Кіріспе

Француз жазушысы және философы (1948 жылы туған)

Паскаль Брукнер (bʁyknɛʁ; 1948 жылдың 15 желтоқсанында Парижде туған) – француз жазушысы, 1970-ші және 1980-ші жылдары көзге түскен "Жаңа философтардың" бірі. Оның көптеген еңбектері француз қоғамы мен мәдениетін сынауға арналған.

Өмірбаян

Брукнер жас кезінде иезуит мектептеріне қатысқан. Париж I және Париж VII Дидро университеттерінде, содан кейін École Pratique des Hautes Études-те оқығаннан кейін Брукнер Париждегі Саяси зерттеулер институтында лекция меңгерушісі болды және Nouvel Observateur басылымына үлес қосты. Брукнер «жаңа философтар» немесе «nouveaux philosophes» ағылымен жазуды бастады. Ол «Parias (Parias)», «Lunes de fiel (Evil Angels)» (Роман Полански фильміне бейімделген) және «Les voleurs de beauté (The Beauty Stealers)» (1997 жылы Renaudot сыйлығы) атты кітаптарын жариялады. Оның эсселерінің арасында «Бәласіздіктің құлқыны» («The Temptation of Innocence», 1995 жылы Médicis сыйлығы) және, әйгілі, «Ақ адамның зарлы жылауы» («Le Sanglot de l'homme blanc»), Үшінші әлемге көмек етуді мақсат тұтқан нарциссикалық және құрылымдық саясатқа сын, сондай-ақ жақында «La Tyrannie de la pénitence» (2006) – Батыстың үздіксіз өзін-өзі сынауы туралы кітап, «Кінәнің тираниясы» (2010) деп аударылған. 1992 жылдан 1999 жылға дейін Брукнер Югославия соғыстарында хорваттар, босниялықтар және албандардың мүдделерін қолдады, сондай-ақ 1999 жылы Югославияны НАТО бомбалауын мақұлдады. 2003 жылы ол Ирак соғысын қолдады, бірақ кейін АҚШ әскерінің қателіктерін және Абу-Грейб және Гуантанамодағы азаптауды сынады. 2009 жылы ол Роман Поланскині қолдап, 1977 жылы 13 жасар қызды есірткіге салып, зорлағаны үшін Швейцарияда тұтқындалғаннан кейін оның босатылуын талап ететін петицияға қол қойды.

Ақ адамның қаны

1983 жылы мамыр айында Éditions le Seuil баспасында жарық көрген «Ақ адамның көз жасы» (Le Sanglot de l'homme blanc) – даулы туынды болды. Автор Батыстағы солшылдардың Батысқа қарсы және үшінші әлемді қолдайтын сезімталдығын суреттейді. Бұл эссе бірнеше ойшылдар бағытына, әсіресе Морис Дантек пен Мишель Уэльбекке ықпал етті. Атауы Киплингтің «Ақ адамның жауапкершілігі» (White Man's Burden) туындысының өзгеше түрі.

Қайырымдылық төрелігі

Брукнердің 2006 жылғы "La Tyrannie de la pénitence: Essai sur le masochisme Occidental" (Батыстың өзіне-өзі жасаған азабы: Батыс мазохизмі туралы эссе) еңбегі Батыс кінәсінің қазіргі саяси мәдениетінің пайда болуы мен саяси ықпалына назар аударады.

Көп мәдени этноцентризмді сынға алу

Брукнердің кейбір көпмәдениеттілік дискурстарының этноцентрикалық сипатына қарсы тұруы халықаралық пікірталас тудырды. "Ағартушылық фундаментализмі, әлде расизмге қарсы күресушілердің расизмі?" атты мақаласында ол әсіресе Айан Хирси Әлиді Иан Бурума мен Тимоти Гартон Эштің сын-ескертпелерінен қорғады. Брукнердің сөзінше, Хайдеггерден Гадамерге дейін, Деррида, Макс Хоркхаймер және Теодор Адорно сияқты заманауи философтар "біздің дәуіріміздің барлық жамандықтары осы философиялық және әдеби құбылыстан туды: капитализм, колониализм, тоталитаризм" деп мәлімдеп, Ағартушылыққа кең ауқымды шабуыл жасады. Бұл мемуар "оның берілген католик баласынан бастап француз мәдениетінің жетекші философы мен жазушысына дейінгі жолын баяндайды. Брукнердің өміріндегі маңызды тұлға – оның әкесі, екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияға жұмыс істеуге өз еркімен барган, жанкешті антисемит. Ол әйеліне зорлық-зомбылық көрсеткен қатыгез адам. Жас Брукнер көп кешікпей әкесіне қарсы шығады, ал оның кек алуы – оның толық қарсы полюсіне айналу, тіпті ол еврей ойшылы деп аталғанына қуанды, ол өзінің еврей емес екенін білсе де. "Әкем маған оған қарсы ойлау арқылы жақсы ойлауға көмектесті. Мен оның жеңілісімін." Осы қарсылыққа қарамастан, ол өмірінің соңына дейін әкесімен байланыста болып қалады. Оның басқа да "әкелері" бар, мысалы Сартр, Владимир Янкелевич және Роланд Барт, олардың философиялық дамуына көмектескен, сондай-ақ өзінің "философиялық егіз інісі" Ален Финкилькраутпен достығын сипаттайды.