Қасиетті Кітаптан үзінділер жинағы: Литургиялық жылдық оқу жоспары

Кіріспе

Христиандық құлшылығы үшін Киелі кітап оқуларының жинағы, литургиялық жылға сәйкес құрастырылған.

Түзетілген ортақ оқу тізімі (ТООТ) – христиандық құлшылықта қолдануға арналған Киелі кітаптан оқулар немесе перикоптар жинағы, мерекелер мен маусымдарды сақтау үлгісімен литургиялық жылды қамтамасыз етеді. Оған 1983 жылы құрастырылған Ортақ оқу тізімі алдын болды, ал оған дейін 1974 жылы Шіркеулер одағы консультациясы (COCU) жариялаған COCU оқу тізімі болды. Бұл оқу тізімі қазіргі уақытта қолданылып жүрген түрлі протестанттық оқу тізімдерінен алынған, олар өз кезегінде 1969 жылы Рим-католик шіркеуінің Екінші Ватикан кеңесі реформаларынан кейін жасалған үш жылдық Ordo Lectionum Missae оқу тізіміне негізделген.

Шығу тегі

Қоғамдық лексионердің қайта қарастырылған нұсқасы Солтүстік Америкадағы ортақ мәтіндер жөніндегі консультация (CCT) мен Халықаралық ағылшын тіліндегі литургиялық консультация (ELLC) арасындағы ынтымақтастық нәтижесінде дүниеге келді. Тоғыз жылдық сынақ кезеңінен кейін 1994 жылы ол ресми түрде жарияланды. CCT құрамына АҚШ католик епископтарының конференциясы, Канада католик епископтарының конференциясы, сондай-ақ лютеран, Солтүстік Америка англикан (эпископтық), пресвитериан және (шамалы дәрежеде) методист сияқты дәстүрлі литургиялық американдық және канадалық протестант шіркеулері кіреді. Осылайша, CCT американдық және канадалық христиандардың көпшілігін білдіреді және Ұлыбританияда, сондай-ақ Австралия сияқты басқа елдерде кеңінен қабылданды. Дегенмен, әртүрлі шіркеулер өздері қолданатын Қоғамдық лексионердің (RCL) нысанына белгілі бір өзгерістер енгізді. Ол сондай-ақ жексенбілік мектептерде және балалар шіркеулерінде пайдалануға бейімделді. Бұрынғы нұсқаларындағыдай, әр жексенбіге арналған оқу материалдары белгіленген: әдетте, Ескі өсиеттен үзінді (Рим католик, лютеран және епископ/англикан шіркеулерінде бұл кітаптар кейде Апокриф немесе деутероканондық кітаптар деп аталады) немесе Елшілердің істері; Псалмдардың бірінен үзінді; Жазбалардан немесе Аян кітабынан үзінді; және соңында, төрт Евангелияның бірінен үзінді. Бұрынғы нұсқалары сияқты, ол үш жылдық циклмен жүреді: бірінші жылда (А жылы) Евангелиядан оқу Матай Евангелиясынан, екінші жылда (немесе B жылы) Марк Евангелиясынан, ал үшінші жылда (немесе C жылы) Лұқа Евангелиясынан алынады. Жохан Евангелиясының бөліктері Пасха мерекесінде оқылады, сондай-ақ Адвент, Рождество және Ұлғайып-жетілу сияқты басқа литургиялық маусымдарда тиісті жағдайларда қолданылады. А жылы 2019, 2022, 2025 ж. және т.б. жылы Адвенттің бірінші жексенбісінде басталады. B жылы 2020, 2023, 2026 ж. және т.б. жылы Адвенттің бірінші жексенбісінде басталады. C жылы 2021, 2024, 2027 ж. және т.б. жылы Адвенттің бірінші жексенбісінде басталады. Алайда, ол латын тіліндегі бұрынғы нұсқасынан ерекшеленеді, себебі сынақ кезеңінде қатысушы шіркеулерден алынған пікірлерге сәйкес, Ескі өсиет үзінділеріне және даналық әдебиеттеріне көбірек мән берілді.

