Михаэль Стивенс: Футболшы және физиотерапевт жолы

Кіріспе

Ағылшын футболшысы және физиотерапевт Майкл Гэри Стивенс 1988 жылы «Рейнджерс» клубына ауысты, онда ол алты жыл қатарынан Шотландия Премьер-дивизионын жеңіп, бір рет Шотландия кубогын ұтып алды. 1994 жылы «Рейнджерс» клубынан кеткеннен кейін, ол «Транмир Роверс» клубымен келісім шарт жасады және 1998 жылы зейнетке шыққанға дейін сол командада ойнады. Ол Англия құрамасында да ойнады, барлығы 46 матч өткізіп, 1986 және 1990 жылғы әлем чемпионаттарында қатысты. 2002 жылы Стивенс Солфорд университетін физиотерапия мамандығы бойынша бітірді. Одан кейін ол «Болтон Уондерерс» академиясында физиотерапевт болып жұмыс істеді, соңынан «Честер Ситиде» жаттықтырушы болды. 2011 жылы Стивенс физиотерапия саласындағы қызметін жалғастырып, Батыс Австралиядағы Перт қаласына көшіп кетті.

Эвертон

Қатты тәсілде ойнайтын оң қанат қорғаушысы Стивенс, жаттықтырушы Ховард Кендаллдың үлкен қарсыласы «Ливерпульмен» бәсекелесу үшін жаңа, жас команда құруына қатысты. «Ливерпуль» кубоктарды жеңіп, ағылшын футболына үстемдік етіп тұрғанда, «Эвертон» 1970 жылдан бері ешқандай ішкі жүлде жеңбеген еді. Стивенс 1981 жылдың 10 қазанында «Уэст Хэм Юнайтедке» қарсы «Эвертон» сапындағы тұңғыш ойынын өткізді және 1981–82 маусымының екінші жартысында Кендаллдың көбінесе қартайған командасы қарсыластарына және жалпы жоғары лигада көзге түсуге күрескен кезде тез бейімделді. Алайда, бірнеше ойылған трансферлер мен жастар қатарынан бір-екі ойыншының қосылуымен «Эвертон» 1984 жылғы Англия кубогының финалына өтті, бірақ маусым басындағы Лига кубогы финалының қайталануында үлкен қарсыласына жеңіліп қалды. Стивенс Уэмблидегі «Уотфордқа» қарсы «Эвертонның» алғашқы голында өзінің үлесін қосты – оның жылдамдығы оған жартылай тазаланған пас допқа бірінші болып жетіп, Грэм Шарпқа керемет гол соғуға мүмкіндік берді. «Эвертон» 2:0 есебімен жеңіске жетті. Келесі жылы Стивенс Лига чемпионы, Англия кубогы және Еуропа кубок иелері кубогының үш жүлдесін жеңуге ұмтылған «Эвертон» командасының маңызды мүшесі болды. Команда титул жеңіп алды, бірақ Англия кубогының финалында Кевин Моран алаңнан қуылғаннан кейін он адам қалған «Манчестер Юнайтедтен» жеңіліп қалды. Алайда, Еуропадағы сәнді және қызықты жол «Эвертон» мен Стивенс үшін «Кубок иелері кубогын» жеңіп алумен аяқталды, олар «Рапид Венаны» 3:1 есебімен жеңді. Осындай сәтті маусымның жалғыз кемшілігі – «Хейзел» стадионындағы трагедия және барлық ағылшын клубтарының еуропалық жарыстардан шеттетілуі «Эвертонға» келесі жылы Еуропа кубогында бағын сынауға мүмкіндік бермеді. Стивенс 1986 жылы Лига титулын қорғауға бағытталған «Эвертонның» құрамында қайтадан тұрақты ойыншы болды, бірақ жаңарып келген «Ливерпуль» оларды басып өтті. Екі команда да Англия кубогының финалында кездесті – бұл Мерсисайд тарихындағы алғашқы кездесу. «Ливерпуль» бұл ойында 3:1 есебімен жеңіп, қазіргі заманғы үшінші «дубль» жеңісін тойлады. Стивенс кінәнің бір бөлігін өз мойнына алды – ол «Ливерпульдің» Ронни Уилан ұстап алған әлсіз пас берді, нәтижесінде қызыл жейделі команда теңестіріп, соңында 3:1 есебімен жеңіске жетті. Стивенс 1987 жылы Мерсисайдтың көк бөлігі Лига чемпионы болғанда жиі ойнады, бірақ «Ливерпуль» жанкүйерлерінің наразылығына түсті, өйткені сол қанат қорғаушы Джим Беглинге жасаған тәсілінен ол қатысты, нәтижесінде «Ливерпуль» ойыншысының аяғы ауыр түрде сынды – бірақ Беглиннің 1991 жылы ойыннан кетуіне себеп болған жарақат тізесіне байланысты болды. Клубтық деңгейде 1988 жыл «Эвертон» үшін сәтті болмады, бірақ Стивенс «Ливерпуль» лигада 29 ойын жеңіліссіз өтіп жатқанда «Эвертонның» Лига кубогында «Ливерпульді» 1:0 есебімен жеңуіне мүмкіндік берген танымал гол соқты. «Эвертон» тағы да жүлдесіз қалды.

