Римдегі Санта-Мария-дель-Пополо базилігіндегі Рафаэльдің капелласы

Кіріспе

Рафаэльдің Римдегі Санта-Мария-дель-Пополо базиликасындағы салынған шіркеуі

Чиги шіркеуі немесе Лорето Мадоннасының шіркеуі – Римдегі Санта-Мария-дель-Пополо базиликасының орталық бөлігіндегі сол жақтағы екінші шіркеу. Бұл Рафаэльдің түпнұсқа түрінде сақталған жалғыз діни құрылысы. Шіркеу итальяндық Ренессанс және Барокко өнерінің асыл қазынасы болып саналады және базиликадағы ең маңызды ескерткіштердің біріне жатады.

Тарих

1507 жылы Юлий II өзінің досы, Рим Куриясының бай сиендік банкирі және қаржыгері Агостино Чигиге шіркеудегі капелланы сатып алуға келісім берді. Чиги солтүстік қанатындағы екінші капелланы сатып алды, ал оның арналуы 3 желтоқсанда 1507 жылы Папаның бұйрығымен Сент-Себастьян, Рох және Сигизмундтан Лоррето Мадоннасына, Агостиноның шын ниеті болған және Сент-Августин мен Себастьянға өзгертілді. Бұйрықта сондай-ақ, капелла Агостино мен оның мұрагерлері үшін мавзолей болуы керектігі айтылды, «жердегі нәрселерді көктегілерге және уақытша нәрселерді мәңгілікке бақытты алмасу арқылы ауыстыруды тілейді». Капелла, әдетте, Рафаэльдің сәулетші ретінде қатысуымен бастапқыдан қайта салынған болуы мүмкін. Суретшіге жатқызылатын жоспар Флоренциядағы Уффициде сақталған, ол шамамен 1512 жылы жұмыстың басында салынған. Күмбездегі жазу мозаиканың 1516 жылы аяқталғанын көрсетеді. Келесі жылдары Лоренцетто Рафаэльдің басшылығымен капелланың сәулеттік безендіруімен және мүсіндермен айналысты. Капелланың негізгі иконографиялық тақырыбы – Қайта тірілу; және визуалды тұрғыдан ол христиандық пен классикалық антикалық арасындағы одақ ретінде көрінді. Агостино Чиги 1520 жылдың 11 сәуірінде жартылай аяқталған капеллада жерленді, ал Рафаэль Агостинодан бірнеше күн бұрын қайтыс болды. Агостино Чигидің жесірі Франческа Ордеска 1520 жылдың 31 мамырында мозаика шебері Луиджи да Паске капелланың жоспарланған безендіруі үшін, яғни домбыра мен шпандельдер үшін мозаикалар жиынтығын жасауды тапсырды, бірақ ол сол жылы 11 қарашада қайтыс болды. Суретшінің, меценаттың және меценаттың жесірінің бірдей уақытта қайтыс болуы капелладағы жұмысты тоқтатты. 1521 жылы Агостиноның інісі Сигизмунд Чиги Лоренцеттоға Рафаэльдің жоспарын іске асыруды тапсырды. Бірақ жұмыс баяу жүрді және 1526 жылы Сигизмундтың өлімімен бәрі тоқтап қалды. Вазари өзінің «Өмірлер» еңбегінде Жүніс пен Ілияс мүсіндері туралы былай деп жазды: «Агостиноның мұрагерлері бұл мүсіндерді Лоренцеттоның шеберханасында көп жылдар бойы қалдыруға рұқсат берді. [ ] Лоренцо осы себептерге байланысты барлық үмітін жоғалтып, уақытын және еңбегін тек ысырап еткенін түсінді». Басты құрбандық алтарының негізгі бөлігі, Себастьяно дель Пьомбоның Мәриямның тууының суреті 1530 жылы басталды, бірақ 1534 жылы аяқталмады. Капелладағы жұмыстар 1548 жылы Франческо Сальвиатиге барабан мен шпандельдерге фрескалар жасау тапсырысымен қайта басталды, бірақ Рафаэль осы беттерде мозаика жасауды көздеген. Сондай-ақ, ол басты құрбандық алтарының үстіндегі сурет салуды аяқтады. 1552 жылы Лоренцо Чиги Лоренцеттоның мұрагерлеріне қарызын төледі, ал екі мүсін ақыры капеллаға орналастырылды. Осыдан кейін капелла 1554 жылы алғаш рет ашылды. Лоренцо Чиги қайтыс болғаннан кейін және 1573 жылы капеллада жерленгеннен кейін отбасы Римнен жоғалып кетті, ал олардың капелласы тасталып қалды. 1624 жылы кардинал Антониотто Паллавичинидің жерлеу ескерткіші киелі орыннан көшіріліп, бауырлардың алдына орналастырылды. Сигизмунд Чигидің шөбересі Фабио 1626 жылы естен шыққан капеллаға алғаш рет барды. Ол оны нашар күйде тауып, Паллавичини ескерткішінің бар екендігіне шағымданып, ағасына хат жазды. (Кейін ол бұл қабірді жақын маңдағы баптистерияға көшіруге қол жеткізді, бірақ ол 1629 жылы әлі де капеллада болды.) Фабио Чиги үш жылдық сот процесінен кейін мұражай иелігін қайта алды. 1629 жылы дауға шешім берілсе де, Чигидің шіркеулік мансабын жалғастыру үшін Римнен ұзақ уақыт бойы болмағандықтан, капелла келесі онжылдықтарда назардан тыс қалды. Ал 1652 - 1655 жылдары Жан Лоренцо Бернини маңызды өзгерістер енгізді. Фабио Чиги базиликаның кардинал-қасиетшісі болғанда, құрылыс жұмыстары жан-жақты басталды. Бернини пирамидаларды аяқтап, қазіргі еденді төседі, құрбандық алтарын көтерді, терезелерді сәл ұлғайтты, қорғасын шатырды жаңартты, күмбезді қайтадан алтынмен қаптады және тазартты. Рафаэло Ванни сурет салған ағаш панельдер қабірлердің үстіндегі люнеттерге орналастырылды. 1656 және 1661 жылдары Бернини қалған нишаларды Даниял мен арыстанның және Аввакум мен періштенің бейнелері бейнеленген екі жаңа мүсінмен толтырды. 1682 жылы тағы бір қалпына келтіру науқаны басталды.