The Revised Common Lectionary was the product of a collaboration between the North American Consultation on Common Texts (CCT) and the International English Language Liturgical Consultation (ELLC). After a nine year trial period, it was publicly released in 1994. The CCT membership includes the United States Conference of Catholic Bishops and the Canadian Conference of Catholic Bishops as well as many traditionally liturgical American and Canadian Protestant churches, including Lutheran, North American Anglican (Episcopal), Presbyterian, and (more loosely) Methodist. The CCT thereby represents the majority of American and Canadian Christians and has been widely adopted in Great Britain and in other countries such as Australia. Various churches, however, have made some changes to the form of the RCL that they use. It has been further adapted for Sunday school and children's church use. As in its predecessors, readings are prescribed for each Sunday: a passage typically from the Old Testament (including in Roman Catholic, Lutheran, and Episcopal/Anglican Churches those books sometimes referred to as the Apocrypha or deuterocanonical books), or the Acts of the Apostles; a passage from one of the Psalms; another from either the Epistles or the Book of Revelation; and finally a passage from one of the four Gospels. Also like its predecessors, it runs in three year cycles; the gospel readings in the first year (Year A) are taken from the Gospel of Matthew, those in the second year (or Year B) from the Gospel of Mark, and in the third year (or Year C) come from the Gospel of Luke. Portions of the Gospel of John are read throughout Eastertide, and are also used for other liturgical seasons including Advent, Christmastide, and Lent where appropriate. Year A begins on the first Sunday of Advent in 2019, 2022, 2025, etc. Year B begins on the first Sunday of Advent in 2020, 2023, 2026, etc. Year C begins on the first Sunday of Advent in 2021, 2024, 2027, etc. It differs from its Latin predecessor, however, in that—as a result of feedback collected from the participating churches during the trial period—a greater emphasis is given to Old Testament passages and to Wisdom literature.

Жазбалардың қолданылуы

Лексионердің негізгі қағидасы – сенбі күні қауым мүшелері әр апта сайын әр автордың даусын ести алуы керек, тақырып бойынша таңдалған оқулар емес. Сондықтан, кез келген жылы алғашқы үш Ізгі хабардың бірін жазған автордың сөздері басынан соңына дейін естіледі. Сол сияқты, Жаңа өсиеттің қалған бөліктері де естіледі, кейде дерлік толығымен, ал кейде көп бөлігі. Бұл қағидаға бірнеше ерекшеліктер бар. Біріншіден, жылдың арнайы маусымдарында – Адвент, Рождество, Епифания, Ұзақ ораза және Пасхада – басқа принциптер қолданылады. Мұнда сол маусымға қатысты тиісті оқулар таңдалады. Жылдың қалған бөлігі, «Қарапайым уақыт» деп аталады, ақпанда (Кенделден кейін) басталып, Ұзақ оразаға дейінгі екінші жексенбіге дейін созылады. Содан кейін ол Елуінші күнден кейін, Патша Мәсіх мерекесі ретінде аталатын Адвентке дейінгі жексенбіге дейін жалғасады. Екіншіден, цикл үш жылдық болғандықтан, тек үш Ізгі хабар авторына бір жыл беріледі. Әйекеңнің Ізгі хабары, пішіні мен сипаты бойынша үш синоптикалық Ізгі хабардан өзгеше болғандықтан, ерекше қарастырылады және үш жылдың ішінде енгізіледі. Осылайша, Әйекеңнің жазбалары Адвент пен Ұзақ оразаның арнайы маусымдарында, үш жылдың ішінде Қаһарлы жексенбіде, Қасиетті апта бойы, соның ішінде Ұлы жұма күні, Пасха күні бірінші балама Ізгі хабар ретінде, Пасха маусымының көп бөлігінде, Елуінші күні және Марқ Ізгі хабары қолданылатын жылы пайда болады. Бұған себеп – Марқ Матай мен Лұқаға қарағанда айтарлықтай қысқа. Ескі өсиетке қатысты қарау, бірінші қағидаға қосымша талап қояды. Ол Жаңа өсиеттен әлдеқайда ұзын болғандықтан, оқулар тым ұзақ болмаса, материалдың кіші бөлігі ғана қамтылуы сөзсіз. Оқулар кіретін кітаптар тұрғысынан да, кіретін материал тұрғысынан да таңдамалы: Леуіліктер мен Сандар кітаптарынан аз материал, ал 1 және 2 Патшалар кітаптарынан дерлік ештеңе жоқ. Сонымен қатар, шіркеулер Ескі өсиетті пайдалануда екі жолдың бірін таңдауға келісім білдірді. «1-жол» Киелі кітап авторына олардың даусын беру қағидасын ұстанады, яғни кітаптың бір бөлігінен немесе кейбір кітаптардан апта сайын оқуды жалғастырады. Ал «2-жол», «Байланысты жол» деп аталады, сол күнгі Ізгі хабармен байланысты болуы керек. Әр жексенбіде жауап беруші псалмды пайдалану қарастырылған. Соңында, көптеген кітаптардың кейбір тармақтары редакцияланған, яғни алынып тасталған. Кейде бұл кітапқа кіріспе ғана, ал кейде маңызды материалдар алынып тасталған, бірақ жалпы мақсат – мысалы, Киелі кітап авторының ойларын шіркеуде оқып, естіртуге мүмкіндік беру – бұрынғыдан гөрі маңыздырақ жүзеге асырылды деуге болады. Жеке редакциялық шешімдерге қатысты пікірталастар болды және Англия шіркеуі RCL-ді пайдалану кезінде литургиялық комиссия дұрыс деп санайтын тармақтарды жақшаға енгізді. Жазбалардың қаноны соншалық ұзын, Жексенбілік лексионерде Жексенбіде немесе жылдар циклында Жазбалардың барлығын қамту мүмкін емес, оқулар тым ұзақ болмайынша. Кейде ұзақ оқиғаны айту немесе оны мүлдем жіберу арасында таңдау жасау қажет. Алайда, Рим-католик шіркеуі жасаған және Англия шіркеуі (басқалармен бірге) қабылдаған күнделікті лексионер көбірек материал ұсынады. КТК сондай-ақ күнделікті оқулар жинағын жариялады. Англия шіркеуі RCL-ді екінші және үшінші қызметтерге оқуларды қосу арқылы толықтырды. Осылайша, RCL лексионары «Негізгі қызмет» үшін қолданылады, ол көбінесе Евхаристия түрінде болады, ал басқа қызметтерде – таңғы және кешкі дұға сияқты – қосымша материалдарға мүмкіндік береді (бірақ Евхаристия болуы үшін де жағдай жасалған). «Негізгі қызметте» оның экуменикалық лексион ретінде қолданылуын сақтау үшін аздаған өзгерістер енгізілді; ең маңыздысы – В жылында, Епифанияда үш жексенбіде Аяннан оқулар 1 Коринфтіктерден оқуларды алмастырады.

