Кіріспе

Ұлы Отуэй ұлттық паркі – Австралияның Виктория штатындағы Барвон Оңтүстік-Батыс аймағында орналасқан ұлттық парк. Ұлттық парк Мельбурн қаласының оңтүстік-батысына қарай, Отуэй тауларында, жағалауға жақын төменгі таулы аймақта жатыр. Онда әртүрлі ландшафттар мен өсімдік жамылғысы кездеседі.

Тарих

Коммерциялық ағаш кесу Отуэй жоталарында 1880 жылдары басталды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін жолдар мен теміржолдардың жақсаруына байланысты ағаш кесу көлемі күрт өсті, 1961 жылы ең жоғары деңгейге жетті, нәтижесінде Отуэй жоталарының көне ормандық жамылғысы дерлік толығымен жойылды және жердің эрозиясына әкелді, бірақ содан бері ол айтарлықтай азайтылды. Бүгінде сақталған орман, бұрынғы алып ағаштарды қайта өсіруге және бастапқы жабайы орманның экологиялық күрделілігіне жақындау үшін қанша уақыт қажет екенін көрсетеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, бірнеше орман өрттері парктің бұрынғы қорықтарынан өтіп, оның экологиясын және өсімдіктер мен жануарлардың түрлерлік әртүрлілігін қалыптастырды. Соңғы ірі өрт 1983 жылы Оңтүстік-Шығыс Австралияны шарпыған «Күл Түскен Сәрсенбі» орман өрттерінің бір бөлігі болды. Парк 2004 жылы жарияланды, ол кезде Отуэй ұлттық паркі, Ангахук Лорн мемлекеттік паркі, Карлайл мемлекеттік паркі, Мелба Гулли мемлекеттік паркі, Отуэй мемлекеттік орманның аумақтары және бірқатар Корольдік жер қорықтары біріктірілді. Парктерді біріктіруге жергілікті қоғамдық белсенділер мен Otway Ranges Environment Network ұйымының күш-жігері себеп болды және ол 2005 жылдың 11 желтоқсанында ресми түрде бекітілді. Түнде өзендердің жағалаулары мен жаяу жолдарында, әсіресе Ангахук Лорн мемлекеттік паркінде, Бошамп Шаршысы, Хопетун Шаршысы, Стивенсон Шаршысы және Мелба Гулли мемлекеттік паркінде, саңырауқұлақтардың дернәсілдері – кішкентай шыбықтардың биолюминесцентті дернәсілдерін көруге болады.

Саңырауқұлақтар

Ұлы Отуэй ұлттық паркі саңырауқұлақтардың түрлік құрамына өте бай. Ұлы Отуэй ұлттық паркінің басқару жоспарында жүздеген флора және фауна түрлері тізімделгенімен, саңырауқұлақтар туралы тек бір сілтеме бар. Онда мирт бұтасына зиян келтіретін Chalara australis саңырауқұлақтың патогендік қасиеттері айтылады. Дегенмен, парктегі саңырауқұлақтың басым көпшілігі пайдалы экологиялық қызметтер атқарады. Шындығында, саңырауқұлақтың көп бөлігі керісінше, жағымсыз емес, жағымды рөл атқарады. Тіпті паразит саңырауқұлақтар да – көбінесе тек жағымсыз жақтан қаралатын – салауатты экожүйенің маңызды бөлігі болып табылады және экожүйе функцияларын реттейді. Органиқалық заттарды біріншілік рециклдеушілер ретінде сапрофит саңырауқұлақтар құлаған бұтақтар мен жапырақтарды ыдыратып, басқа организмдерге қажетті маңызды қоректік заттарды қолжетімді етеді. Басқа саңырауқұлақтар басқа организмдермен симбиоздық қарым-қатынас жасайды. Бұл көбінесе мойындалмаса да, Ұлы Отуэй ұлттық паркіндегі (іс жүзінде, әлемдегі) өсімдіктердің көп бөлігі саңырауқұлақтармен өзара пайдалы микоризалық қарым-қатынас жасайды. Парктегі өсімдіктердің әртүрлілігі, ерекше мекендері мен микроклиматын ескере отырып, онда саңырауқұлақтардың, соның ішінде лишайниктердің де кең таралғаны күтілуде. Австралияның тірі организмдер атласында саңырауқұлақтың екі жүз жетпіс сегіз түрі тізімделген. Бұл паркте өсетін саңырауқұлақтардың жалпы санының шамалы бөлігі ғана болуы мүмкін. Жердегі экожүйелерді қолдаудағы маңызды рөлдеріне қарамастан, саңырауқұлақтар Австралияның биоәртүрлілігінің маңызды бөлігі ретінде көбінесе назардан тыс қалады. Австралияда ұлттық және аймақтық деңгейде биоәртүрлілікті сақтау стратегиялары бар және халықаралық конвенцияларды ратификациялағанмен, олардың көпшілігі саңырауқұлақтарды ескермейді. Қазіргі уақытта Виктория штатында биоәртүрлілікті басқаруға арналған жалпы штаттық стратегия жоқ және Колак Отуэй Ширелік қоршаған орта стратегиясында саңырауқұлақтар туралы ешқандай мәлімет жоқ. Дегенмен, жергілікті қоғамдастықта саңырауқұлақтарға қызығушылық жоғары. Оңтүстік Отуэйс жерді қорғау желісі соңғы жылдары парктің саңырауқұлақтарын зерттеуге және олар туралы білім алуға белсенді қатысып, паркте кездесетін жүздей оңай танылатын саңырауқұлақ түрлеріне арналған анықтамалық шығарды. Австралиялық Fungimap азаматтық ғылым ұйымы да саңырауқұлақтардың, оның ішінде Ұлы Отуэй ұлттық паркінде кездесетіндердің таралуын құжаттап, картаға түсіруде. Парктің ылғалды бөліктерінде кездесетін ең кішкентай, бірақ көзге түсетін түрлердің бірі – рубин капотасы (Mycena viscidocruenta). Ағаштарда өсетін жынды саңырауқұлақ (Omphalotus nidiformis) – тағы бір оңай танылатын түр, әсіресе түнде, ол ақшыл жасыл түспен жарқырайды. Розетка саңырауқұлағы (Podoscypha petalodes) көбінесе ағаштардың түбінде және жапырақтар арасында конус тәрізді розеткалар түрінде пайда болады және паркте кең таралған. Жалын саңырауқұлағы (Clavaria miniata) топырақта жеке-жеке немесе топта өседі.