Кіріспе

Shuimu Tsinghua (; қысқартылған SMTH) BBS – Қытайдағы университеттер арасындағы ең алғашқы және ең танымал электрондық хабарламалар тақтасы жүйесі сайттарының бірі. Цинхуа университетінің қолдауымен жұмыс істейтін бұл форум, талқыланатын тақырыптардың алуан түрлілігімен және тереңдігімен ерекшеленеді. 2005 жылдың 16 наурызынан бастап SMTH BBS-ке қол жеткізу тек кампустағы IP-мекенжайлармен ғана шектелді, нәтижесінде шетелде тұратын түлектерден бастап, Қытайдың басқа университеттерінің студенттеріне дейін, көптеген пайдаланушыларға қол жеткізу мүмкін болмай қалды. Элит университетте интернеттегі үкіметтік цензураның күшеюіне қарсы шағын наразылық акциясы өтті. 2006 жылдың басында SMTH BBS Цинхуа университетінен тыс IP-мекенжайлар үшін қайта ашылды, бірақ пайдаланушылар жарамды электрондық пошта мекенжайын арқылы сәйкестендірілгеннен кейін ғана қол жеткізе алды. Алайда, көптеген талқылау топтары әлі де қатаң бақылауда болып, сырттан келушілерге рұқсат бермейді.

1995 жыл: Барлығы қалай басталды

1995 жылдың тамызының басында ace Цинхуа университетінің зертханаларының бірінде Linux/386 машинасына BBS сайты орнатты. Кейін Минг пен Lucky осы жобаға қосылып, жүйені 64МБ жадысы бар SUN Sparc 20 құрылғысына көшірді. 8 тамызда BBS ресми түрде ашылып, "Shui Mu Tsing Hua" деп аталды, көбінесе "Су мөлдір, ағаштар гүлдеген" деп аударылады. Бұл атау ежелгі өлеңнің бір шумағына және Цинхуа университетіндегі нақты бір орынға сілтеме жасайды. Сол кездегі IP-адресі 166.111.1.11 болды. Қазан айында SMTH MUD қызметін ұсына бастады. 27 қарашадан бастап SMTH World Wide Web (WWW) арқылы қолжетімді болды. 1995 жылдың соңында SMTH-да тіркелген пайдаланушылардың саны бірнеше ондағанға жетті.

1996 жыл

Наурыз және сәуір айларында SMTH қауымы желкен ұшыру тойын ұйымдастырды және CCTV (Қытай орталық теледидары) оқиғаны «Біздің ұрпақ» бағдарламасында түсіріп, эфирге шығарғандықтан, бүкіл елде кең танылды. SMTH сәуір айының соңына қарай кампус қауымдастығының барлығына қолжетімді болды және трафигі ең жоғары деңгейге жетті. Онлайн келушілердің саны жиі үш тамырға дейін жетті. 1996 жылдың 18 қыркүйегінде Қытайдың көптеген BBS-терінде Диаою аралдары (Қытайдағы атауы, Жапонияда Сенкаку аралдары деп белгілі) мәселесі бойынша радикалды пікірлер пайда болды. Үкімет бұл жағдайға жауап ретінде осы BBS-терді тығыз бақылауға алды. Пекин университетінің екі сайты уақытша жабылды. SMTH бір күнге жабылды. Келесі айда SMTH әскери, тарих, салон және уақыт кеңістігі есебі талқылау топтарын жапты. Қазан айының соңында бұрынғы жүйені FireBird BBS деп аталатын жаңа жүйе алмастырды. Осыған дейін жүйе әкімшілері алғашқы Firebird жүйесінде кең ауқымды жөндеу жұмыстарын жүргізді. Қараша айында WWW BBS архитектурасының екінші нұсқасы іске қосылды. Желтоқсан айында SMTH қатты дискісі бұзылып, екі айлық ақпарат жоғалды.

1997 жыл

Қаңтар айында қатты дискісінің істен шығуынан кейін SMTH WWW-ға қол жеткізусіз қайта ашылды. Сонымен қатар, Цинхуа университетінің BBS ережелері күшіне енді. Ақпан айының соңында Дэн Сяопиннің қайтысынан кейін SMTH уақытша жабылды. Ол сәуірдің 3-і күні қайта ашылды, оның IP-дарегі 202.112.58.200-ге өзгертілді. Маусымның соңында SMTH қауымдастығы ауыр сырқатқа шалдыққан студентке көмектесу үшін қаражат жинау науқанын бастады.

