Жаңа Зеландия Социалистік Партиясының тарихы және дамуы

Кіріспе

Жаңа Зеландия Социалистік партиясы 1901 жылы Карл Маркс пен Фридрих Энгельстің еңбектерін тарату мақсатында құрылған. Көптеген басқа социалистерге қарағанда бұл топ салыстырмалы түрде орташа болғанымен, айқын нәтижелерге жете алмады, бірақ Жаңа Зеландия социализмінің дамуына елеулі әсер етті. 1913 жылы ол Біріккен лейбористік партиясының бір тобымен бірігіп, Социал-демократиялық партияны құрды.

Тарих

Партияны Уильям Ранстедтің апталық басылымы арқылы тартылған 190-ға жуық ағылшын социалистік иммигранттардан тұратын «Кларионеттер» тобының мүшелері құрды. Бастапқы мақсат – социалистік колония құру еді, алайда колония ешқашан ұйымдастырылмады. Партияның Веллингтон бөлімшесі 1901 жылғы 28 шілдеде, ал Крайстчерч бөлімшесі 1902 жылғы қаңтарда құрылды. Алғашқы мүшелері Роберт Блатчфордтың еңбектерінің жақтастары болды. Партияның ең белгілі басшылары – ағылшын Фредерик Кук және Тед Ховард еді. Англиядан келген қонақтар – 1902 және 1908 жылдары Том Манн, 1907 жылы Бен Тиллетт. Америкалық Роберт Риверс Ла Монте партияның ұйымдастырушысы болды: ол «Wobblies» – IWW Industrial Workers of the World мүшесі еді. 1903 жылы Роберт Хогг Веллингтонда «Коммунуэл» атты партиялық журнал шығарды. Партия тым белсенді болған жоқ және сайлауға кандидат тікелей қоймады. Партияға Австралиядан келген бірнеше радикалды профсоюз өкілдерінің, соның ішінде Пэдди Уэбб, Боб Сэмпл, Майкл Джозеф Савидж және Гарри Холландтың қосылуымен жаңа күш берілді. Австралиялық топтың басқа мүшелері, саяси аренаға кіруге азырақ радикалды және белсенді болғанымен, маңызды әлеуметтік өзгерістерге мүкіндік қосты; Томас Игл, кәсібі бойынша ағаш шебері, жергілікті және аймақтық еңбекшілердің өкілі ретінде тұрды және осындай топтар үшін білім мен ресурстарға барлық адамның тең қолжетімділігі сияқты мәселелерді жақтады. Игл Жаңа Зеландияға әкелген алғашқы мәселелердің бірі – қоғамдық кітапханаларды сенбі күндері ашу жөніндегі науқан болды, себебі жұмысшы табы (8-8-8 жұмыс күні моделі енгізілгенге дейін аптасына 6 күн жұмыс істеген) демалыс күні кітаптар мен медиа жинақтарына қол жеткізе алатын болды. 1908 жылы партия Блэкбол кеншілерінің ереуілімен сынақтан өтті және сол жылдың сәуір айында мүшелер саны 3000-ға жетті. Сол жылы Социалистік партия Веллингтонда өзінің алғашқы ұлттық конференциясын өткізді. Көптеген алғашқы көшбасшылар Ұлыбритания мен Австралиядан келген, онда саяси партиялар арасында радикалды идеологиялар кең таралған, бірақ Жаңа Зеландияда, онда орташа платформалар басым болғандықтан, «қалыптан шыққан» деп есептелді. Осы себепті партия көп қолдау таппады. 1930 жылы Жаңа Зеландияның Социалистік партиясы құрылып, Дүниежүзілік Социалистік партия (Жаңа Зеландия) болып қайта аталды.

The party was founded by members of the 'Clarionettes', a group of about 190 English Socialist immigrants recruited through William Ranstead's weekly publication. The original goal was to establish a socialist colony, though the colony was never organised. The Wellington branch of the party was founded on 28 July 1901, and the Christchurch branch in January 1902. The initial members were followers of Robert Blatchford's works. Some of the most prominent leaders of the party were English born Frederick Cooke and Ted Howard. Visitors from England were Tom Mann in 1902 and 1908 and Ben Tillett in 1907. Robert Rivers La Monte from America was (briefly) an organiser for the party: he was a member of the "Wobblies": the IWW Industrial Workers of the World. By 1903, Robert Hogg was publishing a party journal called the Commonweal in Wellington. The party was not prolifically active and stood no candidates at the election. The party received new vigor with the entry of several radical unionists from Australia including Paddy Webb, Bob Semple, Michael Joseph Savage and Harry Holland. Others of the Australian cohort, while less radical and active in attempts to enter the political sphere, were still invested in significant social change; Thomas Eagle, who was a carpenter by trade, was an example of those members who stood as representational of the local and regional labouring workforce, and championed issues for such groups accordingly, such as the open accessibility of education and resources to all people. Amongst early issues raised by Eagle that he brought to New Zealand was his campaign for public libraries to be open on Sundays, assumedly so that blue collar workers (who then worked 6 days a week before the implementation of the 8 8 8 workdays model) would be able to access books and media collections on their single day off. By 1908 the party was tested by the Blackball miners strike and membership had increased to 3,000 by April of that year. Also that year the Socialist Party held its first national conference in Wellington. Many of the early leaders were from the UK and Australia, where radical ideologies were not uncommon among political parties, but were seen as "out of touch" in New Zealand, where more moderate platforms were the norm. As such the party failed to gain much traction. A different group, the Socialist Party of New Zealand, was founded in 1930 and became the World Socialist Party (New Zealand).

Саясат

Бастапқыда Социалистік партияның дәстүрлі солшыл бағдарламасы болды. Оның мүшелері Марксшілдік көзқараспен сыныптық күрес туралы ойларға ие болды – сол кезде Британ империясының айналасынан Жаңа Зеландияға келген адамдардың (әсіресе осы топтың және әлеуметтік жағдайының) арасында кең таралған идеология. Олар саяси және өндірістік күш қолдану арқылы капитализмді құлатуды жақтады. Осы күш-жігердің мақсаты – «өндіріс, тарату және айырбас құралдарын мемлекеттендіруге» жағдай жасау болды.

Сайлау нәтижелері

Сайлау қорытындылары Сайлауға түскен кандидаттар Жеңіп алған мандаттар Дауыс саны Пайыздық үлес 2 0 194 0.04% 5 0 2,521 0.58% 8 0 9,091 1.90%