Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Израиль тарихшысы (1935–2020)
Israeli historian (1935–2020)
Зeev Стернхелл (; 10 сәуір 1935 – 21 маусым 2020) – Польшада туған израиль тарихшысы, саясаттанушы, Израиль-Палестина қақтығысы бойынша сарапшы және жазушы. Ол фашизм құбылысының әлемдегі жетекші теоретиктерінің бірі еді. Бес жасында оның төңірегіндегі қорғалған әлем күрт құлдырады. Германия Кеңес Одағына соғыс жариялағаннан кейін, отбасы геттоға жіберілді. Геттодан тыс жұмыс істеуге рұқсаты бар туысы оны Львовқа алып келді. Туысы сол кезде Польшада сирек кездесетін поляк офицері мен жұмысшы отбасын тапты – олар антисемит емес, еврейлерге көмектесуге дайын болған жандар. 1950 жылдары ол Голани жаяу әскер бригадасында взвод командирі болып қызмет етті, соның ішінде Синай соғысына қатысты. Ол алты күндік соғыста, Йом Киппур соғысында және 1982 жылғы Ливан соғысында резервте шайқасты. Стернхелл Иерусалимде әйелі Зивамен бірге тұрды, ол өнер тарихшысы, олардың екі қызы болды. 2020 жылдың 21 маусымында медициналық операцияның салдарынан қайтыс болды.
Zeev Sternhell (; 10 April 1935 – 21 June 2020) was a Polish born Israeli historian, political scientist, commentator on the Israeli–Palestinian conflict, and writer. He was one of the world's leading theorists of the phenomenon of fascism. At 5, this highly protected world around him suddenly collapsed. After the German declaration of war on the Soviet Union, the family were sent to a ghetto. An uncle who had a permit to work outside the ghetto smuggled him to Lwów. The uncle found a Polish officer and a working class family, rare examples in his experience of Poland at that time of people not only not anti Semitic but ready to provide assistance to Jews, who were willing to help them. In the 1950s, he served as a platoon commander in the Golani infantry brigade, including the Sinai War. He fought as a reservist in the Six Day War, the Yom Kippur War and the 1982 Lebanon War. Sternhell lived in Jerusalem with his wife Ziva, an art historian, with whom he had two daughters. He died on 21 June 2020, due to complications from a medical surgery.
Академиялық мансап
1976 жылы Стернхелл «The Jerusalem Quarterly» журналының редакторының бірі болды және 1990 жылға дейін белсенді қатысушы болып қалды. 1966 жылы ол еврей университетінде саяси ғылымдарды оқытуды бастады, ал 1982 жылы толық профессор атанды. 1989 жылы еврей университетінің Леон Блум атындағы саяси ғылым кафедрасына сайланды және «Тарих және естелік» журналының редакциялық алқасының мүшесі болды. 1991 жылы француз үкіметі оны француз мәдениетіне қосқан үлкен үлесі үшін «Chevalier de l'Ordre des Arts et des Lettres» орденімен марапаттады. 1996 жылы ол «Саяси идеологиялар журналы» редакциялық алқасының құрамына кірді.
In 1976, Sternhell became co editor of The Jerusalem Quarterly, remaining an active contributor until 1990. He started teaching political science at the Hebrew University in 1966, becoming a full professor in 1982. In 1989, he was elected to the Léon Blum Chair of Political Science at the Hebrew University and became a member of the editorial board of History and Memory. In 1991, the French government awarded him the title of "Chevalier de l'Ordre des Arts et des Lettres" for his outstanding contribution to French culture. In 1996, he was a member of the editorial board of the Journal of Political Ideologies.
Марапаттар мен мойындау
2008 жылы Стернхелл саяси ғылым саласындағы Израиль сыйлығымен марапатталды.
In 2008, Sternhell was awarded the Israel Prize, for Political Science.