Қыркүйек айының соңында SMTH BBS әкімшілігі құрылып, алғашқы мерзіміне кірісті. SMTH-тің басқару және техникалық қызмет көрсетуі жүйеленді.

1998 жыл

4 наурызда SMTH Ұлттық Халық Конгресі мен Қытай Халық Саяси Кеңестік Конференциясының сессиясы кезінде тағы да жабылды. 1 сәуірде ол қайта ашылды. Маусым айында сайт тағы бір жоспарлы түрде жабылды. 15 маусымда сайт қайта онлайн режиміне қосылғаннан кейін, пайдаланушылар «happy98» деп атаған офлайн жиын ұйымдастырды. 9 желтоқсанда Азия ойындары атмосферасында SMTH осы оқиғаның жаңалықтары мен талдауына арналған уақытша талқылау тобын құрды, бұл барлық маңызды спорттық іс-шаралар үшін үлгі болды.

1999 жыл

8 мамырда америкалық зымырандары Югославиядағы Қытай елшілігіне шабуыл жасады. Көптеген қолданушылар SMTH-де бірден өкініштерін білдірді, нәтижесінде сайтқа келушілер саны күрт өсті. 18 желтоқсанда SMTH smth.org және smth.edu.cn домендерін иеленді.

2005: Қоғамдықтан шектеуліке дейін

Қытай Халық Республикасының Білім министрлігі 2005 жылы барлық университеттердің BBS сайттарын кампус ауқымындағы коммуникациялық платформаларға қайта құруды талап ететін және пайдаланушыларды заңды есімдерімен тіркеуді міндеттейтін жарлық шығарды. SMTH BBS басқа университеттер үшін үлгі болуға тиіс болды. Осыған жауап ретінде Цинхуа университеті SMTH-ді 2005 жылдың 16 наурызынан бастап ашық BBS-ден кампус шегінде жұмыс істейтін BBS-ке айналдыруға шешім қабылдады. Сол күні түстен кейін BBS Әкімшілік комитеті «SMTH-нің барлық пайдаланушыларына ашық хат» жариялады, онда университеттен тыс пайдаланушыларға қатысты ұстанымдары баяндалды. «SMTH тарихының соңғы он жылдығы көрсеткендей, достық қарым-қатынас атмосферасы, сапалы академиялық талқылаулар, ақпараттық бөлімдердің дамуы және тиімді, қатаң ішкі басқару жүйесінің болуы кампустан тыс пайдаланушылардың нашар басқаруға немесе тұрақсыздық тудыруға себеп емес. Керісінше, толығымен ашық, қатаң басқарылатын кампустан тыс пайдаланушылар қауымдастығы SMTH-нің өркендеуіне және сапасына зор үлес қосты, соның арқасында Университеттің академиялық беделі сақталады». Комитет былай деді: «Кампустан тыс пайдаланушылар SMTH мәдениетінің дамуы үшін өте маңызды көз болып табылады. Қандай жағдай болса да, SMTH өзінің бұрынғы, қазіргі және болашақ кампустан тыс пайдаланушыларын ешқашан ұмытпайды». Осы уақытта көптеген ашық пайдаланушылар SMTH-ге қалыпты түрде қосыла алмайтындықтарын байқады. Оларға мына хабарлама келді: «Бүгіннен бастап SMTH BBS тек кампус ішіндегі қолжетімділікке ие. Барлық сыртқы IP-адрестері бұғатталды». 16 наурыз күні, қызмет қысқа ғана уақытқа қалпына келтірілгеннен кейін, Нанкин университетінің BBS, 百合, «тек оқу режиміне» көшті, барлық пайдаланушылардың жазба жасау мүмкіндігінен айырылды. 17 наурыз күні көптеген университеттердің BBS-тері (Пекин университетінің «Аты жоқ», Сиань Цзяотун университетінің «Терра Котта» және т.б.) бірінен соң бірі ашық қолжетімділікті тоқтатты. Сонымен қатар, танымал Baidu іздеу жүйесінде «Цинхуа университеті» деген сөзді іздегенде бұрынғыда екінші орында тұратын «Цинхуа университеті BBS» деген нәтиже енді көрсетілмейді. Осыған ұқсас тексерулер басқа университеттердің BBS-теріне де жүргізілді. Бұғаттаудан кейін көп ұзамай Цинхуа университетінің студенттері өз наразылықтарын білдірудің әртүрлі жолдарын тапты. Олар SMTH-нің бұрынғы сәлемдемелерінің скриншоттарын жасап, көңіл айту, үміттерін білдіру немесе сын айту арқылы өз пікірлерін жеткізді. 18 наурызда университет студенттері өз еркімен жиналыс ұйымдастырды. Көптеген адамдар өздерінің қайғысын білдіру үшін көптеген қағаз журавльдерді бүктеді.

