Швейцарияның Во кантонындағы Шато-д’Оз муниципалитеті. Тарихы, географиясы, 1115 жылғы тұңғыш деректер мен соғыс кезеңіндегі емделушілерге көмек көрсетуі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вау кантонындағы муниципалитет, Швейцария.
Municipality in Vaud, Switzerland
Шато-д’Окс (ʃɑto dɛ) – Швейцарияның Вау кантонындағы муниципалитет. Ол Ривьера-Пейс-д’Энхау ауданында орналасқан.
Château d'Œx (ʃɑto dɛ) is a municipality in the canton of Vaud in Switzerland. It is in the district of Riviera Pays d'Enhaut.
Тарих
Château d'Œx алғаш рет 1115 жылы Oit, Oyz, Oix және Oyez деп аталады. Шатто-д'Окс жараланған тұтқындарды қабылдауға таңдалған алғашқы елді мекен болды, себебі швейцариялық үкіметке көмек көрсету туралы алғашқы хат осы елді мекеннен келді. Соңғы екі жылдың ішінде көптеген курорттық қауымдастықтар, соғыс кезінде туризмнің тоқтауынан зардап шеккен, интернированные бос курорттарда орналастырылып, олардың туыстары келіп тұрғанда дамуға мүмкіндік алды.
Château d'Œx is first mentioned in 1115 as Oit, Oyz, Oix and Oyez. Château d'Œx was the first community chosen to host the injured prisoners because its letter offering to help was the first one received by the Swiss government. Over the following two years many resort communities, devastated as tourism vanished during the war, experienced growth as internees were housed in empty resorts and as their loved ones visited.
География
Château d'Œx ауданы 2009 жылы анықталғанда, оның 44,6%-ы ауыл шаруашылығына, ал 35,9%-ы орманға берілген. Қалған жердің 2,9%-ы құрылысқа (ғимараттар мен жолдар), 1,0%-ы өзендер мен көлдерге, ал 15,6%-ы өнімсіз жерлерге тиесілі. Салынған аумақтың 1,3%-ын тұрғын үйлер мен ғимараттар, 1,2%-ын көлік инфрақұрылымы құрайды. Орманды жерлердің 30,0%-ы тығыз орманмен, ал 3,8%-ы жеміс ағаштарымен немесе ұсақ ағаш тобымен жабылған. Ауыл шаруашылығы жерлерінің 0,1%-ы егістікке, 10,5%-ы жайылымға, 34,0%-ы альпілік жайылымға пайдаланылады. Муниципалитеттегі судың 0,4%-ы көлдерде, ал 0,6%-ы өзендер мен арналарда орналасқан. Өнімсіз жерлердің 9,3%-ы өсімдік өспейтін, ал 6,3%-ы өсімдіктерге жарамсыз тасты жерлерді құрайды. Бұл муниципалитет кантонның ең үлкен жер көлеміне ие. Ол Саан аңғарының жоғарғы бөлігінде орналасқан. 14-18 ғасырларда Sous le Scex, Mont, Village, Frasse, Entre deux Eaux, Monteiller және L'Étivaz атты жеті елді мекен Château d'Œx муниципалитетіне біріктірілді. Оған Château d'Œx, L'Étivaz, Les Moulins және Les Granges ауылдары, 35 шағын ауыл және 22 альпілік мал шаруашылығы лагерлері кіреді.
Château d'Œx has an area, as of 2009, of Of this area, or 44.6% is used for agricultural purposes, while or 35.9% is forested. Of the rest of the land, or 2.9% is settled (buildings or roads), or 1.0% is either rivers or lakes and or 15.6% is unproductive land. Of the built up area, housing and buildings made up 1.3% and transportation infrastructure made up 1.2%. Out of the forested land, 30.0% of the total land area is heavily forested and 3.8% is covered with orchards or small clusters of trees. Of the agricultural land, 0.1% is used for growing crops and 10.5% is pastures and 34.0% is used for alpine pastures. Of the water in the municipality, 0.4% is in lakes and 0.6% is in rivers and streams. Of the unproductive areas, 9.3% is unproductive vegetation and 6.3% is too rocky for vegetation. The municipality is the largest in land area in the canton. It is located in the upper Saane valley. In the 14th to 18th Centuries, the seven établées of Sous le Scex, Mont, Village, Frasse, Entre deux Eaux, Monteiller and L'Étivaz merged into the municipality. It consists of the villages of Château d'Œx, L'Étivaz, Les Moulins and Les Granges, 35 hamlets and 22 alpine herding camps.
Елтаңба
Қалалық гербтің сипаттамасы: қызыл фонға алтын түсті тік бұрышты мұнара, оның оң жағында сол түсті тік бұрышты қабырға, үстінде күміс түсті тұрулы қошқар бейнеленген.
