Кіріспе

Генерал Кастердің әйелі, журналист, мемуаршы (1842–1933) Элизабет Бэкон Кастер (туғанда Бэкон; 8 сәуір 1842 – 4 сәуір 1933) – Америка Құрама Штаттары армиясының генерал-майоры Джордж Армстронг Кастердің әйелі болған американдық жазушы және публицист. Ол күйеуінің он екі жылдық некесінің көп бөлігін, оның Америка Азамат соғысындағы көптеген әскери науқандарына және кейіннен Ұлы жазықта АҚШ атты әскерінің командирі ретінде қызмет етуіне қарамастан, оған салыстырмалы түрде жақын өткізді. Күйеуінің қазасынан кейін, ол өзінің танымал кітаптары мен лекциялары арқылы оның есімін қорғауға белсенді түрде кірісті. Оның ондаған жылдар бойы күйеуінің атынан жүргізген күресінің нәтижесінде генерал Кастердің «Кастердің соңғы тұғыры» шайқасында қаза тапқан батыр ретіндегі бейнесі оның өлімінен кейін шамамен бір ғасыр бойы Америка тарихының бір бөлігі болып саналды. Элизабет Кастер қайтадан үйленбеді және 1933 жылы 91 жасқа толуға төрт күн қалғанда қайтыс болды. Оның рөлін 1940 жылдардан бастап фильмдерде және кейін теледидарда бірнеше актриса сомдады.

Алғашқы жылдар

Элизабет "Либби" Бэкон 1842 жылы Мичиган штатының Монро қаласында дүниеге келді. Ол Дэниел Бэконның қызы (т. 1798), бай және беделді судья және штат өкілі. Оның әкесі жылжымайтын мүлік және басқа да бизнес жобаларына табысты инвестициялар жасаған. Оның балалық шағы трагедиялармен толы болды, үш бауыры мен анасы он үш жасқа толғанға дейін қайтыс болды. Судьяның ересекке дейін жеткен жалғыз баласы болғандықтан, әкесі оны өте жақсы көріп, өлім төсегіндегі әйелі оған "қыз балаға ана да, әке де бол" деп тапсырғандықтан, оған қамқорлық жасады. Судья Бэкон шамамен он жыл өткен соң: "Мен осы сөздердің күшін сезіндім, мен өмірімде бұрын да, кейін де осыдан артық жауапкершілікті сезінбедім" деді. Ол болашақ күйеуі Джордж Армстронг Кастермен бала кезінде кездесіп, 1862 жылдың күзінде, ол Америка Азамат соғысының бірінші жылынан Монроға демалысқа келгенде қайтадан кездесті. Кейін ол оған алғашқы ресми кездесуінен бастап терең ғашық болғанын жазды. Ол ақырында осы сезімдерге жауап берді, бірақ әкесі сол кездегі капитан Кастерді Бэкон үйіне кіргізбеді және онымен сыртында кездесуге немесе, тіпті Джордж 1862 жылдың соңында ұсынғандай, үйленуге рұқсат бермеді. Ол кедей және белгілі емес отбасынан шыққан еді, ал судья оның қызының әскери әйелдің өмірінен гөрі жақсы өмір сүретінін үміттенеді. Кастер Геттисбург шайқасы алдында (онда ол маңызды рөл атқарды) Брифеттік бригадир-генерал шеніне көтерілгеннен кейін, судья Бэкон ақыры мойынсұнып, 1864 жылдың 9 ақпанында Монродағы Бірінші Пресвитериан шіркеуінде үйленді.

