Кіріспе

Израильдік Холокост тарихшысы (1926 жылы туған)

Ехуд Бауэр (; 1926 жылғы 6 сәуірде туған) – Чехияда туған израильдік тарихшы және Холокостты зерттеуші ғалым. Қазіргі Еврейлер институтындағы Холокост зерттеулерінің профессоры, Иерусалимдегі Еврей университетінде қызмет етеді.

Өмірбаян

Йехуда Бауэр Чехословакияның Прага қаласында дүниеге келді. Ол чех, словак және неміс тілдерін еркін меңгерді. Кейін ол иврит, идиш, ағылшын, француз және поляк тілдерін үйренді. Оның әкесі зор сионистік нанымдарға ие болған және 1930 жылдары отбасын Британдық Палестинаға көшіру үшін қаражат жинауға тырысты. 1939 жылдың 15 наурызында, Нацистік Германия Чехословакияны аннексиялаған күні, отбасы Польша шекарасын кесіп өтіп, нацистік шенеуніктерден жасырынып, Палестинаға көшіп кетті. Одан кейін олар Румыния арқылы Палестинаға жетті. Бауэр Хайфадағы орта мектепте оқыды. Он алты жасында тарих мұғалімі Рейчел Круликтің ықпалымен тарихты зерттеуге өмірін арнауға шешім қабылдады. Орта мектепті бітірген соң, ол Палмаққа қосылды. Ол Уэльстегі Кардифф университетінде британдық стипендиямен оқыды, бірақ 1948 жылғы араб-израиль соғысына қатысу үшін оқуын үзіліске жіберді, содан кейін бітірді. Бауэр Израильге оралып, Шоваль кибуцына қосылды және Еврей университетінде тарих бойынша аспирантурасын бастады. 1960 жылы Палестинадағы Британдық мандат тақырыбында диссертация қорғап, доктор ғылымын алды. Келесі жылы ол Еврей университетінің Қазіргі заманғы еврей тарихы институтында оқытушылық қызметін бастады. Ол Mapam партиясының орталық комитетінде, содан кейін Израильдің үкіметтік Mapai (Израильдің Еңбек партиясы) партиясының кіші серіктесі ретінде қызмет етті, сондай-ақ Брандейс университетінде, Йель университетінде, Ричард Стоктон колледжінде және Кларк университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. Ол "Холокост және геноцид зерттеулері" журналын құрды және 1990 жылы "Яд Вашем" баспасынан шыққан "Холокост энциклопедиясының" редакциялық кеңесіне мүше болды.