The blazon of the municipal coat of arms is Gules, a tower embattled Or, a wall embattled of the same in the dexter, surmounted by a crane Argent.
Демография
Château d'Œx-тің 2008 жылғы халық санының 19,1% шетелдік азаматтарды құрайды. Соңғы 10 жылда (1999–2009) халық саны 5%-ға өсті. Көші-қонға байланысты 8,8%-ға, ал туыс-өлімге байланысты -3,6%-ға өзгерді. Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәлімет бойынша) француз тілінде сөйлейді (2611 адам немесе 88,5%), екінші ең көп таралған тіл – неміс тілі (105 адам немесе 3,6%), үшінші орында – ағылшын тілі (71 адам немесе 2,4%). 19 адам итальян тілінде сөйлейді. 2000 жылы муниципалитетте 1350 жеке тұрғын үй тіркелді, әр үй шамамен 2,1 адамға арналған. 2000 жылы барлығы 1302 пәтер (жалпы санының 57,5%) тұрақты түрде пайдаланылды, 871 пәтер (38,5%) маусымдық пайдалануда болды, ал 90 пәтер (4,0%) бос тұрды.
Château d'Œx has a population of as of 2008, 19.1% of the population are resident foreign nationals. Over the last 10 years (1999–2009) the population has changed at a rate of 5%. It has changed at a rate of 8.8% due to migration and at a rate of −3.6% due to births and deaths. Most of the population (as of 2000) speaks French (2,611 or 88.5%), with German being second most common (105 or 3.6%) and English being third (71 or 2.4%). There are 19 people who speak Italian. as of 2000, there were 1,350 private households in the municipality and an average of 2.1 persons per household. In 2000, a total of 1,302 apartments (57.5% of the total) were permanently occupied, while 871 apartments (38.5%) were seasonally occupied and 90 apartments (4.0%) were empty.
Ұлттық маңызы бар мұра нысандары
Les Ciernes Picat, мезолиттік пана, ұлттық маңызы бар швейцариялық мұра нысаны ретінде тізімделген. L'Étivaz ауылының барлық аумағы Швейцария мұралық нысандарының тізіміне енгізілген.
Les Ciernes Picat, a mesolithic shelter, is listed as a Swiss heritage site of national significance. The entire village of L'Étivaz is part of the Inventory of Swiss Heritage Sites.
Көрікті жерлер
Халықаралық ыстық ауа шарлары фестивалі 1979 жылдан бері жыл сайын қаңтар айында өткізіліп келеді. Жыл сайын шамамен 100 шаршы ұшқыш фестивальге жиналады. 1999 жылдың 1 наурызында Шато-д'Окстан Жер шарын айналып ұшқан алғашқы ыстық ауа шарларының бірі – Breitling Orbiter 3 ұшып кетті. Монголфие типті шарларға арналған мұражай қала орталығында орналасқан.
The International Hot Air Balloon Festival has been held each year since 1979 in January. Up to 100 balloonists gather for the festival each year. The Breitling Orbiter 3, the first hot air balloon to circumnavigate the Earth, took off from Château d'Œx on 1 March 1999. A museum dedicated to Montgolfier type balloons is located in the centre of the town.
Музыкалық фестиваль
Жыл сайын қазан айында танымал жылдық "Le Bois qui Chante" музыка фестивалі өтеді.
The popular annual Le Bois qui Chante music festival is held every year in the month of October.
Саясат
2007 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия SVP болды, оларға дауыс бергендердің 32,23% осы партияны қолдады. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: FDP (18,37%), SP (16,21%) және LPS партиясы (14,68%). Федералды сайлауда барлығы 854 дауыс берілді, сайлауға қатысқандардың үлесі 41,6% құрады.
In the 2007 federal election the most popular party was the SVP which received 32.23% of the vote. The next three most popular parties were the FDP (18.37%), the SP (16.21%) and the LPS Party (14.68%). In the federal election, a total of 854 votes were cast, and the voter turnout was 41.6%.
Экономика
2010 жылы Château d'Œx-те жұмыссыздық деңгейі 2,3% болды. 2008 жылы бірінші экономикалық секторда 234 адам жұмыс істеді және осы секторда шамамен 97 кәсіпорын қызмет етті. Екінші секторда 252 адам жұмыс істеді, ал осы секторда 54 кәсіпорын болды. Үшінші секторда 1012 адам жұмыс істеді, осы секторда 173 кәсіпорын жұмыс істеді. 2000 жылы муниципалитетке 238 жұмысшы келді, ал 266 жұмысшы кетті. Муниципалитет жұмыс күшінің таза экспорттаушысы болып табылады, әрбір бір кіріп келген жұмысшыға шамамен 1,1 жұмысшы шығып кетеді. Жұмыс істейтін халықтың 5,5%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 53,3%-ы жеке көлікпен барады.
as of 2010, Château d'Œx had an unemployment rate of 2.3%. as of 2008, there were 234 people employed in the primary economic sector and about 97 businesses involved in this sector. 252 people were employed in the secondary sector and there were 54 businesses in this sector. 1,012 people were employed in the tertiary sector, with 173 businesses in this sector. In 2000, there were 238 workers who commuted into the municipality and 266 workers who commuted away. The municipality is a net exporter of workers, with about 1.1 workers leaving the municipality for every one entering. Of the working population, 5.5% used public transportation to get to work, and 53.3% used a private car.