The major principle behind the lectionary is that on a Sunday members of congregations should be able to hear the voice of each writer week by week, rather than readings being selected according to a theme. Thus, in any given year the writer of one of the first three gospels will be heard from beginning to end. Likewise the rest of the New Testament is heard, in some cases, virtually in total, in others in large part. This principle is subject to a number of exceptions. Firstly, different principles apply during the special seasons of the year: Advent, Christmas, Epiphany, Lent, and Easter. Here appropriate lections relevant to the season are chosen. The rest of the year, called Ordinary Time, begins in February (after Candlemas) and runs until the Second Sunday before Lent. It then resumes after Pentecost until the Sunday before Advent which is kept as the Feast of Christ the King. Secondly, because the cycle is three years long, only three of the Gospel writers are given a year. St. John's Gospel, whose form and character is very different from the three synoptic gospels is treated differently and is inserted into all three years. Thus passages from St. John appear in the special seasons of Advent and Lent, on Passion (Palm) Sunday in all three years, throughout Holy Week, including Good Friday, on Easter Day as the first alternative Gospel, during most of the Easter season, on Pentecost and during the year in which St. Mark's gospel is in use. A practical reason for this is that Mark is considerably shorter than either St. Matthew or St. Luke. The treatment given to the Old Testament provides a further qualification to the first principle. Because it is so much longer than the New, it is inevitable that a smaller proportion of the material will be included, unless readings are to be very long. Readings are much more selective both in terms of the books included: little appears from the books of Leviticus and Numbers and almost none from 1 and 2 Chronicles. Moreover, it was decided that churches could choose between two tracks in their use of the Old Testament. "Track 1" adheres to the principle of giving the Biblical writer their own voice, thus following week by week from a portion of a book, or, in the case of some books, the whole. "Track 2", on the other hand, designated the "Related Track", is intended to relate in some way to the Gospel for the day. Provision is made for the use of a responsorial psalm each Sunday. Lastly, there has been a certain amount of editing so that some verses of most books are omitted. Sometimes the omission is simply an introduction to a book; sometimes more substantial material has been excluded, but the overall intention, that of allowing, say, the substance of a biblical writer's thoughts to be read and heard in church, has arguably been achieved at least more substantially than before. There have been arguments over individual editorial judgements and the Church of England, in its use of the RCL, has re inserted verses, in brackets, which were felt by its Liturgical Commission to be more properly included. Such is the length of the Scriptural canon that no Sunday lectionary can cover the whole of Scripture without the necessity of very long readings on a Sunday or a longer cycle of years. Sometimes there has to be a choice between telling a long story or omitting it entirely. However, the daily lectionary, devised by the Roman Catholic Church and adopted by the Church of England (among others), provides more material. The CCT has also produced a volume of daily readings. The Church of England has augmented the RCL by the provision of readings for second and third services. Thus the RCL lectionary is used for the "Principal Service", which often takes the form of a Eucharist, while allowing for additional material at other services which may be Morning and Evening Prayer (though provision is made for either being a Eucharist). Minimal changes to the "Principal Service" have been made in order to preserve its use as an ecumenical lectionary; the most significant of these is in Year B where in Epiphany for three Sundays readings from Revelation replace readings from 1 Corinthians.