Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адамның өзінің тікелей қоршаған ортасына қатысты санасының ғылыми зерттелуі.
Academic study of the mind's relationship to one's immediate surroundings
Қоршаған орта психологиясы – адам мен сыртқы әлем арасындағы қарым-қатынасты зерттейтін психология саласы. Ол табиғи ортаның және біздің жасаған ортамыздың бізді жеке тұлға ретінде қалай қалыптастыратынын қарастырады. Қоршаған орта психологиясы адамның ортаны қалай өзгертетінін және ортаның адамның тәжірибесі мен мінез-құлқына қалай әсер ететінін баса назар аударады. Бұл сала қоршаған орта терминін кең түрде анықтайды, оған табиғи орта, әлеуметтік орта, салынған орта, оқу ортасы және ақпараттық орта кіреді. APA Psychnet сайтындағы мақалаға сәйкес, қоршаған орта психологиясы – адамның жоспар құрып, белгілі бір жерге сапарлап, осы жоспарды өзінің іс-әрекетінде жүзеге асыруы. Қоршаған орта психологиясы 1960 жылдардың соңына дейін, ғалымдар адамның мінез-құлқы мен табиғи және салынған орта арасындағы байланысқа күмән келтіре бастағанға дейін, жеке сала ретінде толыққанды мойындалмады. Оның құрылғаннан бергі уақытында бұл сала құндылыққа және мәселелерді шешуге бағытталған ғылымды дамытуға ұмтылып келеді, сонымен қатар үлкен қоғамда жеке адамның әл-ауқатын арттыру мақсатында күрделі экологиялық мәселелерді шешуге бағытталған зерттеулерге басымдық береді. Адам мен орта арасындағы өзара әрекетке қатысты мәселелерді шешу кезінде, олар жаһандық немесе жергілікті болсын, адамның жақсы жауап беретін орта жағдайларын болжайтын адам табиғатының моделі болуы керек. Бұл модель ақылға қонымды мінез-құлықты ынталандыратын, осы шарттар орындалмаған жағдайдағы ықтимал нәтижелерді болжайтын және проблемалық жағдайларды диагностикалайтын ортаны жобалауға, басқаруға, қорғауға және/немесе қалпына келтіруге көмектеседі. Бұл сала адам табиғатының мұндай моделін дамытады, сонымен қатар кең және табиғи түрде көп салалы көзқарасты сақтайды. Ол ортақ мүлік ресурстарын басқару, күрделі ортада бағыт табу, қоршаған ортаның адамның жұмысына тигізетін әсері, қалпына келтіретін ортаның ерекшеліктері, адам ақпаратын өңдеу және тұрақты қорғау мінез-құлқын ынталандыру сияқты әртүрлі мәселелерді зерттейді. Соңғы уақытта қоғам мен әлеуметтік ғылымдарда климаттың өзгеруіне және өсудің шектелуіне назар аударумен қатар, бұл салада экологиялық тұрақтылық мәселелеріне де көбірек көңіл бөлінуде. Бұл көп салалық парадигма қоршаған орта психологиясының дамуы күтілетін динамиканы ғана сипаттамайды, сонымен қатар зерттеу психологтарынан басқа білімнің басқа салаларын тартуға да ықпал етеді. Географтар, экономистер, ландшафт архитекторлары, саясаткерлер, социологтар, антропологтар, педагогтар және өнімді дамытушылар осы салада өздеріне орын тапты және оған қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуы соғыстың салдарынан қирағаннан кейін шұғыл құрылыс бағдарламасына басшылық қажеттілігін тудырды. Үкіметтік жоспарлау талаптарын қамтамасыз ету үшін көптеген елдер адамдардың кеңістікті қалай пайдаланғанын зерттейтін зерттеу орталықтарын құрды. Ұлыбританияда Құрылыс зерттеу орталығы үйлердегі кеңістікті пайдалануды, содан кейін шу деңгейін, жылу және жарықтандыру талаптарын зерттеді. Шыны өндіруші Pilkingtons Томас Маркустың басшылығымен ғимараттардағы табиғи жарықтың әсері туралы ақпарат беру және күндізгі жарық талаптары бойынша нұсқаулар беру үшін күндізгі жарық зерттеу бөлімін құрды. Питер Мэннинг 1960 жылдары Ливерпуль университетінің Pilkington зерттеу бөлімінде бұл әдісті дамытты. Ол кеңселерде жұмыс істеді, экологиялық психологиядан докторлық диссертациясын қорғаған алғашқы адамдардың бірі – Брайан Уэллс. Маркус 1968 жылы Стратклид университетінде Психолог Дэвид Кантерді жұмысқа алды, оның докторлық диссертациясын Уэллс пен Мэннинг қадағалады. Кантер кейін Суррей университетіне барып, 1971 жылы психология кафедрасымен бірге қоршаған орта психологиясы бағдарламасын құрды. Бұл бөлімнің басшысы Теренс Ли болды, ол Кембридж университетінде сэр Фредерик Бартлетттің басшылығымен көршілік туралы түсінік бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Осы оқиғалармен қатар АҚШ-тағы адамдар экологиялық жобалау мәселелерін қарастыра бастады. Алғашқы бағыттардың бірі психиатриялық ауруханаларды қарастыру болды. Психиатрлар психикалық аурумен ауыратын науқастардың тәжірибесін есепке алу үшін сәулетшілермен жұмыс істеді. Роберт Сомер өзінің "Жеке кеңістік" туралы кітабын жазды, ал Эдвард Т. Холл антрополог ретінде адамдардың бір-бірімен кеңістікте қалай байланыс жасайтыны туралы пікір білдірді. Амос Рапопорт өзінің "Тұрғын үй пішіні мен мәдениеті" кітабымен архитекторлер арасында үлкен қызығушылық тудырды, бұл ғимараттардың пішіні ғана функционалды емес, сонымен қатар түрлі мәдени ықпалдарға ие екенін көрсетті. Бұл архитектурадағы "постмодернизмнің" пайда болуына үлкен үлес қосты, ол архитектураның символдық қасиеттерін өте қастерлейді. 