Кіріспе

Геррит Ритвельд (24 маусым 1888 – 25 маусым 1964) – голландтық жиһаз дизайнері және сәулетші.

Ерте өмір

Ритвельд 1888 жылғы 24 маусымда Утрехт қаласында ағаш шеберханасының ұлы ретінде дүниеге келді. 11 жасында мектепті бітірмей, әкесіне оқуға түсті және 1906 жылдан 1911 жылға дейін Утрехт қаласындағы зергер К. Ж. Бегердің суретші-жобалаушысы болып жұмыс істеді, ал бұрын түнгі мектепке қатысты.

Де Стил

1917 жылы өзінің жеке жиһаз шеберханасын ашқан кезде Ритвельд сурет салу, бояу және модельдеуді өздігінен үйренген. Кейін ол жиһаз жасаумен айналысты. 1917 жылы Ритвельд өзінің «Қызыл және көк» креслосын жасады, ол қазіргі заманғы жиһаздың ең танымал туындыларының біріне айналды. Ритвельд өзінің көптеген жиһаздары қолмен жасалғаннан гөрі, көптеп өндіріледі деп үміттене отырып, конструкцияның қарапайымдылығына ұмтылды. 1918 жылы ол жеке жиһаз фабрикасын ашты және De Stijl қозғалысының ықпалымен креслоның түстерін өзгертті, ол 1919 жылы архитектор болған және осы қозғалыстың мүшесі атанған жыл еді. De Stijl арқылы орнаған байланыстары оған шетелде де көрмелерге қатысуға мүмкіндік берді. 1923 жылы Вальтер Гропиус Ритвельдті Баухауста көрмеге шақырды. 1924 жылы ол иесі Трус Шрёдер-Шрёдермен тығыз ынтымақтастықта Ритьвельд-Шрёдер үйін салды. Утрехт қаласындағы Принс Хендриклан көшесіндегі 50 номерде орналасқан үйдің бірінші қабаты дәстүрлі, ал екінші қабатында тұрақты қабырғалар жоқ, олардың орнына кеңістікті құру және өзгерту үшін жылжымалы қабырғалар қолданылған, бұл оны ерекше етеді. 2000 жылдан бері бұл үй ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұра тізіміне енген. Шрёдер үйіне қатысқандығы Трус Шрёдердің қызы Хан Шрёдерге үлкен әсер етті, ол Нидерландыдағы алғашқы әйел архитекторлардың бірі болды.

Жаңа Зеленский

Ритвельд 1928 жылы De Stijl тобынан бөлініп, Nieuwe Zakelijkheid немесе Nieuwe Bouwen деп аталатын функционалды сәулет стилімен байланысқа түсті. Сол жылы ол Congrès Internationaux d'Architecture Moderne ұйымына қосылды. 1920 жылдардың соңынан бастап ол әлеуметтік тұрғын үй салу, арзан өндіріс әдістері, жаңа материалдар, құрастыру және стандарттау мәселелерімен айналысты. 1927 жылы ол-ақ құрастырылған бетон плиталарын сынап көрді, бұл сол кезде өте ерекше материал болатын. Дегенмен, 1920-1930 жылдары оның барлық тапсырыстары жеке адамдардан түсті, және ол 1950 жылдарға дейін әлеуметтік тұрғын үй туралы прогрессивті идеяларын іске асыра алмады, Утрехт және Реувик қалаларындағы жобаларда осы идеяларын жүзеге асырды. Ритвельд 1934 жылы «Зиг Заг» креслосын жасады және Амстердамдағы Ван Гог мұражайының дизайнын бастады, ол оның қайтысынан кейін аяқталды.

Де Стилдің қайта өркендеуі

1951 жылы Ритвельд De Stijl стиліне арналған ретроспективті көрмені жобалады, ол Амстердам, Венеция және Нью-Йорк қалаларында өтті. Осының нәтижесінде оның туындыларына қызығушылық қайта оянды. Келесі жылдары оған көптеген тапсырыстар түсті, соның ішінде Венеция биенналесі үшін голланд павильоны (1953), Амстердам мен Арнемдегі өнер академиялары және Париждегі ЮНЕСКО ғимаратының баспасөз бөлмесі. 1955 жылы Арнемдегі Сонсбек саябағында өткен үшінші халықаралық мүсін көрмесінде шағын мүсіндерді көрсету үшін салынған Ритвельдтің «Сонсбек павильоны» 1965 жылы Кроллер-Мюллер мұражайында қайта жаңартылды. Қайта жөндеуге келмейтін зақымданулардың себебімен, ол 2010 жылы тағы да жаңа материалдармен қайта құрастырылды. Осы жобалардың бәрін орындау үшін 1961 жылы Ритвельд архитекторлар Йохан ван Диллен мен Дж. ван Трихтпен серіктестік құрды, олар жүздеген үйлер салды, олардың көп бөлігі Утрехт қаласында орналасқан. 1988 жылы Нью-Йорктегі Барри Фридман галереясында өткен «Геррит Ритвельд: Жүз жылдық көрме» – голланд сәулетшісінің АҚШ-та өткен алғашқы толық көлемді туындыларының көрсетілімі болды. Утрехттегі мерекелік «Ритвельд жылының» ең маңызды оқиғасы болған «Ритвельд әлемі» көрмесі Централь музейінде ашылды, онда оның өнері Райт, Ле Корбюзье және Мис ван дер Роге сияқты әйгілі замандастарымен салыстырылды. Кодты тексеруге арналған екі бағдарламалық құрал Геррит Ритвельдтің құрметіне аталды: Gerrit және Rietveld.