A hard tackling right full back, Stevens advanced through Everton's youth ranks as manager Howard Kendall steadily built a new young side to rival their great foes Liverpool, who were winning trophies and dominating the English game while Everton had been without a domestic honour since 1970. Stevens made his Everton debut on 10 October 1981 against West Ham United and settled into the senior game quickly during the second half of the 1981–82 season as Kendall's otherwise ageing side struggled to make an impact on their rivals and on the top flight in general during the first couple of years after Kendall's appointment in 1981. However, with a few astute signings and one or two more graduates from the ranks, Everton reached the 1984 FA Cup final, having already lost to their great rivals in the replay of the League Cup final earlier in the season. Stevens played his part in Everton's opening goal at Wembley against Watford – his pace enabling him to reach a loose ball from a half cleared cross first and set up Graeme Sharp for a clinical finish. Everton won 2–0. The following year, Stevens was an integral part of the Everton team which chased a treble of League Championship, FA Cup and European Cup Winners' Cup. The title was clinched but Everton were beaten by Manchester United (reduced to ten men after Kevin Moran was sent off) in the FA Cup final. However, a glorious and eventful run in Europe ended in triumph for Everton and Stevens when the Cup Winners' Cup was clinched, thanks to a 3–1 win over Rapid Vienna. The only downside of such a successful season was that the Heysel Stadium disaster and subsequent disqualification of all English clubs from European competition meant that Everton were disallowed from trying their luck in the European Cup the following year. Stevens was again a regular as Everton aimed to defend their League title in 1986, but a rejuvenated Liverpool overhauled them. The two also met in the FA Cup final – the first ever all Merseyside affair – and Liverpool won that game 3–1 to clinch only the third modern day "double". Stevens shouldered some of the blame – he played a loose pass which was intercepted by Liverpool's Ronnie Whelan and led to an equaliser for the men in red, who went on to win 3–1. Stevens again played frequently as the blue half of Merseyside regained the League championship in 1987, although he did incur the wrath of Liverpool fans when a tackle on left back Jim Beglin left the Liverpool player with a badly broken leg—though Beglin's retirement from playing in 1991 was caused by an unrelated knee injury. At club level, 1988 was not successful for Everton, although Stevens did score a famous goal to give Everton a 1–0 win over Liverpool in the League Cup, at a time when Liverpool were in the process of a 29 game unbeaten start to the league season. Everton were trophyless once again.

