Кіріспе

Американдық тарихшы Роберт С. МакЭльвейн (Robert S. McElvaine, 24 қаңтар 1947 жылы туған) – Миссисипи штатының Джексон қаласындағы Миллсэпс колледжінің өнер және әдебиет профессоры, тарих кафедрасының төрағасы, сегіз кітаптың авторы және үшінің редакторы. Ол Ұлы депрессияның әлемдегі жетекші тарихшыларының бірі саналады. МакЭльвейн сондай-ақ адам тарихының қалыптасуында жыныстар арасындағы айырмашылықтар мен теңсіздіктердің дұрыс түсінілмеуінің маңыздылығы туралы жұмыстарымен танымал. Оның соңғы кітабы – The Times They Were a Changin’ – 1964: The Year the Sixties Arrived and the Battle Lines of Today Were Drawn. Миллсэпсте ол жаңа курстар ашты, оның ішінде ХХ ғасырдағы Америка онжылдықтарына арналған пәнаралық курстар сериясы, онда фильм, әдебиет, музыка және басқа да мәдени формалар дәстүрлі тарихпен үйлесім тапқан. Сондай-ақ, ол өзінің мизогинияның пайда болуын зерттеулеріне негізделген «Секс, дін және тарихқа дейінгі кезең» атты курсты құрды. 1979 жылы МакЭльвейн «Миссисипидің еркіндік жазы» атты төрт күндік ретроспективалық шара ұйымдастырды, ол Тугалу және Миллсэпс колледждерінің кампустарында өтті. Шараға сол кездегі азаттық күресіне қатысқан көптеген адамдар, оны зерттеген ғалымдар мен жазушылар қатысты, бұл екі колледждің студенттеріне сол заманның рухын сезінуге мүмкіндік берді.

