Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Непалдың Коммунистік партиясы (Төртінші съезд) (, Непал Камюништа Парти (Chautho Mahadhiveshan)) – 1974–1990 жылдар аралығында Непалдағы коммунистік партия. 1970-ші жылдардың соңында Непалдағы ең ірі коммунистік ұйым болды, бірақ ішкі қайшылықтардың салдарынан ықпалын біртіндеп жоғалтты. Партия 1990 жылы демократия үшін күреске белсенді қатысты, ал оның жетекшісі Непал Конституциясын жазуға қатысты. Кейіннен ол басқа күштермен бірігіп, Непалдың Коммунистік партиясын (Бірлік орталығы) құрды, одан Непалдың Коммунистік партиясы туындады.
The Communist Party of Nepal (Fourth Convention) (, Nepala Kamyunishta Parti (Chautho Mahadhiveshan)) was a communist party in Nepal 1974–1990. It was the major communist group in Nepal during the latter part of the 1970s, but gradually lost influence due to internal disputes. The party actively participated in the struggle for democracy in 1990, and its leader took part in writing the Nepalese Constitution. It later merged with other forces to form the Communist Party of Nepal (Unity Centre), out of which the Communist Party of Nepal emerged.
Негізін қалау
1974 жылдың 15 қыркүйегінде Мохан Бикрам Сингх пен Нирмал Лама Үндістанның Варанаси қаласында Шрикришна Дхарамшалада "Непал Коммунистік партиясының төртінші съезін" ұйымдастырды. Басқа CPN фракциялары бұл "4-ші съезді" мойындамады, нәтижесінде CPN (4-ші съез) жеке партия болып бөлінді. Сол кезде партияның Орталық комитетіне Мохан Бикрам Сингх (бас хатшы), Нирмал Лама (политбюро мүшесі), Жая Говинда Шах (политбюро мүшесі), Бхакта Бахадур Шреста (Шер Сингх, политбюроның балама мүшесі), Хампа Сингх (политбюроның балама мүшесі), Мохан Байдхя, Риши Девкота, Сурьянатх Ядав, Хубирам Ачарья, Читра Бахадур К. Ч., Гангадхар Гхимире және Бхардвадж кірді. Осы конференцияға дейін Лама мен Сингх Аматия басқаратын Непал Коммунистік партиясының солшыл элементтерін біріктірген "Орталық ядро" тобына жатқан. Бастапқыда Манмохан Адикари мен Шамбурам Шрестаны да қамтитын Орталық ядро партияны қайта ұйымдастыруға және Пушпа Лал тобымен бірігуге тырысты. Алайда, Пушпа Лалдың өз фракциясын басқа партияға біріктіруге құлшынбауы (өйткені ол Непалдың алғашқы Коммунистік партиясының мұрасын өкілдік етемін деп мәлімдеді) және Пушпа Лалдың патшалық режимге қарсы Непал Конгресімен ынтымақтастық құру ниеті (МБС қабылдамаған) салдарынан мұндай бірігу орын алмады. Нәтижесінде Орталық ядро екіге бөлінді. 1970 жылдардың ортасына қарай CPN (4-ші съез) Непалдағы ең ірі және жақсы ұйымдастырылған коммунистік топқа айналды. Бірақ партия ішкі дағдарыстарға байланысты ыдырады. 1976 жылы партияның Даң аудандық комитеті партия басшылығына қарсы бүлік көтерді. Топ "Партия ішіндегі күреске арналған" деп аталатын құжатты жариялады. Даң аудандық комитеті бөлініп, Бүкілнепал коммунистік революциялық үйлестіру комитетімен (Марксистік-Лениндік) бірікті. 1979 жылы партияның Орталық комитеті партиядағы дағдарысты талдаған "Саяси бағалау" атты құжатты жариялады. Партия Непалдағы жаңадан пайда болған халықтық қозғалыстарда маңызды рөл атқара алмады (1979 жылғы Непалдағы студенттік наразылықтарды қараңыз). 1980 жылы Орталық комитет мүшесі Риши Девкота (қалық аты "Азад") партияны реформашылдықпен және кеңестік әлеуметтік империализмге жұмсақ көзқараспен айыптап, партиядан кетті, сондай-ақ болашақ Маоист лидерлері Пушпа Камал Дахал мен Бабурам Бхаттарай да кетті. Қалғандары Нирмал Лама басшылығымен CPN (4-ші съез) атауымен жұмысын жалғастырды. Партия 1983 жылдың желтоқсан айында Ұлттық ұйымдастыру конференциясын өткізді. Одан кейін партияның бірінші Ұлттық конференциясы өтті. Конференцияға 17 ауданнан 31 делегат, 17 бақылаушы және CPN (Масал) тобының екі өкілі қатысты. CPN (4-ші съез) партиясында қалған белгілі мүшелер: Жая Говинда Шах, Сурьянатх Ядав, Дил Бахадур Шреста, Нара Бахадур Кармачарья, Ниранжан Чапагаин, Шям Шреста және Кайла Ба (Девендра Лал Шреста) болды. Бөлінудің басты себебі партияның басты жауы кім екендігі туралы пікірлердің келіспеушілігі болды деуге болады. МБС басты жау – Непалдағы патшалық үйді қолдаған Үндістан экспансионизмі екенін мәлімдеді. Оның сөзіне göre, Непал Конгресі Үндістанның құрылығы болғандықтан, олармен ынтымақтастық мүмкін емес еді. Ламаның пікірінше, феодализм – басты жау, ал патшалық режим феодалдық жүйені қолдады. Ең бастысы – демократиялық ашылу үшін патшалық режимге қарсы күресу және феодализмнің өзіне қарсы күресу болды. Лама үшін Непал Конгресі осы күрестегі әлеуетті одақтас еді.
