Кіріспе

Тибет буддистік ғибадатханасы мен монастыры Пекинде, Қытай.

Йонге ғибадатханасы ("Бейбітшілік және үйлесім сарайы"), сондай-ақ Йонге ламазары немесе Лама ғибадатханасы деп белгілі, Қытайдың Пекин қаласындағы Дончэн ауданындағы Йонгегонг көшесі, 12 мекенжайында орналасқан Тибет буддизмінің Гелуг мектебіне қарасты ғибадатхана мен монастырь. Ғибадатхананың архитектурасы мен өнер туындылары хань және тибет стильдерінің бірігіп кеткен нұсқасы болып табылады. Бұл ғимарат Қытайдың ішкі аймағындағы ең ірі Тибет буддистік монастырларының бірі. Қазіргі абат – Ху Сюэфэн лама. Йонге ғибадатханасында Цяньлун императоры дүниеге келгендіктен, бұл жерде екі император болған. Бұл орын Цинь үкіметінің ел бойынша Тибет буддизмі мәселелерін басқаратын орталығына айналды. Йонге ғибадатханасы – Цинь династиясының орта және соңғы кезеңдеріндегі ең жоғары будда ғибадатханасы.

Тарих

Юнхэ ғибадатханасының құрылысы 1694 жылы Цинь династиясы тұсында, бұрынғы Мин династиясының сарай евнухтарының ресми резиденциясы орналасқан жерде басталды. Кейін ол Канси императорының төртінші ұлы Иньчжэньнің (Юн ханзадасы) резиденциясына айналды. Канси императоры 1702 жылы бұл ғимаратты сол кезде жунван (екінші дәрежелі ханзада) болған Иньчжэньге сыйлады. Иньчжэнь 1703 жылдың мамыр айында осы ғимаратқа көшіп келді. Юнхэ ғибадатханасы монастырға айналмас бұрын, Бас хатшылық Ортай Хонгчжоу (Хэ ханзадасы) Юнхэ сарайын жеке резиденциясы ретінде алуды ұсынған еді, бірақ бұл ұсынысты Цяньлун императоры қабылдамады. 1949 жылы Қытайдағы Азамат соғысы аяқталғаннан кейін ғибадатхана ұлттық ескерткіш деп жарияланып, келесі 32 жылға жабылды. Ол премьер-министр Чжоу Энлайдың араласуының арқасында Мәдени революциядан аман қалды деседі. 1981 жылы қайта ашылған бұл ғибадатхана бүгінде әрекет ететін ғибадатхана және қаланың аса танымал туристік орны болып табылады.

Әкімшілік

Юнхэгон ғибадатханасы монастырға айналғаннан кейін оның басқаруын екі бөлікке бөлуге болады: әкімшілік және діни басқару. Әкімшілік жағынан Йонхэ ғибадатханасы Цинь әулетінің тікелей басқаруындағы императорлық тибет буддалық ғибадатхана ретінде қарастырылды. Император ғибадатхананың дүниелік істеріне жауапты ханзада немесе жунван (екінші дәрежелі ханзада) тағайындайтын, ал басқарудың нақты істерін Императорлық үй шаруашылығы департаменті мен Сыртқы істер министрлігіне жүктеуге берді.

Сәулет және өнер туындылары

Юнхэ ғибадатханасы солтүстік-оңтүстік бағыттағы орталық ось бойында орналасқан, оның ұзындығы 4 километр, ал негізгі қақпа – Ашықтық және өркендеу қақпасы (Жаотаймэн) осы осьтің оңтүстік жағында орналасқан, алдыңғы жағында үш естелік арка тұр. Императорлық кареталарға арналған жол (Ниандао) алдыңғы естелік арка мен Ашықтық және өркендеу қақпасының арасында салынған. Ось бойында бес негізгі зал орналасқан, олар аулалармен бөлінген: Гармония және бейбітшілік қақпасы (Йонгхэмендиан), Гармония және бейбітшілік залы (Йонгхэгун), Мәңгілік қорғаныс залы (Йонгюдиан), Заң доңғалағының залы (Фалундян) және Он мың бақыт павильоны (Ванфугэ). Гармония және бейбітшілік қақпасы – негізгі залдардың ең оңтүстігіндегісі, бастапқыда ол сарайдың басты кіреберісі болған, бірақ кейіннен Көк патшалар залы (Тяньвандиан) болып өзгертілген. Залдың ортасында Майтрея Буддасының мүсіні тұр, ал қабырғаларында төрт Көк патшаның мүсіндері орналасқан. Гармония және бейбітшілік қақпасының алдында екі стела павильоны орналасқан, онда Юнхэ ғибадатханасының стеласы мен Ламалардың сөздерінің стеласы сақталған. Гармония және бейбітшілік залы – ғибадатхананың басты құрылысы. Онда үш дәуірдің Буддаларының үш қола мүсіні орналасқан, ортасында қазіргі Будда – Гаутама Будданың мүсіні, оның екі жағында өткен Будда – Дипанкара Будданың (оң жақта) және болашақ Будда – Майтрея Будданың (сол жақта) мүсіндері тұр. Залдың екі жағында 18 архаттың мүсіндері орналасқан. Залдағы қабырғалық суретте бодхисаттва Авалокитешвара бейнеленген. Мәңгілік қорғаныс залы – император Юнчжэннің ханзада кезінде тұрған жері және оның қайтысынан кейін табыты қойылған орын. Бүгінде бұл залда сауықтырушы Будда – Бхаисаджьягурудың мүсіні тұр. Заң доңғалағы залы – діни кітаптарды оқу және діни рәсімдерді өткізу үшін арналған. Онда Гелюк мектебінің негізін қалаушы Чэ Цонкхапаның үлкен мүсіні орналасқан. Сондай-ақ, залда бес жүз архат төбесі бар, ол қызыл сандал ағашынан жасалған және архаттардың мүсіндері бес түрлі металдан (алтын, күміс, мыс, темір және қалайы) құйылған. Он мың бақыт павильонында (кейде «Шексіз бақыт залы» деп те аталады) ақ сандал ағашынан бірден қашалған Майтрея Буддасының 8 метрлік мүсіні орналасқан (жер астында қосымша 2 метр, барлығы 10 метр). Бұл мүсін жетінші Далай-ламаның Цяньлун императорына жасаған сыйы, оны Тибеттен Пекинге жеткізуге үш жыл кеткен. Бұл мүсін 1993 жылы Гиннестің рекордтар кітабына енген ғибадатханадағы үш өнер туындысының бірі.

Орналасқан жері

Йонхэ ғибадатханасы Пекин қаласының Дончжэн ауданында, Екінші айналма жолдың солтүстік-шығыс бөлігіне жақын орналасқан. Пошталық адресі: Пекин, Дончжэн ауданы, Бейсиньчжао, Yonghegong Dajie, 12. Йонхэ ғибадатханасы мен Тыйым салынған қала арасында шамамен 5 километр қашықтық бар, жаяу жүруге бір сағаттай уақыт кетеді.

Көлік

Бейжің метросының 2 және 5 желілері Йонхэгонг Лама ғибадатханасы станциясында тоқтайды, сондай-ақ көптеген қалалық автобустар да сонда аялдайды.