Кіріспе

Электрофоретикалық гидролиздік ферменттерді анықтау техникасы

Зимография – ферменттердің субстрат спектріне негізделген гидролиздік ферменттерді анықтауға арналған электрофоретикалық техника. Зимографияның үш түрі қолданылады: гельдік зимография, in situ зимография және in vivo зимография. Мысалы, полиакриламид гельге енгізілген желатин, гель арқылы өткен белсенді желатиназалармен ыдырайды. Кумасси бояуынан кейін ыдырау аймақтары, қараңғы боялған фонға қарсы мөлдір жолақтар түрінде көрінеді. Зимография терминінің қазіргі қолданысы, көбінесе белгілі бір сыра қайнатушылар немесе шарапшылар тарапынан, немесе ашытудың нақты бір түрінде, мысалы, ашытқының белгілі бір штаммымен немесе бактериялардың түрімен ашытылған өнімдерді зерттеу және тізімдеу үшін бейімделген. Зимография сондай-ақ, жұмыс жиынтығы ретінде қарастырылатын ашытылған өнімдердің жиынтығын да білдіреді. Мысалы, нақты бір сыра зауытында өндірілген барлық сыраны бірлесіп оның зимографиясы деп атауға болады. Сондай-ақ, зимологияны немесе зимографияның қолданбалы ғылымын қараңыз. Зимология ашытудың биохимиялық процестеріне, әсіресе сыра қайнату, шарап жасау және басқа ашытылған тағамдарда ашытқы мен бактерияларды таңдауға қатысты. Мысалы, сыра жасау үшін жоғары (але) немесе төменгі ашытушы ашытқы (лагер) қолданылады, бұл сыраның қажетті сортының өндірілуін қамтамасыз етеді. Ашытқының синтезі сыраның дәмдік профиліне, яғни диацетилге (майлы, ысталған дәм немесе хош иіс) әсер етуі мүмкін.

Гельдік зимография

Үлгілер стандартты, азайтылмаған SDS PAGE жүктеме буферінде дайындалады. Ферменттің қайта жиналуына кедергі келтіретін болғандықтан, тотығуға қарсы зат немесе қайнату қажет емес. Акриламид гельін дайындау кезінде еріту гельге қолайлы субстрат (мысалы, протеазаны анықтау үшін желатин немесе казеин) енгізіледі. Электрофорезден кейін SDS гельден (немесе зимограммадан) буферленбеген Triton X 100-мен инкубациялау арқылы алынып тасталады, содан кейін 37°C температурада белгілі бір уақыт бойы тиісті қоректік ортада инкубацияланады. Зимграмма кейіннен боялады (әдетте Amido Black немесе Coomassie көк түсімен), ал фермент субстратты ыдыратқан жерлердегі қараңғы фонға қарсы ашық жолақтар түрінде ас қорыту аймақтары көрінеді.

Стандартты протоколдағы өзгерістер

Стандартты протокол үлгі ферментіне байланысты өзгерістерді қажет етуі мүмкін; мысалы, D. melanogaster ас қорыту гликозидазалары көбінесе тотығу ортасында (яғни 2-меркаптоэтанол немесе DTT) және белгілі бір деңгейде қыздыру кезінде сақталады. Шындығында, 50°C-қа дейін қыздырудан кейін бөлінулер белсенділіктің айтарлықтай жоғалмауымен бірге жолақтардың айқын ажыратылуын көрсетеді. Бұрын α-амилаза белсенділігінің зимографиясы үшін қолданылған кең таралған протокол – В.В. Доанның «крахмал пленкасы» деп аталатын әдісі. Бұл әдісте гомогенаттағы белоктарды бөлу үшін PAGE гелі қолданылды. Содан кейін, крахмал ерітілген (немесе дұрысырақ айтқанда, суспензияланған) жұқа гель бастапқы гельдің үстіне белгілі бір уақытқа жабылды. Крахмалға кейіннен Лугольдің йоды қосылды. Гель зимографиясы микроорганизмдер өндіретін ферменттерді анықтау және талдау үшін жиі қолданылады. Бұл стандартты протоколға өзгерістер енгізуге әкелді, мысалы, аралас субстратты зимография. Кері зимографияда субстрат пен фермент акриламидпен бірге кополимеризацияланады және фермент тежегішін анықтау үшін пайдалы. Бояудан кейін тежелу аймақтары ашық (немесе аз боялған) фонға қарағанда қара жолақтар түрінде көрінеді. Импринт әдісінде ферментің бөлінуі туасу электрофорезы арқылы жүзеге асырылады, ал гель өңделген агароздың үстіне салынады. Зимография ксиланазалар, липазалар және хитиназалар сияқты басқа ферменттерді зерттеу үшін де қолданылуы мүмкін.