On September 15, 1974, Mohan Bikram Singh and Nirmal Lama organized a "Fourth Convention of the Communist Party of Nepal" at the Srikrishna Dharamshala, Varanasi, India. Other CPN fractions did not recognize this '4th convention', and effectively CPN(4th Convention) became a separate party. At the time the Central Committee of the party consisted of Mohan Bikram Singh (general secretary), Nirmal Lama (politburo member), Jaya Govinda Shah (politburo member), Bhakta Bahadur Shrestha (aka Sher Singh, alternate politburo member), Khampa Singh (alternate politburo member), Mohan Baidhya, Rishi Devkota, Suryanath Yadav, Khubiram Acharya, Chitra Bahadur K. C., Gangadhar Ghimire and Bhardhwaj. Prior to this conference, both Lama and Singh had belonged to the 'Central Nucleus' group, gathering leftwing elements from the Amatya led Communist Party of Nepal. The Central Nucleus, which initially had also included Manmohan Adhikari and Shambhuram Shrestha, had tried to reorganize the party and reunite with the Pushpa Lal group. However, such a merger never took off, partly due to Pushpa Lal's hesitation to merge his own faction into another party (since he claimed to represent the legacy of the original Communist Party of Nepal) and partly due to Pushpa Lal's wish to collaborate with the Nepali Congress against the royal regime (which MBS did not accept). In the end the Central Nucleus was divided. By the mid 1970s, CPN (4th Convention) was the largest and most well organised communist group in Nepal. The party would however disintegrate in internal divisions. In 1976 the Dang District Committee of the party revolted against the party leadership. The group published a document called Antar Party Sangarshkalagi (For inner party struggle). The Dang District Committee broke away, and merged with the All Nepal Communist Revolutionary Coordination Committee (Marxist Leninist). In 1979 the Central Committee of the party published a document called Ranjinitik Simhavalokan (Political Appraisal), analysing the state of crisis inside the party. The party was unable to play any significant role in the emerging popular movements in Nepal (see 1979 student protests in Nepal). In 1980 a Central Committee member, Rishi Devkota (alias 'Azad') resigned from the party, accusing it of reformism and being soft on Soviet social imperialism. as well as future Maoist leaders like Pushpa Kamal Dahal and Baburam Bhattarai. The remainder, led by Nirmal Lama, continued to work under the name of CPN (4th Convention). The party held a National Organising Conference in December 1983. This was followed by a First National Conference of the party. In the conference there were 31 delegates from 17 districts, 17 observers and two representatives of the CPN (Masal) group. Notable members who stayed with CPN (4th Convention) were Jaya Govinda Shah, Suryanath Yadav, Dil Bahadur Shrestha, Nara Bahadur Karmacharya, Niranjan Chapagain, Shyam Shrestha and Kaila Ba (Devendra Lal Shrestha). In a simplified manner one might say that the key issue behind the split was diverging opinion on who was the main enemy of the party. MBS claimed that the main enemy was Indian expansionism, which was backing up the royal house in Nepal. Since the Nepali Congress, according to him, were Indian puppets cooperation with them was not feasible. According to Lama was feudalism as the main enemy, and that the royal regime was propping up the feudal system. The main priority was to fight against the royal regime for a democratic opening, and thus fight against feudalism itself. To Lama, the Nepali Congress was a potential ally in this struggle.
Халық қозғалысы және демократияға көшу
CPN (IV съез) Біріккен солшыл фронның мүшесі болды және 1990 жылы автократиялық режимге қарсы көтеріліске қатысты. 1990 жылдың қарашасында КПН (IV съез) Непалдың Коммунистік партиясы (Машал) және басқа да кіші топтармен бірігіп, Непалдың Коммунистік партиясын (Бірлік орталығы) құрды.
CPN (4th Convention) was a member of the United Left Front and took part in the uprising against the autocratic regime in 1990. In November 1990, CPN (4th Convention) merged with Communist Party of Nepal (Mashal) and other smaller fractions, forming the Communist Party of Nepal (Unity Centre).
Идеология
Партия Непалды жартылай феодалдық және жартылай колониялық ел деп санады. Партия пролетариатты, шаруаларды (кедейден байға дейін), шағын буржуазияны және ұлттық капиталистерді достық класс ретінде белгіледі, ал феодалдық жер иелері мен компрадорлық бюрократиялық капиталистерді класс жауы деп қарады.
The party considered Nepal as a semi feudal and semi colonial country. The party identified the proletariat, peasants (ranging from poor to rich), petty bourgeoise and national capitalists as friendly classes, and saw feudal landlords and comprador bureaucratic capitalists as class enemies.
Бұқаралық ұйымдар
Бүкіл Непал ұлттық тәуелсіз студенттер одағы (алтыншы) партияның студенттік ұйымы болды.
All Nepal National Independent Students Union (Sixth) was the students wing of the party.