Утрехттағы (Нидерланды) Риетвельд Шрёдер үйі – 1924 ж. салынған архитектура шедеврi. Gerrit Rietveld жобалаған, қабырғасыз ашық кеңiстiктердiң инновациялық үйi.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Утрехттегі үй, Нидерланды
House in Utrecht, Netherlands
Утрехттегі Риетвельд Шрёдер үйі (Rietveld Schröderhuis) (Шрёдер үйі деп те аталады) (Prins Hendriklaan 50) 1924 жылы голланд сәулетшісі Геррит Риетвельд ханым Трус Шрёдер Шрёдер және оның үш баласы үшін салған. Ол үйді мүмкіндігінше қабырғасыз етіп салуды сұрады. Риетвельд пен Шрёдер екеуі де прогрессивті идеалдарды қолдады, соның ішінде "өз отбасыларындағы қарым-қатынастарда жаңа ашықтыққа және эмоционалдық өміріндегі шындыққа деген берік міндеттеме. Тәртіпке, иерархияға және шектеуге баса назар аударатын буржуазиялық құрмет пен әдептілік ұғымдары архитектуралық жобалау арқылы жойылатын болды, бұл осы аспектілердің әрқайсысына саналы және жүйелі түрде қарсы тұру арқылы іске асырылды". Риетвельд Шрёдер Шрёдермен бірге үйді құру үшін тығыз жұмыс істеді. Ол ғимараттың алғашқы эскизін жасады, бірақ Шрёдер Шрёдер оған риза болмады. Ол үйдің ешқандай байланыстарға тәуелсіз болуын және үй іші мен сыртының байланысын құруын қалады. Бұл үй Де Стил сәулетінің ең танымал мысалы және, мүмкін, Де Стил стиліндегі жалғыз нағыз ғимарат. Ханым Шрёдер 1985 жылы қайтыс болғанға дейін осы үйде тұрды. Үйді Бертус Малдер қалпына келтірді, қазір ол Орталық мұражай басқаратын музей болып табылады. 1976 жылдан бері ол қорғалатын ескерткіш.
The Rietveld Schröder House (Rietveld Schröderhuis) (also known as the Schröder House) in Utrecht (Prins Hendriklaan 50) was built in 1924 by Dutch architect Gerrit Rietveld for Mrs. Truus Schröder Schräder and her three children. She commissioned the house to be designed preferably without walls. Both Rietveld and Schröder espoused progressive ideals that included "a fierce commitment to a new openness about relationships within their own families and to truth in their emotional lives. Bourgeois notions of respectability and propriety, with their emphasis on discipline, hierarchy, and containment would be eliminated through architectural design that countered each of these aspects in a conscious and systematic way." Rietveld worked side by side with Schröder Schräder to create the house. He sketched the first possible design for the building; Schröder Schrader was not pleased. She envisioned a house that was free from association and could create a connection between the inside and outside. The house is one of the best known examples of De Stijl architecture and arguably the only true De Stijl building. Mrs. Schröder lived in the house until her death in 1985. The house was restored by Bertus Mulder and now is a museum open for visits, run by the Centraal Museum. It is a listed monument since 1976
Сәулет
Риетвельд Шрёдер үйі ішкі және сыртқы жағынан барлық бұрынғы сәулетпен түбегейлі үзіліс жасайды. Екі қабатты үй Утрехт қаласында, террасаның соңында орналасқан, бірақ ол көрші ғимараттармен байланысты болуға тырыспайды (дегенмен ол террасадағы соңғы үймен сыртқы қабырғасын бөліседі). Ол 1960 жылдары салынған тас жолға қарап тұр. Ішінде бөлмелердің статикалық жиынтығы жоқ, керісінше, динамикалық, өзгермелі ашық кеңістік бар. Бірінші қабатты әлі де дәстүрлі деп санауға болады; орталық баспалдаққа тікелей іргелес ас үй және үш қонақ/жатын бөлме орналасқан. Үйдің гаражы да бар еді, бұл өте ерекше еді, себебі Трус көлік иесі емес еді. Жоғарғы қабаттағы тұрғын алабы, жоспарлау органдарының өрт қауіпсіздігі талаптарын орындау үшін шатыр ретінде көрсетілген, іс жүзінде бөлек дәретхана мен ванна бөлмесінен басқа үлкен ашық кеңістік құрайды. Риетвельд жоғарғы деңгейді өзгеріссіз қалдыруды қалаған. Алайда, Шрёдер ханым бұл кеңістікті тұрғын үй ретінде пайдалану үшін ашық немесе бөлінген күйде қолдануға болатынын қалады. Бұл жылжымалы және айналмалы панельдер жүйесі арқылы іске асырылды. Шрёдер ханым осы панельдерді екінші қабаттың кеңістігін кеңейту үшін пайдаланды, бұл оған және оның үш баласына ашық кеңістікті көбірек пайдалануға мүмкіндік берді, ал қалаған жағдайда бөлмелерді жабу немесе бөлу опциясын сақтап қалды. Көшме қабырға тұрғын алабы мен ұлының бөлмесі арасында шкаф пен шамның қосқышына кедергі келтіретін еді. Сондықтан, жылжымалы қабырғаның ішінде дөңгелек тесік жасалды. Толығымен бөлінген жағдайда тұрғын деңгейі үш жатын бөлмесінен, ванна бөлмесінен және қонақ бөлмесінен тұрады. Бұл және ашық күй арасында кеңістіктік сезімдердің әртүрлі нұсқалары бар. Фасадтар – жазықтықтар мен сызықтардың коллажы, олардың құрамдас бөліктері бір-бірінен әдейі бөлінген және бір-бірінен жылдам өтетіндей көрінеді. Бұл бірнеше балконды жасауға мүмкіндік берді. Риетвельдтің Қызыл және Көк креслосы сияқты, әрбір элементтің өзіндік пішіні, орны және түсі бар. Түстер фасадтардың пластикалық бейнесін күшейту үшін таңдалды: ақ және сұр түстердің әртүрлі реңктеріндегі беттер, қара терезе және есік жақтаулары, сондай-ақ негізгі түстердегі бірнеше сызықтық элементтер. Ішкі және сыртқы кеңістік арасында айқын шекара жоқ. Тікелей сызықтар мен жазықтықтар сырттан ішке ағылып, бірдей түстер палитрасы мен беттерін сақтайды. Тіпті терезелер де қабырғаға 90 градусқа ғана ашылатындай етіп орнатылған, бұл қиылысатын жазықтықтарға қатысты қатаң дизайн стандарттарын сақтайды және ішкі және сыртқы кеңістіктің аражігін одан әрі бұлайды.