Пікірлер мен пікірлер

Бауэр Холокост, антисемитизм – оны үзіліссіз жазу керек деген сөз – және Холокост кезіндегі еврей қарсылығы қозғалысы саласында маманданған. Ол бұл терминнің кеңірек анықтамасын қолдайды. Бауэрдің пікірінше, нацистерге қарсы тұру – тек физикалық қарсылық ғана емес, сонымен қатар еврей халқына ең төмендегі және адамдық емес жағдайларда қадір-қасиет пен адамгершілік сыйлаған кез келген әрекетті қамтиды. Бұдан әрі, Бауэр еврейлердің көпшілігі "сойылатын қойлар сияқты" өлімге пассивті түрде барды деген кең таралған пікірге қарсы шықты. Оның ойынша, Шығыс Еуропадағы еврейлердің бастан өткен жағдайларын ескерсек, таң қалдыратын нәрсе – қарсылықтың аздығы емес, керісінше, оның көптігі. Бауэр Рудольф Кастнерді және "Көмек және құтқару комитетін" қорғады, олар Врба-Ветцлер есебін жарияламағаны үшін сынға ұшырады, онда венгр еврейлерінің Освенцимге депортациясы туралы мәліметтер келтірілген. Бауэрдің сөзіне қарағанда, жағдай Кастнер мен басқа еврей көшбасшыларына белгілі нәрселерін жариялауға және еврейлердің қашуына кедергі келтірді. Бауэрдің пікірінше, Гитлер Холокостқа себепкер болған басты тұлға және 1941 жылдың соңында ол еврей халқының геноцидін талап ететін бірқатар бұйрықтар берді. Бауэр 1941 жылдың 18 желтоқсанында Гиммлердің күнделігіндегі "Ресейдегі еврейлермен не істеу керек?" деген сұрақ жазылған жазбаны тапқанын айтты. Сол күнделіктің мәліметінше, Гитлер бұл сұраққа "Партизандар ретінде жою керек" деп жауап берген. Бауэрдің ойынша, бұл тарихшылардың Гитлердің Холокостқа бұйрық беруі туралы нақты бұйрығына ең жақын жақытқан нәрсе. Бауэр Холокостты тағы бір геноцид деп санайтындармен келіспейді. Ол тарихта басқа геноцидтер болғанын мойындайды, бірақ Холокост – тарихтағы ең қорқынышты геноцид, онда ұлттың әрбір мүшесі жойылуға таңдалды. Америкалық тарихшы Генри Фридландер ромалар мен мүгедектер еврейлермен бірдей Холокост құрбандары болғанын айтады. Алайда Бауэр ромалар геноцидке ұшырағанын, бірақ бұл "Холокост" емес екенін мәлімдеді және Германиядан ромалардың өтемақы талаптарын қолдады. Бауэр Холокостты адам санасының қалыпты шегінен тыс мистикалық тәжірибе ретінде бейнелеуге қарсы шықты. Ол Холокостты Құдайдың ісі және еврей халқына қатысты құпия жоспардың бөлігі деп санайтын кейбір православие раввиндері мен теологтарының жұмысына қарсылық білдірді. Бауэрдің пікірінше, осы идеяны таратуға тырысатындар Құдай әділ және жақсы екенін айтады, бірақ сонымен бірге еврей халқына Холокостты сыйлайды. Бауэр өзінің таңдалған халқына Холокостты салған Құдай жақсы да, әділ де емес деп санайды. 2012 жылдың қаңтар айында Бауэрдің "Израильдің сыртқы саясаты журналында" жарияланған "Холокост, Америка және американдық еврейлер" атты мақаласы оның, Рафаэль Медоффтың (Уайман институты) және Александр Дж. Грофтың (Калифорния университеті, Дэвис) арасында АҚШ үкіметі мен американдық еврейлердің Еуропа еврейлерін құтқару үшін не істей алғаны және не істемегені туралы қызу пікірталас тудырды. Бауэр американдық саясаттанушы Дэниел Голдхагенді сынға алды, ол Холокостты немістердің бірегей "жоюшылық" антисемиттік мәдениетінің салдары деп жазды. Ол Голдхагенді германофобиялық расизмге және тек өзінің тезисіне қолайлы дәлелдерді таңдауға айыптады. 2003 жылы Бауэр "Израиль мен палестиналықтар арасындағы қарулы қақтығыс бар, егер бір жақ күшейсе, геноцид болуы мүмкін" деп мәлімдеді. Бір келуші: "Сіз Израиль палестиналықтарға қарсы геноцид жасауы мүмкін деп ойлайсыз ба?" деп сұрағанда, Бауэр: "Иә" деп жауап берді және "Екі күн бұрын экстремистік қоныс аударушылар арабтарды осы жерден қуу туралы жарнама таратыпты. Этностық тазалау жаппай өлтіруге әкеледі" деді. Бауэрдің сөзіне қарағанда, сауалнамалар көрсеткендей, палестиналықтардың көп бөлігі еврейлерден құтылуды қалайды. Бауэр палестиналықтардың негізгі ұстанымдарын антисемит деп жіктеген антисемитизмнің жұмыс анықтамасын жасаушылардың бірі болды. Ол палестиналықтардың отанына оралу құқығын талап ету антисемиттік екенін айтады, өйткені ол мұны еврейлерді геноцидке шақыру деп санайды. Папа Бенедикт XVI-ның Израиль мен Иорданияға жасаған саяхаты туралы Бауэр папаның жақсы ниетпен әрекет еткенін, араб-палестиналық мұсылмандар мен палестиналық христиандардың Израиль мен еврейлерге деген аділетсіздігі мен Израильдегі және басқа жерлердегі еврейлердің Холокостқа байланысты ауыртпалығы арасында тепе-теңдік табуға тырысқанын айтты.

Марапаттар мен мойындау

Бауэр Холокостты зерттеу және геноцидтің алдын алу саласындағы еңбегі үшін танылды. 1998 жылы ол "еврей халқының тарихы" саласындағы үлесі үшін, негізінен Холокостты зерттеудегі жұмысы үшін Израиль сыйлығымен марапатталды. 2001 жылы Израиль ғылымдары мен гуманитарлық ғылымдар академиясының мүшесі болып сайланды. 2005 жылы Швеция үкіметі оған Illis quorum сыйлығын табыс етті. 2008 жылы Иерусалим қаласынан "Якир Ерушалайим" (Иерусалимнің құрметті азаматы) сыйлығын алды. Бұдан өзге, ол Яд Вашемнің академиялық кеңесшісі, Холокост туралы білім беру, естелік шараларын өткізу және зерттеу жөніндегі халықаралық ынтымақтастық бойынша жұмыс тобының академиялық кеңесшісі және геноцидтің алдын алу жөніндегі халықаралық форумда Швеция үкіметінің аға кеңесшісі қызметін атқарады.

Кітап тараулары

"Цығандар", Yisrael Gutman және Michael Berenbaum бас редакторы болған, Аушвиц өлім лагерінің анатомиясы, Блумингтон: Индиана университетінің баспасы, АҚШ Холокост еске алу мұражайымен бірлесіп, Вашингтон, 1994 ж.

Конференция мақалалары

Менахим З. Розенсафт және Ехуд Бауэр (ред.), «Антисемитизм: Батыс өркениетіне қауіп». Иерусалим: Видал Сассон Халықаралық антисемитизмді зерттеу орталығы, Иерусалимдегі еврей университеті, 1989 жыл. (Нью-Йорк университетінің құқық мектебінде 1985 жылдың 27 қазанында өткен конференция материалдары). Ехуд Бауэр (ред.), «1989-1990 жылдардан кейін Орталық және Шығыс Еуропадағы антисемитизм қаупі». Иерусалим: Видал Сассон Халықаралық антисемитизмді зерттеу орталығы, Иерусалимдегі еврей университеті, 1991 жыл. (Иерусалимде 1990 жылдың 28-29 қазанында өткен конференция негізінде дайындалған).