Кіріспе
Француз-американдық тарихшы (1907–2012) Жак Мартин Барзун (30 қараша 1907 – 25 қазан 2012) – Францияда туған американдық тарихшы, ол идеялар тарихы мен мәдени тарихты зерттеуімен белгілі. Ол бейсбол, детективтік романдар және классикалық музыка сияқты алуан түрлі тақырыптарда жазды, сондай-ақ білім философиясының маманы ретінде танылды. "Америкадағы мұғалім" (1945) кітабында Барзун АҚШ-тағы мектеп мұғалімдерін даярлауға әсер етті. Колумбия колледжінде көп жылдар бойы тарих профессоры болған ол қырықтан астам кітап жариялады, Америка Президентінің бостандық медалімен марапатталды және Францияның Құрметті легионының рыцары атағын алды. Оның ең маңызды еңбегі саналатын "Таңнан бастап құлдырауға дейін: Батыс мәдени өмірінің 500 жылы, 1500 жылдан бүгінге дейін" (2000) атты тарихи шолуы 93 жасында жарық көрді.
Jacques Martin Barzun ('/b//ɑr//z//ən/; November 30, 1907 – October 25, 2012) was a French born American historian known for his studies of the history of ideas and cultural history. He wrote about a wide range of subjects, including baseball, mystery novels, and classical music, and was also known as a philosopher of education. In the book Teacher in America (1945), Barzun influenced the training of schoolteachers in the United States. A professor of history at Columbia College for many years, he published more than forty books, was awarded the American Presidential Medal of Freedom, and was designated a knight of the French Legion of Honor. The historical retrospective From Dawn to Decadence: 500 Years of Western Cultural Life, 1500 to the Present (2000), widely considered his magnum opus, was published when he was 93 years old.
Өмір
Жак Мартин Барзун Францияның Кретэй қаласында туды. Оның әкесі Abbaye de Créteil суретшілер мен жазушылар тобының мүшесі болды, сонымен қатар Франция Еңбек министрлігінде жұмыс істеді. Оның ата-анасының Париждегі үйіне Belle Époque Франциясының көптеген модернист суретшілері, мысалы, ақын Гийом Аполлинер, кубистік суретшілер Альберт Глейз және Марсель Дюшан, композитор Эдгард Варезе және жазушылар Ричард Олдингтон мен Стефан Цвайг жиі келіп тұратын. Колумбия колледжінің студенті кезінде Барзун «Колумбияның күнделікті газетінің» драма сыншысы, Филолексия қоғамының жүлделі президенті, Колумбияның әдеби және дебат клубының президенті және 1927 жылғы түлектердің үздік бітірушісі болды. 1928 жылы магистратураны, ал 1932 жылы Колумбия университетінде философия докторы ғылымын қорғады. 1928 жылдан 1955 жылға дейін онда тарихтан сабақ берді, Сет Лоу тарих профессоры атанды және мәдени тарих ғылымын қалыптастырушылардың бірі болды. Ол көп жылдар бойы әдеби сыншы Лайонель Триллингпен бірге Колумбияның танымал «Ұлы кітаптар» курсын жүргізді. 