Кіріспе

Америка құқығы

2003 жылғы Түрмеде зорлауды жою туралы акт (PREA) – тұтқындарға қатысты жыныстық шабуылды болдырмауға бағытталған АҚШ-тың алғашқы федералды заңы. Бұл заң 2003 жылдың 4 қыркүйегінде қол қойылды.

Өмірбаян

Түрмедегі зорлау туралы жұртшылықтың хабардар болуы салыстырмалы түрде жаңа және оның таралу деңгейі туралы бағалаулар кеңінен әртүрлі. 1974 жылы Карл Вайс пен Дэвид Джеймс Фриар 46 миллион америкалықтың бір күні түрмеге қамалуы мүмкін екенін жазды; олардың сөзіне қарағанда, олардың 10 миллионы зорлық-зомбылыққа ұшырауы мүмкін. 2001 жылы Human Rights Watch (HRW) «Қашу жоқ: АҚШ түрмелеріндегі ер адамдарға жасалған зорлау» атты құжатты жариялады, бұл екі жылдан кейін PREA-ның қабылдануына ең көп үлес қостан оқиға болды. Хадсон институтының аға ғылым қызметкері Майкл Хоровиц PREA-ның қабылдануына көмектескені үшін, заң жобасын қолдаушылардың коалициясын басқаруға көмектескені үшін мақталады. Бұл топтар адам құқықтары және діни ұйымдардың әртүрлі коалициясының бір бөлігі болды, бұл коалиция заңнаманы қолдады; актіні қолдаған басқа ұйымдар: Amnesty International USA, Focus on the Family, Human Rights Watch, NAACP, Евангелистердің ұлттық қауымдастығы, Penal Reform International, Адам құқықтары үшін дәрігерлер, АҚШ-тың пресвитериан шіркеуі, Түрмелік серіктестік, Құтқару армиясы және Америкалық еврей қауымдастықтарының одағы. Заң жобасын АҚШ Конгресінің екі палатасында да екі партиялық депутаттар тобы демеушілік етті. Сенатта заң жобасының бастапқы демеушісі Джефф Сешнс (R-AL) болды, ал Өкілдер палатасында заң жобасына Фрэнк Вольф (R-VA) және бастапқы бірлескен демеуші Бобби Скотт (D-VA) демеушілік етті.

Қаулылар

Заң АҚШ Конгресінің екі палатасы да қабылдады, кейіннен 2003 жылдың 4 қыркүйегінде Ақ үй салтанатында президент Джордж Буш қол қойды. Заңның мақсаты – "нөлдік төзімділік" саясаты арқылы, сондай-ақ жан-жақты зерттеулер мен ақпарат жинау арқылы түрмедегі зорлауды азайту болды. Заң түрмедегі сексуалдық зорлық-зомбылық оқиғаларын болдырмау үшін ұлттық стандарттарды әзірлеуді талап етті. Бұған қоса, ол саясатты оңай қолжетімді және түсінікті етті. Түрмедегі зорлау туралы деректерді түрме әкімшілігіне қолжетімді ету және сексуалдық зорлық-зомбылық пен түрмедегі зорлауға қатысты оқиғалар үшін түзету мекемелерінің жауапкершілігін арттыру арқылы қылмыстардың азаюына ықпал ету жоспарланды. PREA-ның маңызды бөлігі – "Ұлттық түрмедегі зорлауды азайту комиссиясын" құру еді. Ұлттық түрмедегі зорлауды жою комиссиясы (NPREC) деп аталатын комиссия түрмедегі зорлаудың және оның салдарының жан-жақты зерттеуін жүргізуге міндеттелді. Сонымен қатар, заң АҚШ Әділет департаментінің (DOJ) "әр түрмеде зорлаудың алдын алуды басты приоритет етіп қоюын" міндеттеді. Өкіл Дэнни К. Дэвис (D IL) 2007 жылғы "Екінші мүмкіндік" заңын сол жылдың 20 наурызында ұсынды. Оның қағидаларының бірі PREA-ға түзету енгізу болды. Көбінесе қылмыскерлерді қоғамға қайта интеграциялауға бағытталған заңның әртүрлі қағидалары NPREC-тің қызмет мерзімін оның құрылған күнінен бастап 3 жылдан 5 жылға дейін ұзартты. Сенаттағы нұсқасы тоғыз күннен кейін ұсынылып, сол кездегі сенатор Джо Байден (D DE) қолдау көрсетті. "Екінші мүмкіндік" заңы 2007 жылдың 13 қарашасында Палатада 347–62 дауыспен қабылданды. Заң жобасы 2008 жылдың 11 наурызында Сенатта бірауыздан мақұлданды, ал NPREC-тің қызмет мерзімі 2008 жылдың 9 сәуірінде президент Буш "Екінші мүмкіндік" заңына қол қойған кезде ұзартылды. 7-тарауда NPREC-тің өзінің жұмысын аяқтау үшін қажет деп санайтын кез келген федералдық департамент немесе агенттіктің ақпаратына қол жеткізу құқығы қарастырылған. Осылайша, қысқа мерзімді ұстау орындары, мысалы, уақытша ұстау изоляторлары мен жергілікті түрмелер, олардың мөлшеріне қарамастан, PREA ережелеріне бағынады.

