Кіріспе

Джерси фунты (Jèrriais: Louis de Jersey; аббревиатурасы: JEP; таңбасы: £) – Джерсидің валютасы. Джерси Біріккен Корольдікпен валюталық одақта болып табылады, және Джерси фунты жеке валюта емес, ол Джерси штатының стерлинг фунттарымен номиналдалған банкноттары мен монеталарын шығаруы болып табылады, бұл Шотландия және Солтүстік Ирландияда шығарылған банкноттарға ұқсас (стерлинг фунтының банкноттарын қараңыз). Оны басқа стерлинг фунттарымен тең құнмен айырбастауға болады (сонымен қатар стерлинг аймағын қараңыз). ISO 4217 стандарты Джерси фунты үшін жеке валюта кодын қамтымайды, егер стерлингтен ажырату қажет болса, "JEP" аббревиатурасын пайдалануға болады. Джерси және Англия Банкінің банкноттары Джерсиде заңды төлем құралы болып табылады және Гернси фунты мен Шотландия банкноттарымен бірге қолданыста жүреді. Джерси банкноттары Біріккен Корольдікте заңды төлем құралы емес, және Шотландия мен Солтүстік Ирландия банкноттарынан айырмашылығы, Ұлыбритания Парламенті оларды Біріккен Корольдікте заңды валюта ретінде бекітпеген. Дегенмен, олар Ұлыбританиядағы сатушылар тарапынан әртүрлі қиындықтармен қабылдануы мүмкін.

Тарих

Ливр 1834 жылға дейін Джерси аймағының валютасы болды. Ол француз монеталарынан тұратын, ал 19 ғасырдың басында 26 ливр 1 фунт стерлингке тең болатын. 1795 жылы Францияда ливр франкқа алмастырылғаннан кейін, Джерсидегі монеталардың саны азайып, сауда және төлем жүргізуде қиындықтар туды. 1834 жылы Парламент жарлығы фунт стерлингті Джерсидің жалғыз ресми заңды төлем құралы деп бекітті, бірақ француз мыс монеталары британ күміс монеталарымен бірге айналымда болды, мұнда 26 соу 1 шиллингке тең болды. Соулар ұсақ ақшаның негізгі түрі болғандықтан, 1841 жылы Джерси үшін жаңа мыс монеталар шығарылғанда, олар 1 шиллингтің 1/13 бөлігіне, яғни 2 соуға тең болды. Бұл жүйе 1877 жылға дейін сақталды, содан кейін 1 шиллингтің 1/12 бөлігіне тең пенни енгізілді. 1971 жылы Ұлыбританияның басқа аймақтарымен бірге Джерси де ондық жүйеге көшті және 1 пенниден 50 пенниге дейінгі монеталардың толық сериясын шығара бастады. 1 және 2 фунт стерлингтік монеталар кейіннен пайда болды. 2005 жылдың желтоқсанына қарай айналымда 64,7 миллион фунт стерлинг Джерси валютасы болды. 2005 жылы Джерси валютасын шығарудан түскен 2,8 миллион фунт стерлинг табысы штаттың қазынашысына берілді.

Тарих

1834 жылы Кеңестің қаулысы Джерси ливерін алмастыру үшін Джерсидің жалғыз ресми заңды төлем құралы ретінде фунт стерлингін қабылдады, бірақ француз мыс монеталары британдық күміс монеталармен бірге айналымда болды, онда 26 соу шиллингке тең болатын. Соу кішігірім ақша монеталарының бастысы болғандықтан, 1841 жылы Джерси үшін жаңа мыс монеталар шығарылғанда, олар бір шиллингтің 1/13 бөлігіне, яғни 2 соуға тең болды. 1841 жылы мыс 1/52, 1/26 және 1/13 шиллинг монеталары, содан кейін 1866 жылы қола 1/26 және 1/13 шиллинг монеталары енгізілді. 1877 жылы шиллингтің 1/12 бөлігінен тұратын пенни енгізілді, және жүйе шиллингке 12 пенниге ауыстырылды. Содан кейін қоладан жасалған 1/48, 1/24 және 1/12 шиллинг монеталары енгізілді. Бұл 1/48 шиллинг номиналындағы жалғыз монета болды. 1949 және 1952 жылдар аралығында Джерси үшін бір миллион бостандық монетасы соғылды, бұл монеталар Германияның арнаулы аралдарды оккупациялауының аяқталуын белгіледі. 1957 жылы «бір шиллингтің төрттен бірі» деген номиналы бар 3 пенслик никельді-мыс монета енгізілді. 1957 және 1960 жылғы монеталар дөңгелек болды, ал 1964 жылы он екібұрышты нұсқасы енгізілді. 1968 жылы 5 пен 10 пенс монеталары, содан кейін 1969 жылы 50 пенс, ал 1971 жылы ондық жүйеге көшу кезінде 1 пенс және 2 пенс монеталары енгізілді. Олардың барлығы британдық монеталардың құрамы мен мөлшерімен бірдей болды. Ондық монеталардың алғашқы шығарылымының арт жағында, бұрынғы монеталар сияқты, Джерсидің елтаңбасы бейнеленген. 1/2 пенни монетасы соңғы рет 1981 жылы шығарылды. 1982 жылы 20 пенс, ал 1998 жылы 2 фунт монетасы енгізілді.