Некелік өмір

Елизавета Кастер мен оның күйеуі Джорджтың махаббатқа толы, бірақ құйынды қарым-қатынасы болды. Екеуі де жітілікке бой алдырған, пікірлерін ашық білдіретін және амбициялы адамдар еді. Олардың жеке хаттары жыныстық қызығушылықты білдіретін және екіұшты мағынаға толы еді. Біз өзімізге жылдам шабуыл жасау мүмкіндігін бердік. Біз тік жардың астында жасырылған үнді ауылының ортасында екенімізді байқағанға дейін айналаға мән бермедім. Жүрегім тоқтап қалғандай болды. Мен генералға сырттай қарадым. Ол әдеттегідей ешқандай эмоциясыз болды, бірақ ол бұл жерде үнділердің қонақжайлылығымен асыққан емес екенін жақсы білді. Ертесі күні генерал менің онымен бірге баруымнан гөрі, мұндай қорқынышқа тап болу қаупін қабылдаған дұрыс деп ойлады, бірақ мен жеке қауіпсіздігімнен гөрі әлдеқайда жаман нәрсе бар екенін білдім. Сүйікті адамыңның не болғанын ойлап, қорқынышқа тону одан да қиын. Мұндай уайыммен жүрек азабын тарту және осындай күмәнді күту – сарбаздың әйеліне келетін ең ауыр сынақ. — Елизавета "Либби" Кастер, оның "Бағдаршам мен Жылқы" атты алғашқы кітабынан, оның өмірі мен күйеуімен болған оқиғалары туралы. Соғыстан кейін Джордж майор-генерал шенін жоғалтып, әдеттегі армиядағы подполковник шеніне қайта оралды, бірақ ол генерал-майор шеніне (құрметті) көтерілді, бұл оған сол шеннің формасын және белгілерін киюге мүмкіндік берді. Ол Техас, Канзас және Дакота аймақтарында көңіліне жармайтын, көңілсіз тапсырмалармен айналысты. Шекарадағы бекеттердегі өмір қиын болды, және оның мансабы әскери сотқа дейін жеткен мәселелермен (әйелімен бірге болу үшін жауынгерлік орындан кетуі салдарынан) толы болды. 1876 жылы Сиу тайпасына қарсы жорық Джордж Армстронг Кастерге даңққа жететін мүмкіндік сияқты көрінді. Олардың соңғы бірге тұрған үйі қазіргі Солтүстік Дакота штатының Бисмарк қаласының жанындағы Форт-Абрахам Линкольн болды. Сол жерден генерал Жетінші атты әскерін Ситтинг Булл, Крейзи Хорс және резервация жүйесіне бағынудан бас тартқан Сиу және Солтүстік Шайендерді қууға бастады.

Күйеуінің мұрасын қорғаушы

1876 жылы маусымда Литтл Биг Хорн шайқасында оның күйеуі мен 7-ші ат әскерінің 12 ротасының 5-і талқан етілгеннен кейін, баспасөз, армия және үкіметте көптеген адамдар оны қасіретті оқиғаға салғандығы үшін айыптады. Президент Улисс Грант оны осы апатқа кінәлі деп жариялады. Элизабет Кастер күйеуінің тарихқа күнәлі етіліп, жамандалатынынан қорқып, оның абыройын қайта жаңғырту үшін жеке күшпен науқан бастады. Джорджтың алғашқы өмірбаянын жазған Фредерик Уиттакерге көмектесуі, Джорджтың мансабын жоғары бағалаған және келешектегі өмірбаяндарға үлгі болған, танымал кітаптың жылдам жарық көруіне септігін тигізді. Кейінгі онжылдықтарда тарихшылар Джорджтың шайқасқа дейін және шайқас кезіндегі әрекеттерін қайта қарастырып, сынауға лайық көп нәрсе тапты. Күйеуінің қарыздарымен күрескен қиын кезеңнен кейін Элизабет өмірінің жарты ғасырдан астам уақытын әдеби еңбектері мен лекциялық сапарлары арқасында қол жеткізген мол табыспен өткізді, және 100 000 доллардан астам мүлік мұра етіп қалдырды.

Кино мен теледидардағы суреттер

Элизабет Кастерді 1941 жылы түсірілген «Олар бут киіп өлді» фильмінде актриса Оливия де Гавилланд, 1967 жылы түсірілген «Батыстың Кастері» фильмінде Мэри Юр, 1977 жылы түсірілген «Джордж Армстронг Кастердің әскери соты» телефильмінде Блайт Даннер, ал 1991 жылы түсірілген «Таң жұлдызының ұлы» телесериалында Розанна Аркетт бейнеледі.