1954 жылы Америка өнер және ғылым академиясының, ал 1984 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1955 жылдан 1968 жылға дейін аспирантура деканы, факультеттер деканы және проректор қызметтерін атқарды, сонымен қатар Кембридж университетінің Черчилль колледжінің ерекше мүшесі болды. 1968 жылдан 1975 жылға дейін Колумбия университетінің профессоры болды. 1951 жылдан 1963 жылға дейін Барзун «Оқырманға арналған кітап клубының» және оның ізбасары «Орта ғасыр кітап қоғамының» бас редакторларының бірі болды (басқа бас редакторлар У.Х. Ауден мен Лайонель Триллинг), ал кейін 1975 жылдан 1993 жылға дейін Чарльз Скрибнер ұлдарының әдеби кеңесшісі болды. 1936 жылы Барзун Бостонның танымал отбасынан шыққан скрипкашы Мариана Лоуэллға үйленді. Олардың үш баласы болды: Джеймс, Роджер және Изабель. Мариана 1979 жылы қайтыс болды. 1980 жылы Барзун Маргарита Ли Дэвенпортқа үйленді. 1996 жылдан бастап Барзундар оның туған қаласында, Сан-Антониода, Техас штатында тұрды. Оның немересі Люси Барзун Доннелли сыйлық алған HBO «Grey Gardens» фильмінің продюсері болды. Оның немересі Мэтью Барзун 2009-2011 жылдары Швецияда АҚШ елшісі, ал 2013-2017 жылдары Ұлыбританияда АҚШ елшісі қызметін атқарған кәсіпкер. 2012 жылдың 14 мамырында Жак Барзун өзінің сүйікті композиторы Гектор Берлиоздың шығармалары орындалған оның құрметіне өткен симфониялық концертке қатысты. Ол мүгедектер арбасында келді және жиналғандарға қысқаша сөз сөйледі. Барзун 2012 жылдың 25 қазанында 104 жасында Техас штатының Сан-Антонио қаласындағы үйінде қайтыс болды. «The New York Times» газеті оны Сидни Хук, Дэниел Белл және Лайонель Триллинг сияқты ғалымдармен салыстырып, «мәдени тарихтың қазіргі заманғы ғылымын құруға көмектескен көрнекті тарихшы, эссеші, мәдени қайраткер және педагог» деп атады. Эдвард Гиббон, Джейкоб Бёркхардт және Томас Бэбингтон Маколейді өзінің зияткерлік ата-бабалары деп атап, оны «Батыстың мәдениет тарихының ең көрнекті ғалымдарының бірі» және «жоғары білім берудегі гуманитарлық білім дәстүрінің жақтасы» деп сипаттады, сондай-ақ ол «өз атаған «мамандықтың гангренасы» деп атаған нәрсеге наразылық білдірді». «The Daily Telegraph» газеті оның білімінің ауқымы ерекше екенін айта келе, «Барзунның назары батыс музыкасының, өнерінің, әдебиетінің және философиясының барлық саласын қамтыды» деді. Эссеші Джозеф Эпштейн оны «Дарвин, Маркс, Вагнер, Берлиоз, Уильям Джеймс, француз поэзиясы, ағылшын прозасы, университет оқытушылары, детективтер, [және] интеллектуалды өмірдің жағдайы» туралы жазған «кемшіліксіз және беделді» жазушы ретінде еске алып, Барзунды «ұзын бойлы, әдемі, қарапайым сәндік киім киетін, толығымен америкалық мәдениетке сіңген, бірақ ескі әлем мәдениетінің әсерін сақтап, зиялылар үшін сирек кездесетін тартымдылыққа ие адам» деп сипаттады.