Автор

МакЭлвейннің "Ұлы депрессиядағы төмендеу мен қиындықтар: "Естен кеткен адамның" хаттары" атты тұңғыш кітабы 1983 жылы Солтүстік Каролина университетінің баспасынан жарық көрді. "Нью-Йорк Таймс" кітап шолуында Артур М. Шлезингер кіші осы кітап "американдықтар экономикалық құлдырауға қалай жауап бергенін, естелік емес, сол кездегі өз сөздерімен көрсетеді, бұл біздің тарихымызға құнды үлес" деп жазды. Пит Сигер: "Бұл кітап 1930 жылдардағы АҚШ-та өмір сүрген адамдардың өзі жазған тарих", – деді. "Жермен-жебемен" – өте жақсы кітап", – деді ол. "Нью-Йорк Таймс" кітап шолуында Моррис Дикштейн: "Америка халқы мен оның басшылары ең үлкен экономикалық дағдарыспен қалай күресуді үйренгенін осы кітаптан әділ және тепе-тең баяндауды табу қиын" деп жазды. 2009 жылы 25 жылдығына арналған басылымда шыққан бұл кітап "Ұлы депрессияның ең жақсы бір томдық шолуы" деп аталды. Депрессия дәуірі туралы оның алғашқы екі кітабы "Нью-Йорк Таймс" кітап шолуының "Жылдың ең көрнекті кітаптары" тізіміне енді және бұл саладағы стандартқа айналды. Олар жарық көргеннен кейін 40 жыл өтсе де, сатылымда қалып, сұранысқа ие. 2007 жылы ол 1920 жылдардағы экономикалық жағдайларды салыстырып, "Егер (экономикалық) тарих қайталанбаса, рифма жасай ма?" деген кең көлемді талдау жазды. 2009 жылы "Three Rivers" (Crown) баспасы "Ұлы депрессия: Америка, 1929–1941" кітабының 25 жылдық мерейтойлық басылымын шығарды, онда 2008 жылғы экономикалық құлдырауды 1929 жылғы құлдыраумен салыстыратын жан-жақты жаңа кіріспе болды. Оның келесі үш кітабы тарихи контексттегі қазіргі саясатқа арналған. "Консервативті дәуірдің соңы – Рейганнан кейінгі либерализм" (1987) және "Не қалды? – Америка үшін жаңа демократиялық көрініс" (1996) демократтарға тарихи негізде кеңес пен стратегия ұсынды. Сэм Робертс "Нью-Йорк Таймс" кітап шолуында "Марио Куомо: Өмірбаяны" (Scribner, 1988) кітабын "президенттік науқанға арналған өмірбаян" деп атады, бірақ "науқан болған жоқ". 1980 жылдардың соңында МакЭлвейн әйелдердің ерлерге қарағанда төмен саналып қалуының қалай пайда болғаны туралы сұраққа қызығушылық танытты және осы мәселені зерттеуге көп уақыт арнады. Ол антропология, адам эволюциясы, ежелгі тарих және әйелдер тарихы сияқты салаларда кеңінен оқыды және зерттеу жүргізді, адам тарихының дамуында жыныстың маңыздылығын жаңаша түсіндіру үшін. Оның тұжырымдамалары, кейде "МакЭлвейн тезисі" деп аталатын, алғаш рет 2001 жылы "Еваның тұқымы: биология, жыныстар және тарих бағыты" атты кітабында жарияланды. "Publishers Weekly" журналы оны "мәдениеттер құрылған негізгі "ақиқаттардың" түбегейлі қайта қарастырылуы" деп атады. Оны феминист жазушы Бетти Фриданнан бастап Уильям Х. МакНилл, Джойс Эпплби және Карл Деглер сияқты тарихшыларға, социобиологтар Сара Блаффер Хрди мен Э. О. Уилсонға дейін әртүрлі ғалымдар мен жазушылар жоғары бағалады. "Лос-Анджелес Таймс" кітап шолуында "Еваның тұқымы" – "ашылуға асығып тұрған бестселлер" деп жазылды. Кейіннен бұл басылым оны "2001 жылдың ең жақсы кітаптарының" бірі деп атады. 2000 жылдардың басында МакЭлвейн "Ұлы депрессия және жаңа мәміле: құжаттардағы тарих" (Oxford University Press, 2000) және 2002 жылы "Congressional Quarterly Press" үшін "Франклин Делано Рузвельт" атты қысқаша өмірбаянмен Ұлы депрессия дәуіріне қайта оралды. Ол "Ұлы депрессия энциклопедиясының" (Macmillan Reference, 2004) екі томдық бас редакторы болды. Оның 2008 жылғы "Исаны ұрлау: Америкадағы діннің қанаушылығы" (Grand Theft Jesus: The Hijacking of Religion in America) кітабы діннің "Исаны ұрлағанын" айыптады. Джордж Буштың президенттігіне, Ирак соғысына және "мүжделі жақсы хабарға" сілтеме жасай отырып, сондай-ақ Джерри Фалвелл, Тед Хаггард, Джеймс Добсон және Д. Джеймс Кеннеди сияқты тұлғаларды атап, МакЭлвейн оңшылдар Исаның үйретулеріне қайшы келетін хабарды қабылдағанын айтты. МакЭлвейннің соңғы кітабы – оның басқа жазу жобалары арасында он жылдықтар бойы жүргізілген үзіліспен зерттеулердің және 1960 жылдарға толық он жылдық қажырлы еңбектің нәтижесі. "The Times They Were a Changin’ – 1964: The Year the Sixties Arrived and the Battle Lines of Today Were Drawn" (Arcade, Simon & Schuster, 2022 ж. таратылатын) кітабы автордың "Ұзақ 1964 жыл" деп атаған саяси, әлеуметтік, мәдени, жыныстық, нәсілдік, экономикалық және сыртқы саясат (яғни Вьетнам) жіптерін біріктіреді. Джон Ф. Кеннедидің 1963 жылдың соңындағы қазасы мен 1965 жылдың ортасына дейінгі оқиғаларды қамтитын бұл кітап американдық тарихтың ең революциялық кезеңдерінің бірін қайта жаңғыртады. Ол 2020 жылдары американдық демократияның өмір сүруіне қауіп төндіретін күрес негізінен 1964 жылы басталған прогрессивті өзгерістерді сақтау мен дамыту, немесе Американы 1964 жылға дейінгі уақытқа "қайтару" туралы, ол кезде АҚШ көбінесе "ақ адамның елі" болғандығы туралы екенін айтады.

БАҚ және лекция беру

МакЭлвейн шамамен 100 теле- және радиобағдарламаға қатысып, қонақ болды, олардың ішінде NBC-нің "Today", ABC-нің "World News Tonight", NBC-нің "Nightly News", National Public Radio-ның "All Things Considered" және "Morning Edition", PBS NewsHour, BBC теледидары мен радиосы, сондай-ақ Studs Terkel Show бағдарламалары бар. Ол бірнеше телебағдарламалар үшін тарихи консультант қызметін атқарды, соның ішінде PBS-тің жеті бөлімді "Ұлы депрессия" сериалында.