1 фунт стерлингтік монета

1 фунт стерлингтік монета 1981 жылы Джерси шайқасының екі жүз жылдығын белгілеу үшін айналысқа шығарылды. Төртбұрышты фунт монетасын сату автоматтары қабылдамады және ол 1981 жылдан кейін қайта шығарылмады. 1983 жылы Британ аралдарының қалған бөлігі бірыңғай фунт монетасын енгізе бастағанда, Джерси оған сәйкес дөңгелек монетаға көшті. 1 фунт монеталары әр жылдары әртүрлі суреттермен шығарылды. Алғашқыда әрбір жаңа монетада Джерсидің 12 ауданының гербінің бірі бейнеленген. Содан кейін аралда салынған желкенді кемелердің суреттері бар монеталар шығарылды. Джерси фунт монеталарының жиегіндегі ұран: Caesarea Insula ("Жерси аралы" латын тілінде).

1989 жылғы шығарылым

50 фунттық банкноттар 1989 жылы енгізілді. Қазіргі банкноттардың бет жағында Елизавета II патшайымның суреті, ал арт жағында Джерси аймағының әртүрлі ескерткіштері немесе Джерси тарихындағы оқиғалар бейнеленген. Су таңбасы – Джерси сиыры. 1 фунттық монета енгізілгеніне қарамастан, 1 фунттық банкнот айналымда қалуда. Сурет Атауы Түсі Артқы жағының суреті 1 фунт Жасыл Сент-Хелиер шіркеуі 5 фунт Көгілдір Ла Корбиер маяғы 10 фунт Қызыл Майор Пирсонның қазасы, Джерси шайқасы, 1781 жыл 20 фунт Көк Сент-Оуэн сарайы 50 фунт Қоңыр Үкімет үйі.

Еске алу саны

Джерси екі ескерткіш бір фунт банкнотасын шығарды. 1995 жылы Джерсидің азаттығының 50 жылдығына арналған арнайы шығарылым жарық көрді. Алдыңғы жағы стандартты дизайндан сәл өзгеше, "LJ" сериялық нөмірімен басталады, ол "Джерсиді азат ету" дегенді білдіреді, сондай-ақ Джерсидің картасы оптикалық өзгермелі сиямен басылған. Арт жағы стандартты бір фунттық банкнотадан мүлдем өзгеше дизайнға ие, онда Джерсиді оккупациялаған кезде шығарылған бір фунттық банкнота бейнеленген. 2004 жылы бір фунт стерлингтің арнайы басылымы айналымға енгізілді, ол Сент-Элиер шіркеуінің банкнотасымен қатар қолданылды; бұл ескерткіш банкнота 1204 жылы Нормандия герцогтігінің бөлінуінің 800 жылдығын белгілейді, сондықтан дизайнында Мон-Оргель қамалы мен басқа да тарихи символдар бар. Оның сериялық нөмірі "J8C" префиксімен басталады, ол "Джерси 800" дегенді білдіреді. 2012 жылдың 1 маусымында Елизавета II патшайымның Алмаз мерейтойын құрметтеу үшін 100 фунт стерлингтік банкнота шығарылды. Еске алу банкнотасының алдыңғы жағында Крис Левин мен Роб Мундейдің "Equanimity" деп аталатын оның салтанатты портретіне негізделген Королеваның портреті бейнеленген, гравировканы De La Rue компаниясынан Стивен Мэттьюс жасаған. Банкнотаның арт жағында Джерсидің корольдік жездісі және Джерсидің туы тік көріністе бейнеленген.