Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кабо-Верде архипелагының ең ірі аралы
Largest island of Cape Verde
Тарих
Жақын маңдағы Фого аралының шығыс жағы 73 мың жыл бұрын мұхитқа құлап, Сантьягоға соққы берген цунами тудырды. 1460 жылы Антонио де Ноли аралға алғаш рет келді. Да Ноли 1462 жылы отбасы мүшелерімен және Алгарве мен Алентеходан келген португалдармен бірге Рибейра Грандеге (қазіргі Сида Вела) қоныстанды. Трансатлантикалық құлдық Сида Вела қаласын португалдық тәждің ең бай екінші қаласына айналдырды. 19 ғасырда құл саудасының тоқтатылуы экономикалық дағдарысқа алып келді, ал Сан-Висенттегі Миндело порты Прайяның орнын басып, ең маңызды портқа айналды. Аз табиғи ресурстар мен португалдардың жеткіліксіз тұрақты инвестициялары салдарынан, азаматтар отаршылдық билікке наразылықтарын күшейтті, бірақ олар жергілікті билік органдарына көбірек автономия беруден бас тартты. Аралдың жергілікті халқы португалдық отаршылдық жүйеден зардап шекті және Амилкар Кабрал мен Гвинея және Кабо-Верде тәуелсіздігі үшін Африкалық партияны, сондай-ақ 1975 жылғы тәуелсіздікті қолдады.
The eastern side of the nearby island of Fogo collapsed into the ocean 73,000 years ago, creating a tsunami high which struck Santiago. In 1460, António de Noli became the first to visit the island. Da Noli settled at Ribeira Grande (now Cidade Velha) with his family members and Portuguese from Algarve and Alentejo in 1462. Transcontinental slavery made Cidade Velha the second richest city in the Portuguese realm. Cessation in the slave trade in the 19th century resulted in an economic crisis, and the growing port of Mindelo on São Vicente replaced Praia as the most important port. With few natural resources and inadequate sustainable investment from the Portuguese, the citizens grew increasingly discontented with the colonial masters, who nevertheless refused to provide the local authorities with more autonomy. The island's native population was disadvantaged by the Portuguese colonial system and supported Amílcar Cabral and the African Party for the Independence of Guinea and Cape Verde and the independence of 1975.
Су
Сантьягоның басты порты – Праядағы Прая порты. 2017 жылы 817 845 тонна жүк және 85 518 жолаушы қамтылған, бұл оны Сан-Висентедегі Порто-Гранде шығанағынан кейін Кабо-Вердедегі екінші ең жұқ жүретін порт етеді. Прая портынан Брава, Фого, Сан-Николау, Сан-Висенте, Майо, Боа-Виста және Сал аралдарына паром қатынастары бар. Жағалау бойында Таррафаль, Сидаде Вела, Педра Бадежу және Кальхета де Сан-Мигель сияқты бірнеше шағын балық аулау порттары орналасқан.
The main port of Santiago is Praia Harbor, in Praia. It is the second busiest port in Cape Verde, after Porto Grande Bay on São Vicente, with 817,845 metric tonnes of cargo and 85,518 passengers handled in 2017. There are ferry connections from Praia Harbor to the islands of Brava, Fogo, São Nicolau, São Vicente, Maio, Boa Vista and Sal. There are several small fishing ports along the coast, including Tarrafal, Cidade Velha, Pedra Badejo and Calheta de São Miguel.
Экономика
Негізгі салалар – ауыл шаруашылығы, туризм, балық аулау және басқалары, сондай-ақ кейбір өндіріс. Басты ауыл шаруашылығы өнімдері: жүгері, қант қамышы, банан, кофе, манго және картоп.
The main industries are agriculture, tourism, fishing and others, alongside some manufacturing. Main agricultural products are corn, sugarcane, banana, coffee and mangoes. potatoes
Білім
Сантьягода бірнеше жоғары оқу орындары белсенді жұмыс істейді: Кабо-Верде университеті (Прая, Ассомада және Сан-Хорхе), Жан Пиаже Кабо-Верде университеті (Прая), Сантьяго университеті (Ассомада, Прая және Таррафаль), Экономикалық және кәсіпкерлік ғылымдар жоғары институты (Прая), Заңдық және әлеуметтік ғылымдар жоғары институты (Прая) және Кабо-Верде Лузофон университеті (Прая). Лицеу Домингос Рамос – Праядағы мемлекеттік орта мектеп. Кабо-Верде Ұлттық кітапханасы да Праяда орналасқан.
Several institutes of higher education are active on Santiago: University of Cape Verde (Praia, Assomada and São Jorge), Jean Piaget University of Cape Verde (Praia), Universidade de Santiago (Assomada, Praia and Tarrafal), Instituto Superior de Ciências Económicas e Empresariais (Praia), Instituto Superior de Ciências Jurídicas e Sociais (Praia) and Universidade Lusofona de Cabo Verde (Praia). The Liceu Domingos Ramos is a public secondary school in Praia. The National Library of Cape Verde is also located in Praia.
Табиғат
Сантьяго Кабо-Верде аралдарының арасында флора мен фаунаның ең көп түрлілігіне ие: оның 1915 анықталған құрлық түрлері бар, олардың 289-ы эндемик. Бұл сонымен қатар Кабо-Верде аралдарының ең орманды аралы болып табылады: оның аумағының 38% орманмен жабылған, бұл аралдың 3,68% құрайды.
Santiago has the most diverse flora and fauna of all Cape Verde: it has 1,915 identified land species, of which 289 are endemic. It is also the most forested island of Cape Verde: 38% of its area is forest. covering 3.68% of the island.
Спорт
Сантьягода футбол (футбол), баскетбол, волейбол, жеңіл атлетика, футзал және жол табаны сияқты бірнеше спорт түрлері тағылымдалады. Аралда екі футбол федерациясы бар: Сантьяго-Солтүстік және Сантьяго-Оңтүстік, олардың әрқайсысының өз жарыстары өтеді. Сантьяго елдегі ең ірі спорт кешендеріне ие, оларға Праядағы "Estádio da Várzea", Ассомададағы "Cumbém", Таррафалдағы "Mangue", Педра Бадежодағы және Кальхета-де-Сан-Мигельдегі "Estádio da Calheta" кіреді.
Several sports are practised on Santiago, including football (soccer), basketball, volleyball, track and field, futsal and athletics. There are two football associations on the island: Santiago North and Santiago South, each with its own competitions. Santiago possesses the most major sports complexes in the country, they include Estádio da Várzea in Praia, Cumbém in Assomada, Mangue in Tarrafal, one in Pedra Badejo and Estádio da Calheta in Calheta de São Miguel.