Кіріспе
Американдық баскетболшы (туған 1951)
Роберт Клайд Джонс (18 желтоқсан 1951 жылы туған) – американдық бұрынғы кәсіби баскетболшы, Америка баскетбол қауымдастығында (ABA) «Денвер Нэггетс» және Ұлттық баскетбол қауымдастығында (NBA) «Филадельфия 76ers» командаларында ойнаған. «Қорғаныс хатшысы» деген лақап атымен танылған Джонс 1983 жылы «76ers» командасымен NBA чемпионатында жеңіске жетті, төрт мәрте NBA All-Star атанды, сегіз мәрте NBA All-Defensive Team құрамына кірді және 1983 жылы NBA Жылдың ең үздік ойыншысы (Sixth Man of the Year) атағын жеңіп алды.
Өмірбаян
Бобби Джонс – NBA нықсасын киген ең танымал қорғаушылардың бірі. Басқа ойыншылар көбінесе артықшылық алу үшін кездейсоқ шынтақ соққысы, жамбастан итеру немесе нықсадан ұстауға тәуелді болса, Джонс еңбекқорлық пен нық қадамға сүйенді. Джонстың керемет қорғанысы, сондай-ақ көшбасшылық сияқты басқа да ерекшеліктері оны ерекше алтыншы ойыншы етті. Қарсылас командалар Джонс орындықтан шыққанда қорғаныста демалуға мүмкіндік бермеді, сонымен қатар допты себетке немесе оған жақын жеткізу үшін олар көп еңбек етуге мәжбүр болды. Джонстың жаттықтырушылары оның көптеген ойыншыларды қиындыққа салатын нәрселерде – допты бұғаттау, допсыз қозғалу, қорғанысқа жылдам қайту, пасқа араласу, бос доптарды қуу және командаласына іштен соққы беру үшін ашық сыртқы соққыдан бас тарту сияқты өте жақсы екеніне таң қалды. Мұндай еңбек көп көрінбейтін нәтижелерге әкелді. Бұл жұмыс 12 жылдық кәсіби мансабында NBA All Defensive First Team құрамына сегіз рет енуіне, алғашқы NBA Sixth Man Award сыйлығын алуына, ABA All Rookie Team құрамына кіруіне, төрт рет NBA All Star Game-ге және бір рет ABA All Star Game-ге қатысуына, және ең бағалысы – 1983 жылы Филадельфия 76ers командасымен NBA чемпионатында жеңіске жеткеніне әкелді. Ең бастысы, Джонстың ойыншы ретіндегі құндылығы оның командаларының плей-оффқа ешқашан қатыспағанымен дәлелденді. "Егер мен жас ойыншыдан біреуді үлгі алуын сұрасам, мен Бобби Джонсты таңдайтын едім", – деді 76ers командасының көп жылғы серіктесі Джулиус Эрвинг. "Ол – өзімшілдіктен мүлдем алыс, еліктей жүгіретін, газельдей секіретін, әр түнде жүрегімен ойнайтын және содан кейін ештеңе болмағандай алаңнан кететін ойыншы". Ойынға деген сыпайы қатынасы үшін Джонс одан артық нәрсенің дұрыс емес деп есептеді. "Егер мен қорғаныста ұстап тұрып ойнауым керек болса, онда мен одан бас тартамын", – деді Джонс мансабының басында. "Егер мен орын алу үшін шынтақ қолдануым керек болса, онда мен басқа орынға отыруға мәжбүр боламын. Егер мен қателік жасасам немесе төреші қателік жасаса, осыған байланысты айқайлап-шулап сөйлеудің қажеті жоқ. Бұл жағдайды өзгерте алмайды, мені бақытты да етпейді". Джонс сирек төрешіге сөйлегенде, төрешінің қате ойыншыға айып таққанын көрсету үшін болды: кінәлі ойыншы командаласы емес, Джонс еді. Сенімді төреші шешімін өзгертіп, айыпты Джонсқа жүктеді – оның ойындағы бесінші айыбы. Денвер Наггетс командасының жаттықтырушысы Ларри Браун: "Бобби Джонсты баскетбол алаңында көру – өтірікшілердің покер ойынында адал адамды көру сияқты", – деді. Ал ішімдік, темекі шегу, дөрекі сөздер сияқты жаман әдеттерге жол беруге болмады. 