In 1507 Julius II granted assent to the acquisition of a chapel in the church to his friend, the wealthy Sienese banker and financier of the Roman Curia, Agostino Chigi. Chigi had bought the second chapel in the north aisle, and its dedication was changed by a papal bull on 3 December 1507 from Saints Sebastian, Roch and Sigismund to the Madonna of Loreto, whose shrine Agostino was passionately devoted, and Saints Augustine and Sebastian. The bull also stated that the chapel was meant to be a mausoleum for Agostino and his heirs, "wishing to trade earthly things to heavenly and transitory to eternal by fortunate exchange." The chapel was most probably rebuilt from scratch with Raphael as the architect. A ground plan attributed to the artist was preserved in the Uffizi in Florence, it was presumably drawn at the beginning of the work around 1512. An inscription on the dome marked the completion of the mosaics in 1516. In the following years Lorenzetto worked on the architectural decoration of the chapel and the statues under Raphael's patronage. The main iconographic theme of the chapel was the Resurrection; and visually it represented a marriage between Christianity and classical antiquity. Agostino Chigi was buried in the half finished chapel on 11 April 1520, and Raphael himself had died a few days before Agostino. Agostino Chigi's widow, Francesca Ordeasca commissioned the mosaicist, Luigi da Pace on 31 May 1520 to create another set of mosaics for the planned decoration of the tambour and the spandrels, but she died in the same year on 11 November. The simultaneous death of the artist, the patron and the patron's widow stymied work on the chapel. Agostino's younger brother, Sigismondo Chigi commissioned Lorenzetto to go on with Raphael's plan in 1521. But the work advanced slowly and the death of Sigismondo in 1526 left everything in limbo. Vasari records in his Lives, speaking about the statues of Jonah and Elijah:

