Кіріспе
Қаржыландырылмаған міндеттеме – кез келген ұйымға белгілі бір әрекеттерді орындауды талап ететін заң немесе ереже, бірақ талаптарды орындау үшін қаржы қарастырылмаған. Бұл мемлекеттік немесе жергілікті билік органдарына, сондай-ақ жеке тұлғаларға немесе ұйымдарға жүктелуі мүмкін. Басты ерекшелік – заң немесе ереже талапты орындау үшін қаржыландырумен бірге келмейді. АҚШ-та мысал ретінде, мемлекеттік және жергілікті үкіметтерге және/немесе жеке секторға конституциялық, әкімшілік, атқарушы немесе сот арқылы жүктелетін "жауапкершілік, әрекет, процедура немесе кез келген басқа да нәрсе" тудыратын федералдық міндеттемелерді атауға болады. 1992 жылы 172 федералдық міндеттеме мемлекеттік немесе жергілікті үкіметтерді белгілі бір деңгейде бағдарламаларды қаржыландыруға міндеттеді. 1957 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңнан бастап, 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңнан және 1965 жылғы Дауыс беру құқығы туралы заңнан бастап, АҚШ федералдық үкіметі ұлттық мақсаттарды ілгерілету үшін мемлекеттік және жергілікті үкімет шығындарын талап ететін заңдарды жасады. 1970-ші жылдары ұлттық үкімет білім беру, психикалық денсаулық сақтау және қоршаған ортаны қорғау бағдарламаларын мемлекеттік және жергілікті деңгейде гранттық жобаларды іске асыру арқылы ілгерілетті; гранттар соншалықты кең таралған, бұл бағдарламаларға арналған федералдық көмек мемлекеттік және жергілікті бюджеттердің төрттен бір бөлігін құрады. Федералдық міндеттемелердің өсуі міндеттемелерді реттеуге әкелді. 1995 жылы федералдық міндеттемелер бойынша реформалар Қаржыландырылмаған міндеттемелерді реформалау туралы заң (UMRA) арқылы жүргізілді, ол федералдық міндеттемелердің салдарынан үкіметаралық ұйымдар мен жеке секторға тиетін шығындарға Конгресс назарын аударды. АҚШ-тағы Федералдық қаржыландырылмаған міндеттемелердің танымал мысалдары – Мүгедектерге арналған заң және Медикейд. 1995 жылғы Қаржыландырусыз міндеттемелерді реформалау туралы заңға (UMRA) сәйкес, үкіметаралық міндеттеме әр түрлі нысанда болуы мүмкін:
Орындалуға тиіс міндет – бұл федералды көмек алу шарты ретінде салынған әрекеттерді қоспағанда, мемлекеттік немесе жергілікті үкіметтердің іс-қимылын талап ететін немесе тыйым салатын кез келген заң, заң немесе ереже. Ірі құқық бағдарламаларындағы белгілі бір өзгерістер – бұл федералды үкімет ірі құқық бағдарламаларына жаңа шарттар немесе қысқартулар енгізген кезде, жылына 5 миллиард немесе одан да көп доллар мемлекет немесе жергілікті үкіметтерге береді. Медикейд осы он екі қаржыландырылмаған міндеттемелердің бірі болды және 1993 жылы мемлекеттік бюджеттердің екінші үлкен бөлігін құрады, мемлекеттік жалпы кірістердің шамамен 13 пайызын құрады. Міндеттемелер тік немесе көлденең түрде қолданылуы мүмкін. Тік қолданылатын міндеттемелерді бір бөлім немесе бағдарлама бойынша үкімет деңгейі басқарады. Керісінше, көлденең қолданылатын немесе "кеңейтілген" міндеттемелер әртүрлі бөлімдерге немесе бағдарламаларға әсер ететін міндеттемелерді білдіреді. Мысалы, округтік денсаулық сақтау басқармаларынан амбулаторлық психикалық денсаулық бағдарламаларын ұсынуды талап ету тік қолданылатын міндеттеме деп есептелуі мүмкін, ал берілген юрисдикциядағы барлық кеңселердің мүгедектерге қол жетімді болуын талап ету көлденең қолданылатын міндеттеме деп есептелуі мүмкін. Бұл жобаларды мемлекеттік және жергілікті деңгейде жүзеге асырудың әдісі мемлекеттік және жергілікті билік органдарын тарту болды. 1970-ші жылдары федералды үкімет гранттарды мемлекеттік және жергілікті қатысуды арттырудың жолы ретінде пайдаланды, нәтижесінде федералды көмек мемлекеттік және жергілікті бюджеттердің 25 пайызын құрады. Рейган әкімшілігінің келуі федералдық міндеттемелер бойынша түрлі күш-жігерді әлсіретті, өйткені атқарушы билік федералдық реттеуші күш-жігерді азайтуға уәде берді. 1995 жылы Брукингс институтының есебіне сәйкес, 1980 жылы 36 заң қаржыландырылмаған міндеттеме ретінде танылды. Рейган әкімшілігі мен Джордж Буш әкімшілігінің қарсылығына қарамастан, 1982 және 1991 жылдар аралығында қаржыландырылмаған міндеттемелер ретінде санауға болатын қосымша 27 заң күшіне енді. АҚШ Жоғарғы Соты конституциялық негізделген АҚШ үкіметтік жүйесіндегі федералды үкіметтің рөлін шешуге қатысты. Жаңа келісім дәуірі мен 1980 жылдардың ортасындағы кезеңде Сот мемлекетаралық сауда туралы ереже мен 14-ші түзетуді кеңінен қолданып, федералды үкіметтің ішкі саясатқа қатысуының өсуін растады. Мысалы, 1985 жылы Жоғарғы Соттың Гарсияға қарсы Сан-Антонио қалалық транзиттік басқармасы ісі федералды үкіметтің мемлекеттік және жергілікті үкімет істерін тікелей реттеу қабілетін растады. 1980-ші және 1990-шы жылдардағы міндеттемелердің өсуі мемлекеттік және жергілікті наразылықты тудырды. 1993 жылдың қазан айында мемлекеттік және жергілікті мүдделі топтар Ұлттық қаржыландырылмаған міндеттемелер күнін ұйымдастырды, онда баспасөз конференциялары мен міндеттемелерді жеңілдету туралы Конгресс делегацияларына шақырулар өтті. 1992 жылы Сот түрлі істерде Конституция мемлекеттік және жергілікті органдарға қаржыландырылмаған міндеттемелерді қабылдаудан қорғауды қамтамасыз етеді деп шешті. Мысалы, 1992 жылғы Нью-Йорк штаты мен АҚШ арасындағы істе Сот төмен деңгейлі радиоактивтік қалдықтарды кәдеге келтіруді реттейтін федералдық заңды жойды, АҚШ Конституциясының ондық түзетуін пайдаланып, штаттарды радиоактивтік материалды кәдеге келтіруге міндеттеді.