Зерттеу
Зиев Стернхелл фашизмді идеологиялық тұрғыдан антиматериалистік социализм мен национализмнің синтезі деп қарастырды. Ол оның тамырларын 1789 жылғы тарихи бетбұрыс кезінде, француз революциясы Ескі Режимді жойғанда пайда болған, Ағартушылыққа қарсы идеяларға байланыстырды. Жорж Сорельдің революциялық синдикализмінің бір саласы итальяндық анархо-синдикалистер арасындағы ағымдарға айқын әсер етті. 1910–1912 жылдар шамасында Прудон үйірмесінің жарияланымдары арқылы қалыптасқан идеялардың синтезі. Бірінші дүниежүзілік соғыс осы француз идеологиялық бағыттарын өзгертуге қажетті жағдайлар жасады. Оның пікірінше, фашистік идеология негізінен Францияда 1880-ші жылдардағы ортасында қалыптасып, соғыстан кейінгі Италияда саяси күшке айналды. Мысалы, Стенли Г. Пейн «Фашизм тарихы» еңбегінде: «Зиев Стернхелл фашизмде кездесетін барлық идеялар алғаш рет Францияда пайда болғанын нақты көрсетті», - деп жазады, бірақ ол алғаш рет Италияда саяси қозғалыс ретінде дамыды. Стернхеллдің спиритизмді фашизммен байланыстыруы да пікірталас тудырды, әсіресе оның Эммануэль Муньенің жеке тұлғалық қозғалысы «фашизммен идеялар мен саяси реакцияларды ортақтастырды» деген тұжырымы. Стернхелл Муньенің «индивидуализм мен материализмге қарсы көтерілісі» оны фашизм идеологиясын қабылдауға итермелеген болуы мүмкін деп санайды.
Zeev Sternhell considered fascism, in its ideological form, to be a synthesis of anti materialist socialism and nationalism. He traced its roots to ideas that emerged in the Counter Enlightenment in reaction to the historical turning point of 1789, when the French Revolution destroyed the Ancien Régime. Georges Sorel's variety of Revolutionary syndicalism, which had a notable impact on currents among Italian anarcho syndicalists. The synthesis of ideas crystallised by the publications of the Cercle Proudhon around the years 1910–1912. The First World War provided the key circumstances that would prove favourable for transforming these French ideological trends fascist ideology essentially had been incubated in France, he argued, in the milieu of the 1880s into a political force in Italy in the aftermath of war. Stanley G. Payne, for example, remarks in A History of Fascism that "Zeev Sternhell has conclusively demonstrated that nearly all the ideas found in fascism first appeared in France," though it first developed as a political movement in Italy. Sternhell's identification of Spiritualism with fascism has also given rise to debate, in particular his claim that Emmanuel Mounier's personalism movement "shared ideas and political reflexes with Fascism". Sternhell has argued that Mounier's "revolt against individualism and materialism" would have led him to share the ideology of fascism.
Жамандау туралы сот
1983 жылы Бертран де Жувенел Стернхеллді сотқа берді, себебі Стернхелл өзінің "Не оңға, не солға" (Ni droite, ni gauche) еңбегінде оны 1930-жылдары фашист болған деп көрсеткен. Жувенел – тоталитаризмге қарсы солшыл бағыттағы өзінің өткенін қорғаған жалғыз зиялы, Реймонд Арон оның куәлігін берді. Ол Стернхеллді жала жабудың тоғыз айыбы бойынша сотқа берді. Сот Стернхеллді екі айып бойынша кінәлі деп тапты, оған айыппұл төлеуге міндеттеді, бұл жазалаудан гөрі көбірек символдық сипатта болды, сондай-ақ Стернхеллге өзінің кітабының келесі басылымдарында кінәлі деп танылған бөлімдерді қалдыруға рұқсат берді. Роберт Вулдың сөзіне қарағанда, бұл талапкер үшін "үлкен жеңіліс" еді.
Sternhell was taken to court by Bertrand de Jouvenel, in 1983, after Sternhell in his work Neither Right nor Left (Ni droite, ni gauche) described him as having been a fascist in the 1930s. Jouvenel—on whose behalf Raymond Aron testified, the only intellectual on the anti totalitarian left to defend his past—sued him on nine counts of defamation. The judge, finding Sternhell liable on two counts, made him make amends with a fine that was more symbolic than punitive, and took care to allow Sternhell to retain the offending passages in future editions of his book, which Robert Wohl states was a 'major defeat' for the plaintiff.