Рейнджерлер

1988 жылдың жазында «Эвертон» клубы «Рейнджерс» клубынан Стивенс үшін 1,26 миллион фунт стерлингтік ұсынысты қабылдады, соның арқасында ол Шотландияға көшті. Стивенс «Рейнджерс» клубына қосылған кезде клуб революциялық өзгерістерден өтіп жатқан болатын, жаттықтырушы Грейм Сонесс шотландтық емес ойыншыларды (оның ішінде көптеген ағылшын футболшыларын) сатып алып, құрамын күшейтті. Стивенстің алғашқы маусымы Шотландия Премьер-лигасында жеңіспен аяқталды. Ол тағы бес рет чемпион атанды, сондай-ақ екі рет Шотландия кубогы мен үш рет Шотландия Лига кубогын жеңіп алды. Стивенс 1994 жылға дейін «Рейнджерс» сапында ойнады, ал 1993 жылы клуб үш турнирде жеңіске жеткенде (чемпиондық, Шотландия кубогы және Лига кубогы) команданың маңызды ойыншысы болды. Оның соңғы маусымында «Рейнджерс» Шотландия лигасының титулын және Шотландия Лига кубогын сақтап қалды, бірақ «Дунди Юнайтед» клубынан күтпеген жеңіліс қабылдағаннан кейін екінші рет үш турнирде жеңіске жету мүмкіндігінен айырылды.

Транмерлік роверлер

1994–95 жылғы маусымды «Иброкста» бапкер Уолтер Смит Алекс Клеланды «Рейнджерс» командасының оң қаптағы қорғаушысы ретінде таңдағандықтан, Стивенс 1994 жылдың 22 қыркүйегінде 350 000 фунт стерлингке Англияның бірінші дивизионында жарнамаға таласып жатқан «Транмер Роверс» клубынан ұсыныс қабылдады. Ол келесі төрт маусымда «Прентон Парк» клубының оң қаптағы қорғаушысы ретінде тұрақты түрде ойнады, 127 лига матчында қатысты және олардың плей-оффқа ілігуіне көмектесті (жартылай финалда «Редингке» есе жіберіп қалды), содан кейін үш рет қатарынан турнир кестесінде ортаңғы сатыда қалды. Стивенс 1997–98 жылғы маусымның соңында кәсіби футболдан қол үзді.

Халықаралық мансап

Эвертон үшін жарқын маусымнан кейін Стивенс 1985 жылғы маусым айында Бобби Робсоннан Англия құрамасында дебют жасады және ол тез арада елдің бірінші нөмірлі оң қапталының қорғаушысы болды. Стивенс 1986 жылғы ФИФА Әлем Кубогына шақырылды (Тоттенхэм Хотспурдың ойыншысы Гэри А. Стивенспен бірге), бұл шатастыру тудырды (Англия жанкүйерлері әзілдеп: «Екі Гэри Стивенс! Бар болғаны екі Гэри Стивенс!» деп айғайлады). Англия жартылай финалға дейін жетіп, Аргентинадан даулы жеңіліс тапты, ал Аргентина турнир жеңімпазы атанды. Стивенспен бірге Англия 1988 жылғы УЕФА Еуропа Чемпионатына да қатысты, ол әдеттегі 2-нөмірлі жейдесін киді. Осы уақытқа дейін бір-екі сыншы оның нашар позициялық ойыны мен допты таратуы үшін сынап бастады, бірақ клубтағы және ұлттық құрамадағы жаттықтырушылары оған берік сенім артты. Айынып тұрған жайт, бұл жарыс Англия мен Стивенс үшін де сәтсіз аяқталды. Ирландияға күтпеген жеңіліс тапқан Англия екінші топтағы Нидерландқа қарсы ауыр ойынға шықты. Стивенс жеңіліске себепкер болды, ол қанатын Рууд Гуллитке жоғалтып, Марко ван Бастеннің тарихи хет-тригінің бірінші голына әкеп соқты. Стивенс Ван Бастеннің соққысын тоқтатуға жақын болған еді, бірақ Гуллит оны бірнеше секунд бұрын қанатында ұйықтап қалғанда ұстап алды, оның жылдамдығы мен нық қадамдылығын көрсетті. Бірақ Англия турнирден ұпайсыз шығып қалғанын қабылдау қиын болды. Англия 1990 жылғы Италиядағы ФИФА Әлем Кубогына іліккенде, Стивенс лайықты түрде құрамаға шақырылды, бірақ тағы да бірнеше сыншы оның ойынын сынады. Дегенмен, ол Ирландия Республикасына қарсы ашылу ойынында негізгі құрамда ойнады. Ойын 1–1 есебімен аяқталды – апат емес, бірақ Англия құрамы мен тактикасында нақты проблемалар болды, сондықтан Робсон келесі ойынға өзгерістер енгізді. Стивенс Пол Паркермен ауыстырылды, ол өте жақсы ойнады (әдетте Куинс Парк Рейнджерс үшін орталық қорғаушы болғанына қарамастан) және Англияның жартылай финалдағы драматикалық жеңілісіне дейін өз орнын сақтап қалды. Паркердің өркендеуі – және Арсеналдың оң қапталындағы Ли Диксонның пайда болуы – Стивенстің халықаралық футболдан шеттеуіне себеп болды, әсіресе Робсон клубтық футболға оралу үшін жұмысынан кеткендіктен. Бірақ ол келесі екі жыл бойы Грэм Тейлордың басшылығымен кейде негізгі құрамда ойнап, кейде қосалқы құрамда көрінді. Англия 1992 жылғы УЕФА Еуропа Чемпионатына қатысты, бірақ Стивенс Диксонның пайдасына Тейлордың алғашқы құрамынан алынып тасталды. Диксон құраманы бекіту мерзімі алдында жарақат алғанда, Стивенс қайта шақырылды, бірақ ол да жарақат алып, құрамнан шықты. Нәтижесінде Англия танымал оң қапталы жоқ күйде жарысқа қатысты және топтық кезеңнен шығып қалды. Стивенс ұлттық құрама сапындағы соңғы ойынын ойнады. Оның халықаралық карьерасы қырық алты матчтан тұрады, бірақ ол ешқашан гол соққан жоқ.