An example in the United States, would be those federal mandates that induce "responsibility, action, procedure or anything else that is imposed by constitutional, administrative, executive, or judicial action" for state and local governments and/or the private sector. As of 1992, 172 federal mandates obliged state or local governments to fund programs to some extent. Beginning with the Civil Rights Act of 1957 and the Civil Rights Act of 1964, as well as the Voting Rights Act of 1965, the United States federal government has designed laws that require state and local government spending to promote national goals. During the 1970s, the national government promoted education, mental health, and environmental programs by implementing grant projects at a state and local level; the grants were so common that the federal assistance for these programs made up over a quarter of state and local budgets. The rise in federal mandates led to more mandate regulation. More reform for federal mandates came in 1995 with the Unfunded Mandates Reform Act (UMRA), which promoted a Congressional focus on the costs imposed onto intergovernmental entities and the private sector because of federal mandates. Familiar examples of Federal Unfunded Mandates in the United States include the Americans with Disabilities Act and Medicaid. According to the Unfunded Mandates Reform Act of 1995 (UMRA), an intergovernmental mandate can take various forms:
An enforceable duty – this refers to any type of legislation, statute or regulation that either requires or proscribes an action of state or local governments, excluding actions imposed as conditions of receiving federal aid. Certain changes in large entitlement programs – this refers to instances when new conditions or reductions in large entitlement programs, providing $5 billion or more annually to state or local governments, are imposed by the federal government. Medicaid was one of these twelve unfunded mandates, and comprised the second largest item in state budgets, accounting for almost 13 percent of state general revenues in 1993. Mandates can be applied either vertically or horizontally. Vertically applied mandates are directed by a level of government at a single department or program. Conversely, horizontally applied, or "crosscutting", mandates refer to mandates that affect various departments or programs. For example, a mandate requiring county health departments to provide outpatient mental health programs would be considered a vertically applied mandate, whereas a requirement that all offices in a given jurisdiction to become handicap accessible would be considered a horizontally applied mandate. The method for implementing these projects at the state and local level was to involve state and local governments. In the 1970s, the federal government utilized grants as a way to increase state and local participation, which resulted in federal assistance constituting over 25 percent of state and local budgets. The arrival of the Reagan administration ostensibly undermined various federal mandate efforts, as the executive branch promised to decrease federal regulatory efforts. According to a 1995 Brookings Institution report, in 1980 there were 36 laws that qualified as unfunded mandates. Despite opposition from the Reagan administration and George H. W. Bush administration, an additional 27 laws that could be categorized as unfunded mandates went into effect between 1982 and 1991. The U. S. Supreme Court has been involved in deciding the federal government's role in the U. S. governmental system based on constitutionality. During the period between the New Deal era and the mid 1980s the Court generally utilized an expansive interpretation of the interstate commerce clause and the 14th Amendment to validate the growth of the federal government's involvement in domestic policymaking. For example, the 1985 Supreme Court case Garcia v. San Antonio Metropolitan Transit Authority affirmed the ability for the federal government to directly regulate state and local governmental affairs. The increase of mandates in the 1980s and 1990s incited state and local protest. In October 1993, state and local interest groups sponsored a National Unfunded Mandates Day, which involved press conferences and appeals to congressional delegations about mandate relief. In 1992 the Court determined in various cases that the Constitution provides state and locality protections concerning unfunded mandate enactments. For example, in the 1992 case New York v. United States, the Court struck down a federal law that regulated the disposal of low level radioactive waste, which utilized the Tenth Amendment to the United States Constitution to require states to dispose of the radioactive material.
