Батыс Аустралиядағы Намбунг ұлттық паркіндегі әдемі әктас құрылымдары – Pinnacles. 3.5 метрге дейін биіктігі бар мыңдаған тік тұрған тастар, құм төсеніші.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық әктас құрылымдары
Australian limestone formation
Пинакл – Батыс Австралиядағы Сервантес қаласының жанындағы Намбунг ұлттық паркінде орналасқан әктас құрылымдары.
The Pinnacles are limestone formations within Nambung National Park, near the town of Cervantes, Western Australia.
Ерекшеліктері
Бұл аймақта мыңдаған тозған әктас тіректері бар. Ең биік тіректерінің кейбіреулері сары құмнан 3,5 метрге дейін жетеді. Формациялардың әртүрлі түрлеріне енінен әлдеқайда биік және бағаналарға ұқсайтын түрлері кіреді, бұл оларға "Тіректер" деген ат беруге себеп болды, ал басқалары бір метрдей биіктікте және енінде болып, қысқа қабір тастарға ұқсайды. Көптеген тіректерінде қабаттасқан құрылымды байқауға болады, онда әктас қабаттарының қалыптасу кезінде бағытталған желдің өзгеруіне байланысты шөгінді құмның бұрышы кенеттен өзгерген. Калькрет қақпағы астындағы әктас қабатынан қаттырақ болған кезде саңырауқұлақ басына ұқсас тіректер пайда болады. Салыстырмалы түрде жұмсақ төменгі қабаттар жоғарғы қабатқа қарағанда жылдам тозып, эрозияға ұшырайды, нәтижесінде тіректің жоғарғы жағында көбірек материал қалады.
The area contains thousands of weathered limestone pillars. Some of the tallest pinnacles reach heights of up to 3.5 m above the yellow sand base. The different types of formations include ones which are much taller than they are wide and resemble columnssuggesting the name of Pinnacleswhile others are only a metre or so in height and width resembling short tombstones. A cross bedding structure can be observed in many pinnacles where the angle of deposited sand changed suddenly due to changes in prevailing winds during formation of the limestone beds. Pinnacles with tops similar to mushrooms are created when the calcrete capping is harder than the limestone layer below it. The relatively softer lower layers weather and erode at a faster rate than the top layer leaving behind more material at the top of the pinnacle.
Құрылу
Пинаклдың әктасын құрастырушы шикізат, теңіз өмірінің көп болған бұрынғы дәуірдегі теңіз қабықшаларынан алынған. Бұл қабықшалар әкке толы құмға айналып, ішкі аймақтардағы биік, жылжымалы құм төбелерін қалыптастырды. Дегенмен, осы шикізаттың Пинакл қалай пайда болғаны әлі де даулы мәселе. Үш негізгі теория ұсынылған:
The raw material for the limestone of the Pinnacles came from seashells in an earlier era that was rich in marine life. These shells were broken down into lime rich sands that were blown inland to form high mobile dunes. However, the manner in which such raw materials formed the Pinnacles is the subject of debate. Three major theories have been proposed:
Бірінші теорияға сәйкес, олар Тамала әктасының еріген қалдықтары ретінде қалыптасқан, яғни кең ауқымды ерітілу процесінің (карстификация) нәтижесінде пайда болған. Ерітілу ошақтары бастапқыда кішкентай шұңқырларды, негізінен ерітінді құбырларын құрады, олар уақыт өте келе кеңейіп, пинакльдік топографияны қалыптастырды. Кейбір пинакльдер эрозияға төзімдірек, цементтелген кеңістіктерді (микробиалиттер және/немесе қайта жиналған құм) көрсетеді, бірақ ерітілу пинакльдің дамуында соңғы рөл атқарды. Екінші теорияда олар жағалау эолиандарындағы ағаш қабыршақтарының сақталуы арқылы пайда болған, онда тамырлар жер асты суларының арналарына айналып, қатайған (қатты) кальцеттің түсуіне себеп болды. Кейіннен желдің эолианды эрозиясы кальцет бағаналарын ашыққа шығарды. Үшінші ұсыныс бойынша, өсімдіктер Пинакльдің құрылуында белсенді рөл атқарған, бұл әлемнің басқа бөліктерінде кішірек "тамыр қабыршақтарын" қалыптастырған механизмге негізделген. Транспирация топырақ арқылы суды тамырларға тартқанда, қоректік заттар мен басқа да еріген минералдар тамырларға қарай ағып келеді – бұл "массалық ағын" деп аталатын процесс, егер қоректік заттар өсімдіктің өсуіне қажетті мөлшерден артық болса, тамыр бетінде олардың жинақталуына әкелуі мүмкін. Теңіз қабықшаларынан алынған кальцийдің көп мөлшері бар жағалау эолиандық құмдарында, судың тамырларға қозғалысы кальцийдің тамыр бетіне ағынын қамтамасыз етеді. Бұл кальций тамырлардың маңында жоғары концентрацияда жинақталады және уақыт өте келе кальцетке айналады. Тамырлар өлгеннен кейін, олардың бұрынғы тінінен алынған карбонатты материалмен және, мүмкін, құрылымдар арқылы сүзіліп өткен судан да толтырылады. Оңтүстік Африкада тамыр қабыршақтарының пайда болуына осы механизмнің дәлелдері келтірілгенімен, Пинакльдің қалыптасуындағы оның рөлін растау үшін қосымша дәлелдер қажет.
The first theory states that they were formed as dissolutional remnants of the Tamala Limestone, i. e. that they formed as a result of a period of extensive solutional weathering (karstification). Focused solution initially formed small solutional depressions, mainly solution pipes, which were progressively enlarged over time, resulting in the pinnacle topography. Some pinnacles represent cemented void infills (microbialites and/or re deposited sand), which are more resistant to erosion, but dissolution still played the final role in pinnacle development. A second theory states that they were formed through the preservation of tree casts buried in coastal aeolianites, where roots became groundwater conduits, resulting in the precipitation of indurated (hard) calcrete. Subsequent wind erosion of the aeolianite then exposed the calcrete pillars. A third proposal suggests that plants played an active role in the creation of the Pinnacles, based on the mechanism that formed smaller "root casts" in other parts of the world. As transpiration drew water through the soil to the roots, nutrients and other dissolved minerals flowed toward the root—a process termed "mass flow" that can result in the accumulation of nutrients at the surface of the root, if the nutrients arrive in quantities greater than that needed for plant growth. In coastal aeolian sands that consist of large amounts of calcium (derived from marine shells), the movement of water to the roots would drive the flow of calcium to the root surface. This calcium accumulates at high concentrations around the roots and over time is converted into a calcrete. When the roots die, the space occupied by the root is subsequently also filled with a carbonate material derived from the calcium in the former tissue of the roots, and possibly also from water leaching through the structures. Although evidence has been provided for this mechanism in the formation of root casts in South Africa, evidence is still required for its role in the formation of the Pinnacles.