The Rietveld Schröder House constitutes both inside and outside a radical break with all architecture before it. The two storey house is situated in Utrecht, at the end of a terrace, but it makes no attempt to relate to its neighbouring buildings (although it shares an exterior wall with the last house in the terrace). It faces a motorway built in the 1960s. Inside there is no static accumulation of rooms, but a dynamic, changeable open zone. The ground floor can still be termed traditional; ranged around a central staircase are kitchen and three sit/bedrooms. Additionally, the house included a garage, which was very strange because Truus did not own a car. The living area upstairs, stated as being an attic to satisfy the fire regulations of the planning authorities, in fact forms a large open zone except for a separate toilet and a bathroom. Rietveld wanted to leave the upper level as it was. Mrs Schröder, however, felt that as living space it should be usable in either form, open or subdivided. This was achieved with a system of sliding and revolving panels. Mrs Schröder used these panels to open up the space of the second floor to allow more of an open area for her and her 3 children, leaving the option of closing or separating the rooms when desired. A sliding wall between the living area and the son's room blocks a cupboard as well as a light switch. Therefore, a circular opening was made within the sliding wall. When entirely partitioned in, the living level comprises three bedrooms, bathroom and living room. In between this and the open state is a wide variety of possible permutations, each providing its own spatial experience. The facades are a collage of planes and lines whose components are purposely detached from, and seem to glide past, one another. This enabled the provision of several balconies. Like Rietveld's Red and Blue Chair, each component has its own form, position and colour. Colours were chosen as to strengthen the plasticity of the facades; surfaces in white and shades of grey, black window and doorframes, and a number of linear elements in primary colours. There is little distinction between interior and exterior space. The rectilinear lines and planes flow from outside to inside, with the same colour palette and surfaces. Even the windows are hinged so that they can only open 90 degrees to the wall, preserving strict design standards about intersecting planes, and further blurring the delineation of inside and out.
Құрылыс
Бастапқыда Ритвельд үйді бетоннан салуды жоспарлаған. Бірақ, мұндай шағын ғимарат үшін бұл тым қымбатқа түсетіні анық болды. Іргетастар мен балкондар ғана бетоннан жасалды. Қабырғалар кірпіш пен сылақтан тұрғызылды. Терезе және есік жақтаулары, сондай-ақ едендер де ағаштан жасалды және ағаш қабырғалармен қолдауға алынды. Ғимаратты тіреу үшін темір арқалықтар мен торы қолданылды.
Initially, Rietveld wanted to construct the house out of concrete. It turned out that it would be too expensive to do that on such a small building. The foundations and the balconies were the only parts of the building that were made out of concrete. The walls were made of brick and plaster. The window frames and doors were made from wood as well as the floors, which were supported by wooden beams. To support the building, steel girders with wire mesh were used.
Дүниежүзілік мұралық нысан
Дүниежүзілік мұра комитеті 2000 жылғы 2 желтоқсанда Австралияның Кэрнс қаласында өткен 24-ші сессиясында Ритвельд Шрёдер үйін ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне қосты. Комитет i және ii критерийлерін қолдануға шешім қабылдады және үй туралы былай деді:
The World Heritage Committee inscribed the Rietveld Schröder House on the UNESCO list of World Heritage Sites on 2 December 2000, during the 24th session in Cairns, Australia. The committee decided to apply criterion i and ii, and said about the house:
Мұра
Осы ғимарат салынғалы бірнеше жыл өткен соң, поляк архитектор Станислав Брукальский 1929 жылы Варшавада өзіне үй салды, бұл үйді ол көрген Риетвельд Шрёдер үйінен шабыдаланған болуы мүмкін. Оның Польшадағы заманауи үй үлгісі 1937 жылы Париж көрмесінде қола медальмен марапатталды.
Only few years after construction of this building Polish architect Stanisław Brukalski built his own house in Warsaw in 1929 likely inspired by Rietveld Schröderhuis which he visited. His Polish example of modern house was awarded bronze medal in Paris expo in 1937.
Еске алу рәсімі
Үй 2013 жылы Голландия Корольдік монетасы шығарған екі евро монетасының суретімен бейнеленді.
The house was honored in two euro coins issued by the Royal Dutch Mint in 2013.