Қоныс аударушылар қозғалысы
Стернхелл қоныстануға қарсы пікірлері үшін бірнеше рет қорқытуға ұшырады, оның ішінде полиция тоқтатып қалған бомбалау әрекеті де болды. Haaretz тілшісі Надав Шрагай Стернхеллдің кейбір мәлімдемелері "террористердің қоныс аударушыларды өлтіруін ақтағанын және азаматтық соғысқа ынталандыруға тырысқанын" айтып, Израильдің оңшыл экстремистерін ашуландырды деп жазды. Мысалы, 2001 жылы иврит тіліндегі мақаласында Стернхелл былай деп жазды: "Израильдегі көптеген адамдар, тіпті сайлаушылардың көпшілігі, территориялардағы қарулы қарсылықтың заңдылығына күмәнданбайды. Палестиналықтар қоныстарға қарсы күресін шоғырландырса, әйелдер мен балаларға зиян келтіруден аулақ болса және Гило, Нахал Оз немесе Сдеротқа атудан тартынса; сондай-ақ Жасыл сызықтың батысынан бомба қоюды тоқтату да дұрыс болар еді. Осындай тәсілмен палестиналықтар жалғыз мүмкін шешімнің жобасын жасауы керек: түзетілген Жасыл сызық халықаралық шекара болады және Палестинаға Израильге қосылған немесе қосылатын жерлердің орнына аумақ беріледі". 1988 жылы "Давар" газетінде ол осыған ұқсас пікір білдірді: "Офраны танктермен басып алуға дайын болғандар ғана Израиль демократиясын құлдыратуға ұмтылған фашистік эрозияны тоқтатуға шамасы жетеді". Иерусалим полициясы оқиға орнынан Peace Now мүшелерін өлтіргендерге 1 миллионнан астам шекел (шамамен 300 000 доллар) сыйақы ұсынылған жарнама парақшаларын тапты. Стернхелл аурухана төсегінен "осы оқиғаның өзі Израиль демократиясының нәзіктігін және оны нығайту қажеттігін көрсетеді" деді. "Жеке тұлға ретінде айтсам, мақсаты қорқыту болса, мен оңай шашырамайтынымды түсінуі керек", - деп жалғастырды ол. "Бірақ қылмыскерлер тек маған ғана емес, есікті ашуға мүмкіндігі бар отбасымның әрбір мүшесіне зиян келтіруге тырысты, мұндай әрекетке кешірім жоқ". Тергеу басталғанда оңшыл қоныс аударушылар тобы бомбалауды провокаторлар жасады деп мәлімдеді. 2009 жылдың қазан айында Израиль полициясы Флоридада туған еврей экстремисі Джек Тейтелді Стернхеллге жасалған шабуыл үшін ұстады. Израиль полициясы Тейтелдің басқа да бірнеше террористік шабуылдар мен әрекеттерге қатысқанын мойындағанын хабарлады, оның ішінде 1997 жылы палестиналық такси жүргізушісі мен Батыс жағалаудағы қойшыны өлтіруі және 2008 жылы Ариэль елді мекеніндегі мессиандық яһуди үйіне шабуыл жасауы да бар.
Sternhell was threatened on several occasions for his anti settlement views, including an attempted bombing foiled by police. Haaretz correspondent Nadav Shragai wrote that Sternhell angered Israel's right wing extremists because some of his statements "justified the murder of settlers by terrorists and tried to foment civil war." For instance, in a 2001 Hebrew op ed piece, Sternhell wrote: "Many in Israel, perhaps even the majority of the voters, do not doubt the legitimacy of the armed resistance in the territories themselves. The Palestinians would be wise to concentrate their struggle against the settlements, avoid harming women and children and strictly refrain from firing on Gilo, Nahal Oz or Sderot; it would also be smart to stop planting bombs to the west of the Green Line. By adopting such an approach, the Palestinians would be sketching the profile of a solution that is the only inevitable one: The amended Green Line will be an international border and territory will be handed over to compensate the Palestinians for land that has already been or will be annexed to Israel." He similarly wrote in Davar in 1988 that "Only those who are prepared to take Ofra with tanks can stop the fascist erosion threatening to drown Israel's democracy." Jerusalem police, who found fliers offering more than 1 million shekels (approximately $300,000) to anyone who kills members of Peace Now at the scene, suspected that he was attacked by right wing settler extremists for his views. From his hospital bed, Sternhell said that "the very occurrence of the incident goes to illustrate the fragility of Israeli democracy, and the urgent need to defend it with determination and resolve." "On the personal level", he continued, "if the intent was to terrorize, it has to be very clear that I am not easily intimidated; but the perpetrators tried to hurt not only me, but each and every one of my family members who could have opened the door, and for that there is no absolution and no forgiveness." When the investigation was launched, right wing settler groups made claims that the bombing had been carried out by agents provocateurs. In October 2009, Israel police arrested Jack Teitel, a Florida born Jewish extremist, for the attack on Sternhell. Israel police revealed that Teitel, who apparently acted alone, also admitted to a string of other terrorist attacks and attempted attacks, including murdering a Palestinian taxi driver and a West Bank shepherd in 1997 and an attack on the home of a Messianic Jew in the settlement of Ariel in 2008.