, өйткені оның әдісі бір түрден екіншісіне өтеді: бөлінбейтін сегменттер (бірінші түрдің) бетті (екінші түрдің) құрайды және геометрияда әртүрлі түрлердің фигуралары арасындағы мұндай пропорцияға рұқсат етілмейді. IV–XII кітаптарда Гуарини Евклидтің «Элементтер» еңбегінің I, VII және X кітаптарында келтірілген ұйғарымдарды ұсынады және дәлелдейді. XXII және XXXIII кітаптар қатты геометрияға, жазықтықтардың қиылысуына және сферадағы бес дұрыс полиэдрді жазуға арналған, бұл Евклидтің XI, XII және XIII кітаптарында қарастырылған тақырып. «Евклид толықтырылғанның» соңғы екі кітабында және 1671 жылдан кейін еңбекке қосылған қосымшада Гуарини пирамидалар мен призмалар сияқты жазық беттермен және қисық беттермен шектелген денелердің көлемдерін зерттейді. Гуаринидің мықты математикалық білімі оның сәулеттік жұмысында айқын көрінеді. Ол өзінің «Евклид толықтырылған және әдістемелік» еңбегінде: «Thaumaturga Mathematicorum miraculorum insigni, vereque Regali architectura coruscat» деп жазған – «Математиктердің керемет сиқыры керемет және шынымен патшалық сәулетте жарқырайды». Бұл кітап XVIII ғасырдағы Австрия мен Германияда кеңінен таралып, Иоганн Лукас фон Хильдебрандт, Иоганн Бернхард Фишер фон Эрлах және Балтазар Нейман сияқты сәулетшілердің дамуына үлкен үлес қосты.

Guarini wrote ten treatises on a multitude of subjects, including architecture, mathematics and astronomy. The content of the Placita indicates that Guarini attentively followed scientific developments of the era. In some cases, he endorsed them for instance, Galileo’s discovery that celestial objects are material and corruptible. Although, following the views of Aristotle, Guarino denies the existence of a vacuum, he describes and discusses Torricelli's barometer and barometric experiment with a glass tube closed at the top and filled with mercury. Guarini's Placita includes an extensive section on theoretical astronomy. He defends the Ptolemaic system dismissing both the Copernican and Tycho Brahe’s systems. Guarini attempts to discover the reason for this, using Euclidean geometry, triangulation and quadratura (quadrature), the available methods at a time that still predate the development of calculus and Newton's law of universal gravitation. Prior to the publication of Newton's Principia, Guarini theorizes that the velocity of light is a constant and the movement of light is a perturbance or wave. Guarini also theorizes that light travels from the Sun to the Earth in a vacuum (coniuncta soli est: unde vacua luce) until it reaches the atmosphere creating heat, wind and the movement of the ocean. His main work, entitled Euclides adauctus et methodicus (1671), is a treatise on descriptive geometry in thirty five books. The first three books reintroduce arguments of a philosophical nature already addressed in the Placita Philosophica regarding in particular the existence of indivisibles. Guarini comments on the works of Bonaventura Cavalieri, praising his method of indivisibles. He cites both the objections to this method used by Mario Bettinus in the Epilogus Planimetricus and that of Paul Guldin in De centro gravitatis solidorum, as well as the authors who appreciated the mathematical proofs, such as Ismaël Bullialdus in De lineis spiralibus and Vincenzo Viviani in De maximis et minimis. Guarini's conclusion is articulated in nine points and ends with the judgment that Cavalieri did not provide actual and evident proof because in his method he goes from one species to another: the indivisible segments (of the first species) form a surface (of the second species) and this kind of proportion between figures of different species is not permitted in geometry. In books IV XII Guarini presents and proves the propositions set forth by Euclid in books I VII and X of the Elements. Books XXII and XXXIII are devoted to solid geometry, the intersection of planes and the inscription of the five regular polyhedra in the sphere, a theme addressed by Euclid in his books XI, XII and XIII. In the final two books of the Euclides adauctus and in the Appendix, added to the work shortly after 1671, Guarini deals with the volumes of bodies contained by plane surfaces, such as pyramids and prisms, and by curved surfaces. Guarini's strong mathematical background is evident in his architectural work. As he states in his Euclides adauctus et methodicus: «Thaumaturga Mathematicorum miraculorum insigni, vereque Regali architectura coruscat» 'The magic of wondrous mathematicians shines brightly in the marvelous and truly regal architecture'. This book was widely circulated in eighteenth century Austria and Germany, contributing to the development of such architects as Johann Lukas von Hildebrandt, Johann Bernhard Fischer von Erlach, and Balthasar Neumann.

Жарияланымдар

Твердік туралы трактат, сол жерде, 1676 ж., 4°-та. Азаматтық сәулет бес трактатқа бөлінген, өлімнен кейін жарық көрген еңбек, 2 томдық, Турин, 1737 ж.

Қазіргі мәдениеттегі сілтемелер

Гуарино Гуарини – итальян композиторы Лоренцо Феррероның 2004 жылы жазған "Гуарини, шебер" атты шығармасының негізгі тақырыбы.