Кіріспе
Моуз Фабрикасы аралында, Онтарио провинциясының Кокран округінде орналасқан қауымдастық. Ол Джеймс шығанағының оңтүстік шетіндегі Моуз өзенінің сағасына жақын орналасқан. Бұл қазіргі Онтарио аймағындағы ағылшын тілді алғашқы қоныс және Форт-Руперттен кейін Солтүстік Америкада құрылған Хадсон шығанағы компаниясының екінші бекеті болды. Материкте, Моуз өзенінің арғы жағында, жақын орналасқан Моусонее қауымы бар, оған жазғы уақытта су таксисімен, қыста мұздық жолмен және маусымнан тыс уақытта (бөлініп немесе мұздап) тікұшақпен жетуге болады. Жеке компания Моуз өзенінің арғы жағына жүк тасымалдау үшін каноэ паромдық қызметін де ұсынады. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, MV Niska 1 паром Мусоне мен Моуз Фабрикасы арасында жолаушылар мен көліктерді тасымалдады. Елді мекенде негізінен крилер тұрады, бірақ аралдың және оның айналасындағы халыққа денсаулық сақтау қызметтерін көрсететін аурухана (жалпы алғанда, Венибейко аймақтық денсаулық сақтау басқармасы деп аталады) әртүрлі мамандықтардан адамдарды жұмысқа тартады. "Фабрика" термині Хадсон шығанағы компаниясының факторының (сатып алу немесе сатудан жауапты бизнес агенті немесе саудагер) құзыретіне сілтеме жасайды.
|postal code type = Postal code
|postal code = P0L 1W0
|area code = 705
|blank name =
|blank info =
|blank1 name =
|blank1 info =
|blank2 name =
|blank2 info =
|blank3 name =
|blank3 info =
|blank4 name =
|blank4 info =
|blank5 name =
|blank5 info =
|blank6 name =
|blank6 info =
|website =
Moose Factory is a community in the Cochrane District, Ontario, Canada. It is located on Moose Factory Island, near the mouth of the Moose River, which is at the southern end of James Bay. It was the first English speaking settlement in lands now making up Ontario and the second Hudson's Bay Company post to be set up in North America after Fort Rupert. On the mainland, across the Moose River, is the nearby community of Moosonee, which is accessible by water taxi in the summer, ice road in the winter, and chartered helicopter in the off season (break up or freeze up). A private company also offers freighter canoe ferry service across the Moose River. As of 2020, the MV Niska 1 ferry was operating between Moosonee and Moose Factory, carrying passengers and vehicles. The settlement is mainly inhabited by the Cree, but the hospital that provides healthcare services to the people of the island and surrounding area (collectively known as the Weeneebayko Area Health Authority) employs a diverse group of people. The term "Factory" refers to the jurisdiction of a factor (a business agent or merchant in charge of buying or selling) of the Hudson's Bay Company.
Тарих
Бұл аймақты 1670/71 жылдың қысында Пьер Эсприт Радиссон (HBC қызметкері) Руперт Хаусынан бастап барлаған. 1673 жылы Хадсон шығанағы компаниясының губернаторы Чарльз Бейли бастапқыда Моус Форт деп аталған тері саудасы бекетін құрды. Бұл жер Мосонь Илилиу (кри) тайпасының дәстүрлі жерінде орналасқан. Канада үкіметінің мәліметінше, кри тайпасы 1700 жылдар бойы тері саудасымен айналысып, қажетті азық-түлік пен еңбек күшін де жеткізіп тұрған. Саудадан өзге, бұл бекет компанияның мүдделерін оңтүстіктегі француз саудагерлерінен қорғау мақсатында да салынған. Форт табысты болды және Жаңа Франциядағы тері саудасына тікелей әсер етті. Сондықтан 1686 жылы Шевалье де Труа француз әскерлерінің шағын тобын бастап, HBC бекіністеріне шабуыл жасауға аттанды. Ағылшын қорғаушылары толығымен дайындықсыз болғандықтан қарсылық көрсетпей берілді. Француздар Моус Фортын басып алып, оны Форт Сент-Луис деп атады. Он жыл өткен соң, 1696 жылы ағылшындар бекетті қайта басып алып, толығымен өртеп жіберді. Бұл форттан ешқандай із қалмады. 1713 жылы Утрехт шарты бойынша форт ресми түрде британдықтарға берілді, бірақ ол екі он жылға жуық уақыт бойы қайтадан пайдаланбалды. 1905 жылы кри тайпасы үкіметпен келісімге келді (9-шарт) және Фабрика аралындағы үнді резерваты құрылды. 1931 жылға дейін жеке оқшауланған қауым ақыры Темискаминг және Солтүстік Онтарио темір жолы арқылы Мусониге қосылды, соның нәтижесінде қызмет көрсетуге бағытталған экономика пайда болды.
Климат
Moose Factory және Moosonee аймағында өте суық, ылғалды континенталды климат (Köppen Dfb) басылады. Климаттық деректер шамамен батысқа қарай орналасқан Мусониден алынған.