Гранттар

PREA түрлі іске асыру шараларына гранттар түрінде қаржы бөледі. Бұл гранттарды мемлекеттік органдар персоналды жұмысқа алуға, оқытуға, техникалық көмек көрсетуге, деректер жинауға және түрмеде зорлауды алдын алуға, тергеуге және қудалауға қажетті жабдықтарды алуға пайдалана алады. Әрбір мемлекет 90 күн ішінде ақша қай шараларға жұмсалғаны және осы шаралардың мемлекет ішінде түрмедегі зорлауға тигізген әсері туралы есеп тапсыруға міндетті. 2004 жылы Конгресс грант бағдарламасына 25 миллион АҚШ долларын, ал 2005 жылы 20 миллион АҚШ долларын бөлді. Әділет көмегі бюросы (BJA) 2004 жылдың төртінші тоқсанында бұл қаражаттың 10 миллион долларын бөлді. Сол жылы ең ірі грант сомасы – 1 миллион доллар – Айова, Мичиган, Нью-Йорк, Техас және Вашингтон штаттарының түзеу мекемелеріне берілді. 2006 жылдың желтоқсан айында NPREC иммиграциялық орталықтардағы сексуалдық зорлық-зомбылық және зорлау мәселесіне арналған екі күндік тыңдау өткізді. Тыңдау барысында иммиграциялық орталықта сексуалдық шабуылға ұшыраған әйелдің және түрме қызметкерлерінің куәліктері тыңдалды. Комиссия мәлімдеме жасап, федералдық иммиграциялық орталықтарға қатысты «нөлдік төзімділік» саясаты қолданылатынын қайталады. 2006 жылы Қиындықтарға қарсы комитет алдында АҚШ делегациясы жасаған ауызша мәлімдемелерде АҚШ Әділет министрлігінің Томас Монхайм Нора Свеаасстың иммиграциялық орталықтарда PREA-ны іске асыру туралы сұрақтарына жауап берді. Монхайм Ішкі қауіпсіздік департаменті PREA-ны іске асыру үшін қадамдар жасағанын, соның ішінде зорлық-зомбылық жасаған және жасамаған қылмыскерлерді бөлу үшін жіктеу жүйесін әзірлеуді, «сексуалдық қанау туралы хабарлау тәртібі туралы нұсқауларды кеңінен жариялауды» және осы орталықтардағы ұстау қызметкерлеріне PREA бойынша оқыту жүргізуді атап көрсетті.

Жасөспірімдер мекемелері

2006 жылдың 1 маусымында NPREC кәмелетке толмағандар түрмесінде зорлау құрбандарын жоюға қатысты арнайы тыңдаулар өткізді. Жеке штаттар PREA-ның кәмелетке толмағандарға қатысты талаптарын орындауға ұмтылды, мысалы, Массачусетс жастарға қызмет көрсету департаменті PREA саясатын және оқыту материалдарын жасау үшін Moss Group, Inc. компаниясының консультанттарымен бірлесіп жұмыс істеді.

Жылдық есептер

2007 жылдың желтоқсан айында АҚШ Әділет департаменті 2006 жылғы американ түрмелеріндегі зорлаулар мен сексуалдық зорлық-зомбылық туралы есебін жариялады. Шамамен 1,3 миллион тұтқыннан алынған мәліметтерді қамтитын есепте 2006 жылы немесе қалаусыз тиісуден бастап зорлауға дейін 60 500 сексуалдық зорлық-зомбылық жағдайы тіркелді.

Конгресс қорытындылары

АҚШ Конгресі PREA мәтінінде АҚШ-тағы тұтқындардың кем дегенде 13 пайызы түрмеде сексуалдық шабуылға ұшырағанын консервативті түрде бағалады. Бұл көрсеткіштер "әлеуметтанушылар мен пенология ғалымдарының куәліктеріне" сүйенген. Флейшер 2006 жылдың қараша айында едәуір түзетілген есептің жаңа нұсқасын жариялады, ал "Тұтқынға алуды тоқтату" (қазір Just Detention International) оның "алғашқы нұсқадағы көптеген негізгі кемшіліктермен әлі де күресіп жатқанын" мәлімдеді. Роберт Вайсберг пен Дэвид Миллс 2003 жылдың қазан айында Slate журналында PREA деректерді жинаудан басқа ештеңе жасамайтынын айтты. Олар заң жобасының бастапқы атауы – "Түрмедегі зорлауды азайту туралы заң" оның нәтижесін дұрыс болжауға көбірек мүмкіндік береді деп сараптады. Майк Фаррелл да осыған ұқсас пікір білдірді, ол The Huffington Post-та былай деп жазды: "Ұлттық түрмедегі зорлауды жою комиссиясы мерзімді түрде 'тұтқын зорлауының салдарына зерттеу жүргізу' үшін жиналады. Олар зерттеумен айналысып жатқанда зорлау оқиғалары жалғасуда". Сонымен қатар, Дин Спейд PREA туралы түрмелерді жою контекстінде жазды. Ол бұл заңның түрмеге қамауды күшейту және жаза мерзімін ұзарту үшін пайдаланылғанын, сексуалдық зорлық-зомбылықты азайтуға қарағанда қамауды нығайтуда көбірек табысқа жеткенін атап өтті.