Мансап
Жеті онжылдық бойы Барзун ғылым мен медицина, психиатриядан Роберт Бертоннан Уильям Джеймске дейін заманауи әдістерге дейін, өнер және классикалық музыканы қамтитын, ерекше кең тақырыптарға арналған қырықтан астам кітап жазды және редакциялады; ол Гектор Берлиоз туралы білушілердің бірі болды. Оның кейбір кітаптары, әсіресе «Америкадағы мұғалім» және «Интеллект үйі» көптеген оқырмандардың қызығушылығын тудырып, академиялық тарихтан тыс мәдениет пен білім туралы пікірталастарға ықпал етті. Барзун жазу және зерттеу құралдары мен әдістеріне қатты қызығушылық танытты. Ол автордың өлімінен кейін қолжазбасының үштен екі бөлігі бірінші нұсқада болған «Фоллеттің қазіргі американ тілі» кітабын аяқтау және (басқа алты адамның көмегімен) 1966 жылы жарық көрген алғашқы басылымын редакциялау жұмысын қолға алды. Барзун сондай-ақ әдеби стиль туралы («Жай және тікелей», 1975), редакциялау және баспа ісінің өнері туралы («Жазу, редакциялау және баспа ісі», 1971) және тарих және басқа да гуманитарлық ғылымдардағы зерттеу әдістері туралы («Қазіргі зерттеуші», кем дегенде алты басылым шығып, OCLC деректері бойынша мыңдаған кітапханаларда сақталатын ең көп таралған кітаптардың бірі) кітаптардың авторы болды. Барзун халықтық мәдениетті жек көретін жоқ: оның қызығушылықтары детективтік әңгімелер мен бейсболға қатысты. Оның кеңінен цитата келтірілетін сөзі: «Американың жанын және санасын білуді қалаған адам бейсболды үйренуі керек». Бұл сөз Бейсболдың Даңқ залындағы тақтаға жазылған. Ол 1961 жылы жарық көрген «Жетеушіліктердің қуанышы» антологиясының кіріспесін редакциялады және жазды, онда Г.К. Честертон, Дороти Л. Сейерс, Рекс Стаут және басқалардың әңгімелері кірді. 1971 жылы Барзун (Венделл Гертиг Тейлормен бірге) «Қылмыс каталогы: құпия, детективтік және оған байланысты жанрлар әдебиетіне оқырман нұсқаулығы» атты кітапты жазды, ол және оның әріптесі келесі жылы Американың құпия жазушыларынан арнайы Эдгар сыйлығын алды. Барзун сондай-ақ табиғаттан тыс көркем әдебиеттің жақтаушысы болды және «Табиғаттан тыс қорқыныш пен әлем энциклопедиясы» кітабына кіріспе жазды. Барзун театр сыншысы және күнделік жазушысы Джеймс Агеттің жақтаушысы болды, оны Самуэль Пеписке теңеді. Барзун Агеттің соңғы екі күнделігін 1951 жылы жаңа басылымға өңдеп, «Агет және оның тоғыз эгосы» атты ақпараттық кіріспе эссе жазды. Жак Барзун Колумбия университетінен зейнеткерлікке шыққаннан кейін білім беру және мәдени тарих туралы жазуын жалғастырды. 84 жасында ол өзінің «Аққу әнін» жаза бастады, оған 1990 жылдардың көп бөлігін арнады. Нәтижесінде 800-ден астам беттен тұратын «Таңнан кешқараңға дейін: Батыстың 500 жылдық мәдени өмірі, 1500 жылдан бүгінгі күнге дейін» кітабында үлкен білім мен жасының әсеріне ұшырамаған ақыл-парасат танылды. Тарихшылар, әдебиет сыншылары және көптеген оқырмандар «Таңнан кешқараңға дейін» кітабын қазіргі Батыс тарихының кең және күшті зерттеуі деп бағалады және ол «Нью-Йорк Таймс» бестселлерінің бірі болды. Осы еңбегімен ол халықаралық деңгейде танымал болды. «Нью-Йорк Таймс» газетінде оны қарап шыққан тарихшы Уильям Эверделл бұл кітапты «оның ғылымы, зерттеулері және полиматтық қызығушылықтары азаймаған» ғалымның «үлкен жетістігі» деп атады, сонымен қатар Барзунның Уолт Уитман мен Карл Маркс сияқты тұлғаларға деген аз қамқорлығын сынға алды. Кітапта ойларды ұйымдастырылған түрде ұстауға көмектесетін ерекше жүйемен сілтеме жасауға арналған бірнеше жаңа типографиялық тәсілдер енгізілген. Көптеген беттерде кейбір автордың немесе тарихи тұлғаның қысқа, көбінесе аз танымал, және көбінесе таңғажайып немесе әзіл-сықақ келтірілген цитатасы бар бүйірлік жолақтар бар. 2007 жылы Барзун: «Қартаю - жаңа мамандықты үйрену сияқты. Ал ол сіздің таңдауыңыз емес». 2011 жылдың қазан айында, 104 жасқа толуға бір ай қалғанда, ол Адам Кирштің «Уолл-стрит» журналына жазған «Неге Триллинг маңызды?» деген кітабына шолу жасады. Тарихты жазу философиясында Барзун академиялық жаргонды қолдану мен жеке талдаудан гөрі әңгіме айтудың маңыздылығын атап өтті. Ол «Таңнан кешқараңға дейін» кітабында: «Тарих ғылым бола алмайды; керісінше, оның қызығушылығы нақты деректерде» деген қорытындыға келді.