" the heirs of Agostino, with scant respect, allowed these figures to remain in Lorenzetto's workshop where they stood for many years. [ ] Lorenzo, robbed for those reasons of all hope, found for the present that he had thrown away his time and labor." The main altar piece, a mural depicting the birth of the Virgin by Sebastiano del Piombo was begun in 1530 but it was left unfinished in 1534. Work on the chapel resumed in 1548 when Francesco Salviati was commissioned to create frescoes on the drum and the spandrels, although Raphael intended mosaics on these surfaces. He also completed the mural above the main altar. In 1552 Lorenzo Chigi paid his debt towards the heirs of Lorenzetto, and the two statues were finally placed in the chapel. After this the chapel was unveiled for the first time in 1554. After Lorenzo Chigi's death and his burial in the chapel in 1573 the family disappeared from Rome, and their chapel became abandoned. In 1624 the funeral monument of Cardinal Antoniotto Pallavicini was moved into the chapel from the crossing and placed in front of the left wall by the friars. Sigismondo Chigi's great grandson, Fabio made his first visit to the neglected chapel in 1626. He found it in a state of serious disrepair and complained about the presence of the Pallavicini monument in a letter to his uncle. (Later he managed to transfer this tomb to the nearby baptistery but it was still in the chapel in 1629.) Fabio Chigi regained the ownership after a three year long litigation with the Augustinians. Although the debate was settled in 1629, due to Chigi's long absence from Rome as he pursued his ecclesiastical career, the chapel remained neglected in the next decades. More important changes were carried out by Gian Lorenzo Bernini between 1652 and 1655. The works began in earnest when Fabio Chigi became cardinal priest of the basilica. Bernini finished the pyramids, laid the present floor, raised the altar, slightly enlarged the windows, renewed the lead roof, regilded and cleaned the dome. Painted wood panels by Raffaello Vanni were placed in the lunettes above the tombs. In 1656 and in 1661 Bernini filled the remaining niches with two new statues, depicting Daniel and the Lion and Habakuk and the Angel. Another restoration campaign was launched in 1682 88.

Материалдар

Шәжіреде сирек кездесетін және қымбат тастардың қолданылуы – Рафаэль үшін негізгі шабыт көзі болған Пантеонның ішкі кеңістігін еске түсіретін маңызды ерекшелік. Ол ежелгілердің заманауи Ренессанс сәулетшілеріне қарағанда құндырақ материалдар қолданғанын жақсы білген және олардың үлгісімен жүруді ниеттенген. Папа Лев X-ке (шамамен 1519 ж.) жазған хатында ол былай деп жазды:

«Бүгінгі таңда сәулет өте тапқыр және ежелгілердің стиліне өте жақын болғанымен, [ ] әшекейлеуде ежелгілер қолданғандай қымбат шикізат пайдаланбайды. Олар, көрінеді, өз ойларын шексіз қаржымен іске асырды және олардың еркі ғана барлық қиындықтарды жеңді». Суретші ретінде Рафаэль ежелгі заманнан бері Римде кездесетін түрлі тастардың жарқын түстеріне қызығушылық танытты, ал оның меценаты Агостино Чиги көне сәулеттің жоғалған түсті әсемдігін қайта жаңғыртуға бағытталған жобаны қаржыландыруға шамасы жететін санаулы адамдардың бірі болды. Рафаэль заманында Чиги капелласының түрлі түсті қаптамасы Римде жаңалық болды және 1578-1580 жылдары Санкт-Петербург шіркеуіндегі Грегориан капелласы безенгенге дейін ерекше болып сақталды. Бірақ барокко дәуірінде түрлі түсті мәрмәрлерді қолдану кеңінен таралды. Ақ Каррара мәрмәрі (сұр тамырларымен): жолақты пилястрлар; ақ "bianco purissimo" Каррара мәрмәрі: капительдер мен фриздер; статуар мәрмәрі: алтарь сатылары; ақ және сұр бардиглио мәрмәрі: еден; Египеттік "rosso di Syene" граниті: монолит кіреберіс сатысы; африкано және россо антико мәрмәрі: нишалардың жиектері; россо ди Нумидия: нишалардың қабықтары; Портасанта мәрмәрі: пирамидалар, балюстрадалар; verde antico: пирамидалардың негіздері; giallo antico: пирамидалардың негіздерінің қалыптары, балюстрада; россо ди Нумидия және Портасанта тіктөртбұрыштары, африкано жиектері: пирамидалардың артындағы қаптама; күмбездің аркалары, антаблементі және қалыптау сақиналары: ақ Каррара мәрмәрі; россо антико: қабірлердің үстіндегі фриз.

Танымал мәдениетте

Ден Браунның "Періштелер мен әйіндер" кітабының бір бөлігі Чиги капелласында өтеді, онда Хабакук пен періште мүсіні иллюминаттардың құпия қоршауына жетелейтін төрт "нүктелі белгінің" бірі болып табылады.