Техас штатында өлім жазасынан өтілген Шака Санкофаның трагедиясы

Кіріспе

Техас штатымен атқарылды, 2000 жыл

Шакка Санкофа (нағыз аты Гэри Ли Грэм; 5 қыркүйек 1963 – 22 маусым 2000) – Техас штатының өлім жазасына кесілген сотталушысы. 1981 жылдың 13 мамырында Техас штатының Хьюстон қаласында 53 жастағы Бобби Грант Ламбертті өлтіргені үшін 17 жасында өлім жазасына кесілді. 2000 жылдың 22 маусымында Хантсвилл қаласында (Техас штаты) уықтап өлтіру арқылы өлім жазасы орындалды. Ламберт түнде Safeway супермаркетінің тұрақ орнында өлтірілген. Санкофа кісі өлтіруді мойындамаса да, Ламберт қайтыс болған кезде бір апта бойы қарулы тонаулар, шабуылдар, кісі өлтіруге талпынулар және бір зорлаумен айналысқанын мойындады. Ол 57 жастағы әйелді ұрлап, зорлап, азаптап, оның қаруын тартып алып, полиция шақырғанға дейін оны ұстап тұрды. Санкофа тұтқындалған сәттен бастап және өлім жазасына кесілгенге дейін өткен он тоғыз жыл бойы Ламберттің өлтірілуіне қатысы жоқ екенін айтты. Ол қарулы тонау айыптарын мойындады. Шакка Санкофаның қолдаушылары, соның ішінде Корретта Скотт Кинг, епископ Десмонд Туту, Аль Шарптон, Джесси Джексон және Дэнни Гловер, Кенни Роджерс, Лайонел Ричи, Гарри Белафонте және Руби Ди сияқты танымал адамдар оның ісіне халықаралық назар аударды. Олар оның айыпталуы қараңғы тұрақ орнында бірнеше секундқа ғана оны көрген жалғыз куәгердің көрсетуіне негізделгенін айтты. Куәгер бұған қарсы шығып, қылмыс орнынан кетіп бара жатқанда оның бетін екі-үш минут ішінде үш рет көргенін мәлімдеді. Ол 20 қарулы тонау, 3 адам ұрлау, 1 зорлау және 3 кісі өлтіруге талпынуды қамтитын қылмыстық оқиға кезінде Грэмды анықтаған 19 куәгердің бірі болды. Қазылар алқасы Санкофаның кісі өлтіруші емес екеніне сенетін бірнеше куәгерлердің көрсетуін тыңдаған жоқ, олар оның өлтіруге қабілетсіз екенін айтты. Олар оның бетін көрген жоқ. Басқа күдіктілер тексерілген жоқ және физикалық дәлелдер жеткіліксіз болды. Сонымен қатар, қолдаушылар сот кезінде қазылар алқасы тыңдамаған маңызды дәлелдер болғанын және оның сотталу кезінде нашар қорғаушы адвокаты болғанын мәлімдеді. Санкофаның өлім жазасы орындалған кезде Техаста 2000 жылы өлім жазасына кесілген 23-ші адам және 1982 жылы Техаста өлім жазасы қайта орнатылғаннан бері 222-ші адам болды.

Shaka Sankofa (born Gary Lee Graham; September 5, 1963 – June 22, 2000) was a Texas death row inmate who was sentenced to death at the age of 17 for the murder of 53 year old Bobby Grant Lambert in Houston, Texas, on May 13, 1981. He was executed by lethal injection on June 22, 2000, in Huntsville, Texas. Lambert's murder occurred at night in the parking lot of a Safeway supermarket. Although Sankofa denied committing the murder, he admitted that at the time of Lambert's death he was on a week long spree of armed robberies, assaults, attempted murders and one rape. He was captured after a 57 year old woman he had kidnapped, raped and tortured gained control of his gun and held it on him. She then called police. Sankofa maintained his innocence of Lambert's murder from the time of his arrest and throughout the nineteen years he spent on death row. He pleaded guilty to armed robbery charges. Sankofa's supporters, including Coretta Scott King, bishop Desmond Tutu, Al Sharpton, Jesse Jackson, and celebrities Danny Glover, Kenny Rogers, Lionel Richie, Harry Belafonte and Ruby Dee, brought his case international attention, arguing that his conviction was based on the testimony of a single eyewitness who said she saw him for a few seconds in the dark parking lot committing the murder. The witness contradicts this claim, stating she saw his face three times over the course of two to three minutes as she followed him from the crime scene. She was one of 19 witnesses to identify Graham during a crime spree which included 20 armed robberies, 3 kidnappings, 1 rape, and 3 attempted murders in addition to the Lambert murder. The jury did not hear testimony from a few other apparent eyewitnesses who believed that Sankofa was not the killer because they believed he was too short to be the killer. They did not see his face. No other suspects were questioned and there was a lack of physical evidence. Supporters also argued that there was other crucial evidence the jury did not hear and that he had poor legal representation at the time of his trial. At the time of his execution, Sankofa became the 23rd inmate executed in Texas during 2000 and the 222nd person to be executed in Texas since capital punishment was resumed there in 1982.

Атқару

Апелляциялық шағымдар қабылданбағаннан кейін, Санкофа өлім камерасына алып баратын уақытта қарсылық көрсетті. Оны күшпен өлім камерасына жеткізу үшін Арнайы топ жіберілді, оны таспамен байлап тастау үшін бес түрме күзетшісі қажет болды. Санкофа атынан өлім жазасын тамашалауға оның әкесінің әйелі Эльнора Грэм, рухани кеңесшісі, Ислам Ұлтының министрі Роберт Мухаммад, Бьянка Джаггер, пастор Джесси Джексон және пастор Ал Шарптон қатысты. Санкофа соңғы мәлімдемесінде өзінің кінәсіз екенін қайтадан мәлімдеп, үкіметті айыптады.

Жерлеу және еске алу рәсімі

2000 жылдың 28 маусымында 2000-нан астам адам Санкофаның қоштасу кешіне, ал келесі күні оның жерлеу рәсіміне қатысты. Ол Хьюстон қаласындағы Paradise North зиратында алтын түсті лақетте, түркіз және алтын әсемделген африкалық киімде жерленді. Жерлеу рәсімдерін Хьюстонның 5-ші ауданындағы Росс жаназа бюросы ұйымдастырды.

Отбасы

Санкофаның қызы Дейдра Хокинс және ұлы Гэри Ли Хокинс әкесі өлім жазасына кесілген кезде сәйкесінше 19 және 20 жаста болды. Оның сонымен қатар немересі, өгей анасы, әкесінің анасы, әпкесі, өгей әпкесі және үш інісі бар еді. Оның ұлы 2000 жылдың 28 наурызында, әкесінің өлім жазасына кесілуіне үш ай бұрын 32 жасар Мелвин Поупты өлтірді деген айыппен тұтқындалды. 2001 жылдың 27 наурызында ол кісі өлтіргені үшін сотталды және өмір бойына түрмеге кесілді. Ол өзінің кінәсіз екенін мәлімдейді.