After a fine season for Everton, Stevens was given his debut for England by Bobby Robson in June 1985, and he quickly established himself as first choice right back for his country. Stevens was named in the squad for the 1986 FIFA World Cup (along with the Tottenham Hotspur player Gary A. Stevens, which caused a spot of confusion (England supporters humorously chanted "Two Gary Stevens! There's only two Gary Stevens!") and played in all of the games as England reached the quarter finals, where they were beaten controversially by Argentina, who went on to win the tournament. England also qualified for UEFA Euro 1988 with Stevens in his familiar No.2 shirt. By now one or two critics had started to scorn him for supposedly poor positional play and ball distribution, but his coaches at club and international level kept resolute faith in him. Unfortunately, the competition was a disaster for both England and Stevens. After a shock defeat to the Republic of Ireland, England went into the tough second group game against the Netherlands needing to win. Stevens was, however, instrumental in the defeat which followed, losing the ball to Ruud Gullit down the flank, which led to the opening goal of a famous hat trick by Marco van Basten. Stevens had come close to blocking Van Basten's shot when he'd been caught napping wide on the flank seconds earlier by Gullit, showing his speed and determination, but it was tough to accept as England wimped out of the tournament without a point. When England qualified for the 1990 FIFA World Cup in Italy, Stevens was duly named in the squad though again a handful of critics had been scathing of his displays. However, he was in the side which faced the Republic of Ireland in the opening game. It ended 1–1 – not a disaster, but there were clear problems with the England personnel and tactics and Robson made changes for the next game. Stevens was replaced by Paul Parker, who played so well (despite being more usually a central defender for Queens Park Rangers) that he kept his place up to and including England's dramatic semi final exit on penalties against West Germany, the eventual winners. Stevens was recalled to play the host nation in the third place play off, which England lost 2–1. Parker's emergence – plus that of Arsenal right back Lee Dixon – left Stevens looking increasingly out of the frame for international football, especially as Robson had quit to return to club football, but he stuck around sporadically for the next two years, getting occasional starts and sub appearances under Graham Taylor. England qualified for UEFA Euro 1992 but Stevens was left out of Taylor's initial squad in favour of Dixon. When Dixon got injured in the grace period prior to the deadline for squad confirmation, Stevens was recalled, but then he too suffered an injury and withdrew. England ended up taking part in the competition without a recognised right back, and exited in the group stage. Stevens had played his last game for his country. His international career ended with forty six appearances, although he never scored a goal.