of supernatural fiction, and wrote the introduction to The Penguin Encyclopedia of Horror and the Supernatural. Barzun was a proponent of the theatre critic and diarist James Agate, whom he compared in stature to Samuel Pepys. Barzun edited Agate's last two diaries into a new edition in 1951 and wrote an informative introductory essay, "Agate and His Nine Egos". Jacques Barzun continued to write on education and cultural history after retiring from Columbia. At 84 years of age, he began writing his swan song, to which he devoted the better part of the 1990s. The resulting book of more than 800 pages, From Dawn to Decadence: 500 Years of Western Cultural Life, 1500 to the Present, revealed a vast erudition and brilliance undimmed by advanced age. Historians, literary critics, and popular reviewers all lauded From Dawn to Decadence as a sweeping and powerful survey of modern Western history, and it became a New York Times bestseller. With this work he gained an international reputation. Reviewing it in the New York Times, historian William Everdell called the book "a great achievement" by a scholar "undiminished in his scholarship, research and polymathic interests," while also scrutinizing Barzun's scant treatment of figures like Walt Whitman and Karl Marx. The book introduces several novel typographic devices that aid an unusually rich system of cross referencing and help keep many strands of thought in the book under organized control. Most pages feature a sidebar containing a pithy quotation, usually little known, and often surprising or humorous, from some author or historical figure. In 2007, Barzun commented that "Old age is like learning a new profession. And not one of your own choosing." As late as October 2011, one month before his 104th birthday, he reviewed Adam Kirsch's Why Trilling Matters for the Wall Street Journal. In his philosophy of writing history, Barzun emphasized the role of storytelling over the use of academic jargon and detached analysis. He concluded in From Dawn to Decadence that "history cannot be a science; it is the very opposite, in that its interest resides in the particulars".
Тану
1968 жылы Барзун Сент-Луис университеті кітапханасының серіктестерінен Сент-Луис әдеби сыйлығын алды. Барзун Ұлттық құрмет легионы орденінің кавалері болып тағайындалды. 2003 жылы президент Джордж Буш оған «Азаттық президенттік медалін» табыс етті. 1993 жылы оның «Ағылшын поэзиясын оқырмандары үшін француз өлеңі туралы эссесі» Америка поэзия қоғамының Мелвилл Кэйн поэзия сыйлығын жеңіп алды. 2007 жылдың 18 қазанында Колумбия түлектері қоғамының 59-шы Ұлы ұстаз сыйлығын қатыспай-ақ алды. 2011 жылдың 2 наурызында президент Барак Обама Барзунға 2010 жылғы Ұлттық гуманитарлық медальді табыс етті, бірақ ол қатыспауға тиіс болған. 2011 жылдың 16 сәуірінде ол қатыспай-ақ әдебиет саласындағы ерекше жетістіктері үшін Филолексия сыйлығын алды. Америка философиялық қоғамы Барзунды 1993 жылдан бері жыл сайын табыс етілетін мәдени тарих бойынша Жаков Барзун сыйлығымен марапаттайды. Ол сондай-ақ Америка өнер және әдебиет академиясының екі рет президенті болды және сынға арналған алтын медаль алды.