Дін
2000 жылғы санақ бойынша 527 немесе 17,9% -ы рим-католик, ал 1746 немесе 59,2% -ы швейцариялық реформаттық шіркеуге жатқан. Қалған халықтың ішінде 12 адам православие шіркеуінің мүшесі (немесе халықтың шамамен 0,41% -ы), 1 адам христиан-католик шіркеуіне, ал 363 адам (немесе халықтың шамамен 12,31%) басқа христиан шіркеуіне жатқан. 9 адам (немесе халықтың шамамен 0,31% -ы) еврей, ал 89 адам (немесе халықтың шамамен 3,02% -ы) мұсылман болған. 2 адам буддист, ал 9 адам индуист болған. 258 адам (немесе халықтың шамамен 8,75% -ы) ешбір шіркеуге жатпаған, агностик немесе атеист, ал 110 адам (немесе халықтың шамамен 3,73% -ы) сұраққа жауап бермеген.
From the 2000 census, 527 or 17.9% were Roman Catholic, while 1,746 or 59.2% belonged to the Swiss Reformed Church. Of the rest of the population, there were 12 members of an Orthodox church (or about 0.41% of the population), there was 1 individual who belonged to the Christian Catholic Church, and there were 363 individuals (or about 12.31% of the population) who belonged to another Christian church. There were 9 individuals (or about 0.31% of the population) who were Jewish, and 89 (or about 3.02% of the population) who were Muslim. There were 2 individuals who were Buddhist and 9 individuals who were Hindu. 258 (or about 8.75% of the population) belonged to no church, are agnostic or atheist, and 110 individuals (or about 3.73% of the population) did not answer the question.
Білім
Шато-д'Окс қаласында халықтың 986 адамға жуығы немесе (33,4%) міндетті емес жоғары орта білімін аяқтаған, ал 299 адам немесе (10,1%) қосымша жоғары білім (университет немесе Fachhochschule) алған. Жоғары білім алған 299 адамның 45,5%-ы швейцариялық ерлер, 30,4%-ы швейцариялық әйелдер, 13,0%-ы швейцариялық емес ерлер және 11,0%-ы швейцариялық емес әйелдерді құрады. 2000 жылы Шато-д'Окс қаласында 92 оқушы басқа муниципалитеттен келсе, 95 тұрғын муниципалитеттен тыс жердегі мектептерге қатысты.
In Château d'Œx about 986 or (33.4%) of the population have completed non mandatory upper secondary education, and 299 or (10.1%) have completed additional higher education (either university or a Fachhochschule). Of the 299 who completed tertiary schooling, 45.5% were Swiss men, 30.4% were Swiss women, 13.0% were non Swiss men and 11.0% were non Swiss women. as of 2000, there were 92 students in Château d'Œx who came from another municipality, while 95 residents attended schools outside the municipality.
Спорт
Шаңғы – аймақтағы маңызды қызмет. Ла Брай шаңғы станциясына Шато-д'Окс ауылының ортасынан канат жолы арқылы (жазда да ашық) жете аласыз. 1922 және 1924 жылдары «Шато-д'Окс» хоккей клубы, 1924 жылғы Шамонидегі Олимпиада ойындарына қатысқан жергілікті халықаралық ойыншы Эдуард Мотье қатарында, Швейцария чемпионы атанды. 1997 жылы Шато-д'Окста тау велосипедінен әлем чемпионаты өтті. 1999 жылдың 1 наурызында Бертран Пиккард пен Брайан Джонс Шато-д'Окстан Розьер балонымен әлемді тоқтамай алғашқы рет айналып, 20 күннен кейін 21 наурызда Мысырға қонды.
Skiing is a key activity in the area with the ski station of La Braye accessible via cable car (also open in Summer) from the heart of Château d'Œx village. In 1922 and 1924, the Hockey Club Château d'Œx was the Swiss champion in its ranks with a local international player in the person of Edouard Mottier who participated in the 1924 Olympic Games in Chamonix. In 1997, the Mountain Bike World Championships were held in Château d'Œx. On 1 March 1999, Bertrand Piccard and Brian Jones took off from Château d'Œx and made the first non stop around the world with a Rozière balloon, landing 21 March in Egypt after 20 days and .