Таза ауа туралы заң
1963 жылы «Таза ауа туралы» заң қабылданды, ол 1970 жылғы 2 желтоқсанда құрылған АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігіне (EPA) ауаның ластануы мәселелерін және оларды шешу жолдарын зерттейтін бағдарламаларды әзірлеуде көмек көрсету мақсатында қабылданды. EPA ауа сапасын зерттеуге құқық алды. 1970 жылғы «Таза ауа туралы» заңға енгізілген түзетулер Ұлттық қоршаған ауа сапасы стандарттарын белгіледі, автокөліктен шығатын газдарды бақылау талаптарын бекітті, федералдық биліктің күшін арттырды, бірақ штаттардан осы стандарттарға сәйкес келу жоспарларын жүзеге асыруды талап етті. 1970 жылғы «Таза ауа туралы» заңға 1990 жылғы түзетулер Ұлттық қоршаған ауа сапасы стандарттарын кеңейтіп, өзгертті, сондай-ақ күшін жүзеге асыру билігін де кеңейтіп, өзгертті. Салық жеңілдіктері жұмыс берушілерді мүмкіндігі шектеулі адамдарды жұмысқа алуға ынталандырады. Мемлекеттік мекемелер мен жергілікті жұмыс берушілер қолданыстағы ғимараттарға енгізілген өзгерістердің құнын өтеуге міндетті және жаңа ғимараттардың ADA талаптарына сәйкес келетініне жауапты.
Медициналық көмек
Medicaid – АҚШ-та төмен кірісті отбасылар мен белгілі бір медициналық қажеттіліктері бар адамдарға арналған денсаулық сақтау бағдарламасы. Ол федералды және штаттық үкіметтердің бірлескен қаржыландыруымен жүзеге асырылады, бірақ іске асыру штаттардың құзырында. Федералдық қаржыландыру Medicaid шығындарының кемінде жартысын қамтиды, ал штаттар қалған бөлігін жабуға міндетті. Осылайша, федералдық деңгейде Medicaid шығындарының ұлғаюы штаттарды қосымша шығындарға түсіреді. Дегенмен, штаттардың Medicaid бағдарламасына қатысуы ерікті болғандықтан, бұл техникалық тұрғыдан қаржыландырылмаған міндеттеме емес.
EMTALA
EMTALA – 1986 жылы АҚШ Конгресі пациенттерді тастаудың белгілі бір тәжірибелерін тоқтату мақсатында қабылдаған «Шұғыл медициналық көмек және активті босану актісінің» аббревиатурасы. Аталған заң Medicare төлемдерін қабылдайтын ауруханаларға, олардың медициналық сақтандыруының болуына немесе төлеу мүмкіндігіне қарамастан, шұғыл жәрдем бөліміне келген кез келген науқасқа шұғыл медициналық көмек көрсетуді міндеттейді. Теориялық тұрғыдан алғанда, ауруханалар Medicare бағдарламасына қатыспауды таңдап, EMTALA-ның қолданылу саласынан шыға алады, бірақ Medicare төлемдерін қабылдамайтын ауруханалардың саны өте аз болғандықтан, EMTALA АҚШ-тың көптеген ауруханаларына қолданылады. EMTALA белгілі бір шұғыл медициналық көмек көрсетуге міндеттейтін болса да, заңда осы көмектің қаржыландырылуына қатысты ешқандай нормативтік талаптар жоқ. Осылайша, EMTALA қаржыландырылмаған міндеттеме ретінде сипатталуы мүмкін.