Көрермендер мен туризм
Белгілі көрнекті орындарға Centennial Park (Хадсон шығанағы компаниясының постымен байланысты 19 ғасырдағы ғимараттары бар), Cree мәдени-аңғартпа орталығы, Cree Village Eco Lodge және St. Thomas' Anglican Church кіреді. Ontario Northland компаниясы басқаратын пойыз жолаушылар және жүк тасымалын жүзеге асырады; билеттер телефон арқылы немесе Cochrane, Moosonee, Moose Factory және Timmins кеңселерiнде сатылады. Пойыз кейбір аймақтарда талап бойынша тоқтайды – бұл «желбелгі тоқталымы» қызметінің бөлігі. Экспресс қызметі жазда аптаның алты күні, ал басқа маусымдарда аптаның бес күні істейді. Тамақтандыру қызметі жоқ. Moose Cree First Nation Tourism мәлімдемесіне сәйкес, мүшелері ұсынатын қызметтерге қайықпен, аралға және қар көлігімен саяхаттау, «дәстүрлі тағамдар дайындау, балық аулау (жаз және қыс)» және HBC тарихи экскурсиялары кіреді.
Кри мәдени-түсіндіру орталығы
Кри мәдениетін таныстыру орталығы – кри мәдениетінің және қолөнерінің көптеген жақтарын көрсететін мәдени-ағарту орталығы.
Кри эко ложасы
Cree Village Eco Lodge – заманауи бөлмелер мен мейрамханасы бар экологиялық туризм қонақ үйі. Ол 2000 жылы ашылды. Дәстүрлі банок және маусымында қаз еті қонақ үйдің жанындағы типиде дайындалады. Қонақ үйден келушілер каналдың оңтүстік жағындағы Соупит аралын және каналдың қарсы жағындағы Чарльз аралын көре алады. Моуз өзенінен Джеймс шығанағына дейін қайықпен саяхаттауға (ақылы) болады, сондай-ақ "Моуз өзенінің көшпенді құстар қорығы мен Кри мәдениетін таныстыру орталығына балық аулау және каноэмен саяхаттауға" мүмкіндік бар.
Жүз жылдық парк
Канаданың ұлттық тарихи орны "Көшіргіш фабрика ғимараты" бірнеше ғимараттан тұрды, олардың ішінде тек Штаб үйі бастапқы орнында сақталған. 1847-1850 жылдары салынған, ол Канададағы тері саудасының соңғы сақталған офицерлік үйі және Джеймс шығанағы аймағындағы ең көне ғимарат. 1865-1866 жылдары салынған Powder Magazine қазіргі Centennial Park-та, бастапқы орнында орналасқан. Хадсон шығанағы компаниясының постымен байланысты 19 ғасырдағы ғимараттар 1957 жылы Канаданың ұлттық тарихи орны деп жарияланды. Moose Factory Hudson's Bay Company қызметкерлерінің үйі бастапқыда HBC дәрігерлері, капитан, кеңсе кызметкерлері мен хатшыларының резиденциясы болды; қазір ол мұражай және туристік ақпараттық орталық ретінде пайдаланылады. Штаб үйі 1847-1850 жылдар аралығында салынған, бұл оны Джеймс шығанағы аймағындағы ең көне ғимарат және HBC офицерлерінің соңғы сақталған тұрғын үйі етеді. Осы ұлттық тарихи орындағы басқа да бірнеше ғимараттар сияқты, Штаб үйі де Онтарио мұра қоры мойындаған тарихи ғимарат. Хадсон шығанағы компаниясының зиратындағы ең көне қабір тасы 1802 жылғы, ол сол кездегі пост факторы Джон Томасқа тиесілі Кри әйелі мен балаларының қабірін көрсетеді. Британдық ер адамдардың қабірлері салыстырмалы түрде аз, өйткені олар зейнетке шыққаннан кейін немесе келісімшарттары аяқталғаннан кейін өз елдеріне оралатын. Барлығы 51 қабір тасы табылған. Джозеф Тернер үйі – ХБК-нің ең көне сақталған қызметші үйі, ол 1863 жылы салынды және ХБК саудагері Джозеф Тернердің (1783-1865) құрметіне аталды, ол ағылшын геодезисі мен Ожибвей әйелінің ұлы болды. Уильям МакЛеод үйі – 1889-1890 жылдары ХБК ағаш шебері Уильям МакЛеод салған ағаш шеберханасы. Провинция және федералды үкімет тарихи мұра ретінде мойындаған бұл үй бір кезде МакЛеод отбасының резиденциясы болды. Хам Саккабукиском үйі – Кри халқының жалғыз сақталған жазғы үйі және Моус Фабрикасындағы алғашқы шаршылы құрылыс үлгісінде салынған үйлердің бірі. Ол 1926 жылы ХБК Кри аңшыларының адалдығын сақтау мақсатымен салынды. Бұл үй де тарихи маңызы бар. Алғашқы жылдары үйде "Кри терісін аулаушысы және ХБК серігі" Саккабукиском тұрды. Темірші шеберханасы – 1849 жылы салынған және 1934 жылға дейін пайдаланылған ХБК-нің соңғы сақталған темірші шеберханасы. Ұнтақ қоймасы – 1865 жылы салынған жалғыз тас құрылыс, ол қоршалған қойма кешенінің бір бөлігі болды. 20 ғасырдың басында ол оқ-дәрі сақтаудан жалпы мақсаттағы қоймаға айналдырылды.
Сент-Томас ағылшын шіркеуі
Сент-Томас Англикан шіркеуі – Хадсон шығанағы компаниясы салған тарихи Карпентер готика стиліндегі Англикан шіркеуі. Құрылысы 1864 жылы басталды және 1885 жылы аяқталды.