1976-77 жылдары Seagram Distillers компаниясы ұйымдастырған компьютерлік рейтингте Джонс НБА-ның "ең тұрақты және өнімді ойыншысы" деп танылғанда, Джонс 10 000 доллар сыйлықты діни қайырымдылық ұйымдарына берді. Жүлде табыстау кешінде (Джонстың өтініші бойынша алкогольсіз өткізілді) ол подиумнан былай деді: "Мен вискиге қарсымын, мен Құдай маған бұл ақшаны сақтап қалу үшін емес, пайдалану үшін бергенін сезіндім". Ол командаластары мен жаттықтырушыларынан дөрекі сөздерді қолданбауды сұрамағанмен, олар оның қасында жиі "О, жарайды!" деп айқайлап жүрді. Джонсты алаңда ештеңе алаңдатпаған сияқты; соңғы сигнал – бұл жұмыстың тағы бір күнінің соңы. "Ол ойын аяқталғаннан кейін ойыннан ажырасуға сирек мүмкіндік береді", – деді 1984 жылы Филадельфияның күнделікті жаңалықтарына Солтүстік Каролинадағы Джонстың жаттықтырушысы Дин Смит. "Ол өзімен тату адам. Бұл менің ішкі сенімділігім – Боббиде бұл күшті". Джонс астмамен, сондай-ақ эпилепсиялық ұстамалармен және жүректің созылмалы ауруымен ауырады, олардың әрқайсысы дәрі-дәрмекпен емдеуді қажет етеді. Бір күні ол ас үйінде ұстамадан кейін, ет кесушіге құлап, басын жарып алды. Бұл оқиға оның баскетболдан бас тартып, дін қызметкері болуына себеп болды. Оның табандылығы 1983 жылы Филадельфияның ең батыл спортшысы атанды. Бір қызығы, Джонс баскетболға ешқашан ғашық болған емес. Солтүстік Каролинада өскен бала ойын ойнауға мәжбүр болды. Оның әкесі 1949 жылы Оклахома Sooners ұлттық чемпионатының екінші орынды иеленген командасында ойнаған, ал ағасы Кирби All State cager және кейінірек Sooner болды. Кирби мен мистер Джонс көп кездеспегендіктен, Бобби үнемі үйдің артында олардың ойынына қосылуға шақырылатын. "Мен спортты ұнатпайтынмын", – деп есіне алды Джонс. "Мен телевизор көруді жөн көретін едім, бірақ әкем мені ойнауды қалады". Шарлоттадағы Оңтүстік Мекленбург орта мектебінде екінші курста оқыған кезде, 6 фут 6 Джонс баскетбол командасына түсті. Оның інісі Кирби де командада болды. Бобиге жеңіл атлетика көбірек ұнайды, өйткені ол өздігінен және өз еркімен жаттығуға болатын. Екі рет штаттағы биіктіктен секіру чемпионатында жеңіске жетті, үшінші курста Боб МакАдуодан кейін екінші орынды иеленді. Аға курста Джонс штаттағы рекордты жаңартты, 6 фут 8 дюйм биіктіктен секіріп өтті. Джонс үшінші курста алаңда гүлденді, Шарлоттаның жылдық үздік ойыншысы сыйлығын жеңіп алды және Оңтүстік Мекленбургті штаттағы плей-оффқа шығарды. Оның командасы МакАдуомен жарқылдаған Гринсборо командасына есе жіберді, бірақ Оңтүстік Мекленбург бір жылдан кейін чемпионатты жеңіп алды. Дегенмен, баскетболдағы барлық жетістіктеріне қарамастан, Джонс баскетболдағы болашақ туралы көп ойламады. "Бұл маусымдық нәрсе болды", – деді ол, "бірақ колледждер маған қызығушылық танытты, сондықтан мен оқуға тегін барудың жолын таптым". Джонс Солтүстік Каролина университетінде Дин Смитпен ойнады. Джонс колледждің екінші курсында керемет ойын көрсетті, содан кейін дәрігерлер оның жүрек соғысының бұзылғанын анықтады. Олардың рецепті: бірнеше апта демалыс. (Джонс кейінірек әр ойын алдында осы мәселені бақылау үшін дәрі қабылдауға мәжбүр болды). Сонымен қатар, 1972 жылғы АҚШ Олимпиада командасының іріктеу сынақтары өткізілуге азық қалды. Джонс сынақтар туралы ғана емес, ойындар Мюнхенде өтетінін де білмеді. Смит бірнеше ойыншының ауырғанын естігенде, телефон соғып, Джонсқа мүмкіндік берді. Джонс