2001 жылғы "Балалар артта қалмасын" заңы
2001 жылы «Ешбір баланы қалып қоймау» заңы Америкадағы мемлекеттік білім беру сапасы туралы кең тараған алаңдаушылыққа жауап ретінде қабылданды. Бұл заңның мақсаты өте жақсы оқу көрсеткіштеріне қол жеткізген оқушылар мен нашар оқу көрсеткіштеріне қол жеткізген оқушылар арасындағы айырмашылықты азайту болды. Штаттар федералдық гранттарды алуды жалғастыру үшін мектептердегі білім беру сапасын жақсартуға бағытталған жоспарларын көрсетуге міндетті болды. Федералдық деңгейде талап етілетін K 12 білім беру көбінесе қаржыландырылмаған міндеттеме болып табылады.
Сын
Сыншылар қаржыландырылмаған міндеттемелер тиімсіз және ұлттық үкіметтің кішігірім үкіметтерге әділетсіз салмақ салуы екенін айтады. Көптеген ғалымдар міндеттемелердің мақсаттарына қарсы болмаса да, олардың орындалу және жазылу жолы тиімсіздігі үшін сыналып жатыр. Штаттар мен жергілікті билік органдары міндеттемелердің мағынасына әрқашан қарсы емес, бірақ олар кейде мақсаттарды іске асыру үшін көтеруге тиіс жоғары шығындарға наразылық білдіреді. Қаржыландырылмаған федералдық міндеттемелер жөніндегі пікірталас жоғарыда аталған Нью-Йорк штаты мен АҚШ арасындағы сот ісі сияқты жағдайларда көрініс береді.
Мақсаты
Қаржыландырылмаған міндеттемелерді реформалау туралы заң (UMRA) 104-ші Конгресс тарапынан 1995 жылдың 22 наурызында мақұлданды және 1995 жылдың 5 қазанында Клинтон әкімшілігі кезінде күшіне енді. Бұл мемлекеттік заң 104-4 болып табылады. Ол сондай-ақ Конгресс бюджеттік кеңсесіне жергілікті өкіметтерге (SLTGs) және жеке секторға міндеттемелердің құнын бағалауға мүмкіндік берді, сонымен қатар міндеттемелерді шығаратын федералдық агенттіктерге осы міндеттемелерге бағынған ұйымдарға міндеттемелердің құнын бағалауға мүмкіндік берді. Егер міндеттеме осы шарттарға сәйкес келсе, ережеге заңдық негіздеме, пайда мен шығындарды бағалау, міндеттеменің макроэкономикалық әсерлерін сипаттау, сондай-ақ жергілікті өкіметтердің алаңдаушылықтары мен оларды қалай шешкені туралы жазбаша мәлімдеме ұсынылуы тиіс. Міндеттемені орындайтын агенттік міндеттеменің мақсаттарына жетуді қамтамасыз ететін ең төмен құнды нұсқаны таңдауы керек, сондай-ақ міндеттемені және оның мақсаттарын іске асыру бойынша олардың пікірін білдіру үшін жергілікті өкіметтердің сайланған лауазым иелерімен кеңесуі керек. UMRA-ның 203-бабы шағын үкіметтерге елеулі әсер ететін барлық реттеу талаптарына қатысты, және федералдық агенттіктерді талаптар туралы үкіметке хабарлауды, үкімет шенеуніктеріне міндеттеме бойынша өз пікірлерін беруге мүмкіндік беруді және үкіметті міндеттемені іске асыру талаптары туралы хабардар етуді және білім беруді талап етеді. UMRA АҚШ Конгресіне заң аясында қаржыландырылмаған федералдық міндеттемелерді қабылдамауға мүмкіндік береді, егер мұндай міндеттемелер Конгресс бюджеттік кеңсесінің бағалауынша, белгіленген сомадан асып кетсе. UMRA «федералдық көмек шарттары; ерікті федералдық бағдарламаларға қатысудан туындайтын міндеттемелер; тәуелсіз реттеуші агенттіктер шығарған ережелер; ұсынылып отырған ережелер туралы жалпы хабарламасыз шығарылған ережелер; жеке конституциялық құқықтарды, кемсітушілікті, төтенше жағдайларды, гранттарды есепке алу және аудит процедураларын, ұлттық қауіпсіздікті, шарттық міндеттемелерді және әлеуметтік қамсыздандырудың кейбір элементтерін қамтитын ережелер мен заңнамалық қағидаларға» қолданылмайды. Бұл заң жобасы жеке компаниялар мен сауда қауымдастықтарына олар жұртшылыққа жарияланбастан бұрын ұсынылып отырған ережелерді қарауға мүмкіндік береді. Бұл қауіптің мәні – жеке компаниялар мемлекеттік қорғанысты күшейтуді әлсіретуі мүмкін.