3/16-нан кейін: Жаңа дәуір

2005 жылдың 8 наурызында Цинхуа университетінің Желілік зерттеу орталығы (NRCOTU) SMTH BBS әкімшілігінен THUExpress-ті, SMTH-тің ең көп таралған және сәтті талқылау тобының бірін, кампустан тыс жерден келген IP-адрестерге қол жеткізуден тоқтатуды сұрады және мұның Білім министрлігінің қысымынан болғанын мәлімдеді. 16 наурыз күні түстен кейін NRCOTU SMTH-ді басқаратын серверді қатаң бақылауға алып, кампустан тыс барлық шетелдік IP-адрестерді бұғаттады және telnet журналының кіріспе хабарын «Бүгіннен бастап SMTH BBS бұрынғы кең таралғаннан гөрі кампус ішіндегі сайт ретінде қайта құрылды және шетелдік IP-адрестерге шектеулі қол жеткізімділік ұсынады» деп өзгертті. 17 наурыз күні таңертең SMTH әкімшілігі SMTH BBS-дегі жағдайдың қалыптан ауытқуын және мәселені шеше алмау мүмкін еместігін білдіретін хабарлама жариялады. Әкімшілік Университет тарапынан көрсетілген қысымға байланысты «қалыптасқан жағдайды өзгерту мүмкіндігі жоқ» деді. Наурыз және сәуір айларында SMTH әкімшілігі Университетпен көптеген келіссөздер жүргізіп, SMTH-ді 16 наурыздағы жағдайға қайтаруға және BBS қызметін реттеудегі орынды түзетулерге көмектесуге дайын екенін білдірді, бірақ Университеттен «жағдайды бақылауда ұстауға үміттенеміз» деген жауап алды. SMTH әкімшілігі SMTH BBS-тің құнды деректерін кампустан тыс жаңа сайтқа көшіруді жоспарлап отырғаны айтылды. Алайда, бұл жоспар ресми түрде жарияланбады. 14 сәуір күні таңертең Чен Маоке NRCOTU-дан келген бірнеше адамдармен бірге SMTH сервері орналасқан бөлмеге кірді, одан деректерді сақтау құрылғыларына қосылған кабельдерді ажыратып, қызметтің тоқтауына себеп болды. Олар деректерді сақтау құрылғыларын басқа серверге қайта қосып, оған толық басқару құқығына ие болды. Олардың іс-әрекеті деректердің сақталуын қамтамасыз етті, бірақ әкімшілік төңкеріс арқылы. Түстен кейін SMTH әкімшілігі «SMTH енді біздің бақылауымызда болмағандықтан, барлық пайдаланушылардың деректерін сақтауға біз шамамыз келмейді. Сондықтан әрқайсыңыз өзіңіздің деректеріңізді қадағалауыңызды ұсынамыз» деп мәлімдеді. 15 сәуірде SMTH әкімшілігі уақытша қызметтен босатылды. 19 сәуірде SMTH әкімшілігінің мүшелері «NRCOTU оқиғаны толыққанды және ашық түсіндірмегені және SMTH BBS әкімшілік регламентін бұзғаны үшін» отставкаға кетуін жариялады. 20 сәуірде NRCOTU SMTH әкімшілігінің он алты мүшесінің SMTH-дегі билігін жою туралы хабарлама шығарды. Сол күні SMTH BBS-тің даму тобы күткен Firebird BBS-тің мұрагері smthbbs K Board System, немесе KBS деп қайта аталды. Оның веб-функциялары, SMTH BBS даму тобының бастапқы жұмысы, GPL емес, жеке лицензиямен қамтылғаны жарияланды. 2 мамырда smth домендік атауы иесіне қайтарылды. Шілде айынан бастап бұл домендік атау newsmth.net мекенжайына бағытталды.

Тіркеу

Қазіргі уақытта жаңа есептік жазба ашуға тек 2 түрдегі пайдаланушыларға ғана рұқсат беріледі. 11 таңбалы ұялы телефон нөмірін ұсынған пайдаланушылар жаңа мазмұн жариялау құқығына ие. Электрондық пошта арқылы тіркелген пайдаланушылардың есептік жазбалары менеджерлер тарапынан мұқият тексерілгенге дейін жаңа жазбалар жариялауға рұқсат етілмейді.