командаға ілікті, бірақ алаңда аз ғана уақыт ойнады, алтын медаль үшін өткен ойында кеңес одағының жеңісіне 5 минут қана уақыт бөлді. Американдық Баскетбол Ассоциациясының Каролина Кугарс командасы Джонсты 1973 жылғы Арнайы жағдайлардың іріктеу сынағында таңдады, бірақ Джонс психология дәрежесін аяқтағысы келді және өзінің ойынын жақсартқысы келді, сондықтан ол Солтүстік Каролинаға төртінші курсына оралды. Ол 1973-74 жылдары All America кампаниясын өткізіп, орташа есеппен 16,1 ұпай жинады және 1974 жылғы НБА драфтында Хьюстон Рокетс командасымен бесінші таңдау ретінде таңдалды. Сонымен қатар, Кугарс франшизасы 1973-74 маусымынан кейін Миссуриге көшіріліп, Сент-Луис спириттері аталды. Бұрынғы Каролина жаттықтырушысы Ларри Браун Денвер Наггетс командасына көшті және Джонсты алуға бейілді болды. Сент-Луистен оның құқығын алғаннан кейін, Наггетс Хьюстоннан Джонстың қызметін сатып алды, оған жеті жылдық 1,4 миллион долларлық келісімшарт ұсынды. Браун бастығы болып, Джонс алдыңғы қатарда болған Денвер 1974-75 маусымында 65-19 есебімен жеңіске жетті, бұл ABA-дағы ең жақсы көрсеткіш және лига тарихындағы екінші ең жақсы көрсеткіш. Джонс ABA рекорды бойынша .604 пайыздық тиімділікпен ойнады, ойын басына 14,8 ұпай жинады және ABA All Rookie Team құрамына енді. 1975-76 маусымында, ABA-ның соңғы маусымында Джонс орташа есеппен 14,9 ұпай және 9,5 допты қайтарып алды және қайтадан лигадағы ең жақсы көрсеткіштің иегері болды, .581 пайыздық тиімділікпен ойнады. Ол сондай-ақ 1976 жылғы ABA All Star Game-де ойнады және All ABA Second Team құрамына енді. Дэйвид Томпсон мен Дэн Иссел сияқты жұлдыздары бар Наггетс лигадағы ең жақсы көрсеткіш – 60-24 есебімен жеңіске жетті. Джонс 1976 жылғы маусымда ABA-НБА бірігуінен кейін NBA-ға сәтті көшті, сондай-ақ Наггетс командасы да. Денвер бұл лигадағы ең беделді командалардың бірі болып, маусымды және келесі маусымды жеңіп алды. Томпсон шабуылдағы машина болды, ал Джонс екі жақтан да жақсы үлес қосты...
НБА-дан кейінгі мансап
2003 жылы Джонс Барт Кофоед пен бұрынғы командаласы және Даңқ залының мүшесі Дэвид Томпсонмен бірге Шарлотта, Солтүстік Каролина штатында орналасқан діни ұйымға қарасты коммерциялық емес 2xsalt ұйымын құрды, ол спорт арқылы мұқтаж жастарды қолдайды. Бобби Джонс Шарлотта аймағындағы бірнеше мектеп баскетбол командаларын жаттықтырды, оның ішінде Шарлотта Кристиан, Кармел Кристиан мектебі және Оңтүстік Шарлотта Тундер командалары бар. «Сиксерс» командасында ойнаған кезінде Джонстың жейдесінде әрқашан 24 нөмірінің үстінде оның тегінен бұрын нүктесі бар B әрпі (B. JONES) болды; ол бұрынғы командаласы Колдуэлл Джонстың 1982 жылы Мозес Малоунға сатылғанына және Колдуэллдің ағасы Чарльз 1983-84 маусымынан кейін «Сиксерс» командасынан кеткеніне қарамастан оны кие берді. Дегенмен, 2008 жылғы маусымда, «Сиксерс» командасының 1983 жылғы чемпиондардың 25 жылдығын тойлау аясында, оған 1983 жылғы командадағы жалғыз Джонс болғандықтан, тек оның тегі жазылған жейдесінің көшірмесі сыйға тартылды. 2019 жылдың 6 сәуірінде Джонс Найсмит мемориалдық баскетбол Даңқы залына сайланды. 2020 жылдың 28 қаңтарында Джоэл Эмбид Джонстан қайтыс болған Коби Брайантты құрметтеп, «Сиксерс» командасының зейнеткерлікке кеткен 24 нөмірін киюге рұқсат сұрады және ол рұқсат алды.