1960 және 1970 жылдардағы осы алғашқы дамулар көбінесе "архитектуралық психологияның" бір бөлігі ретінде қарастырылды. Алайда, Гарольд Прошанский мен Уильям Иттелсон Нью-Йорк қалалық университетінің аспирантура орталығында Қоршаған орта психологиясы бағдарламасын құрған кезде "архитектуралық психология" терминіне орны "Қоршаған орта психологиясы" термині кеңінен қолданылатын терминге айналды, бұл адамдардың айналасын қалай түсінетіні және онымен қалай өзара әрекеттесетінін зерттейтін ғылым. Бұл 1980 жылы Дэвид Кантердің Калифорния университетіндегі жеке тұлға психологі Кеннет Крейкпен бірге "Қоршаған орта психологиясы журналын" құруымен институционалдық деңгейге жетті. Президент Никсонның ортаны қорғауға бағытталған науқаны саланы ғимараттардың ерекшеліктерінен және қалаларды түсінуден климаттың өзгеруі және адамның жаһандық ортаға тигізетін әсері сияқты кең мәселелерге көшуге серпіліс берді.
Environmental psychology is a branch of psychology that explores the relationship between humans and the external world. It examines the way in which the natural environment and our built environments shape us as individuals. Environmental psychology emphasizes how humans change the environment and how the environment changes humans' experiences and behaviors. The field defines the term environment broadly, encompassing natural environments, social settings, built environments, learning environments, and informational environments. According to an article on APA Psychnet, environmental psychology is when a person thinks of a plan, travels to a certain place, and follows through with the plan throughout their behavior. Environmental psychology was not fully recognized as its own field until the late 1960s when scientists began to question the tie between human behavior and our natural and built environments. Since its conception, the field has been committed to the development of a discipline that is both value oriented and problem oriented, prioritizing research aimed at solving complex environmental problems in the pursuit of individual well being within a larger society. When solving problems involving human environment interactions, whether global or local, one must have a model of human nature that predicts the environmental conditions under which humans will respond well. This model can help design, manage, protect and/or restore environments that enhance reasonable behavior, predict the likely outcomes when these conditions are not met, and diagnose problem situations. The field develops such a model of human nature while retaining a broad and inherently multidisciplinary focus. It explores such dissimilar issues as common property resource management, wayfinding in complex settings, the effect of environmental stress on human performance, the characteristics of restorative environments, human information processing, and the promotion of durable conservation behavior. Lately, alongside the increased focus on climate change in society and the social sciences and the re emergence of limits to growth concerns, there has been an increased focus on environmental sustainability issues within the field. This multidisciplinary paradigm has not only characterized the dynamic for which environmental psychology is expected to develop, but it has also been the catalyst in attracting other schools of knowledge in its pursuit, aside from research psychologists. Geographers, economists, landscape architects, policy makers, sociologists, anthropologists, educators, and product developers all have discovered and participated in this field. The end of World War II brought about a demand for guidance on the urgent building programme after the destruction of war. To provide government planning requirements many countries set up research centres that studied how people used space. In the U. K. the Building Research Centre studied space use in houses and later noise levels, heating and lighting requirements. The glass maker Pilkingtons set up a daylight research unit, led by Thomas Markus to provide information on the influence of natural lighting in buildings and guidelines on daylight requirements. Peter Manning developed this further at the Pilkington Research Unit at the University of Liverpool in the 1960s. He studied offices, employing one of the first people to obtain a Ph. D in environmental psychology, Brian Wells. Markus went on to set up the Building Performance Research Unit at the University of Strathclyde in 1968 employing the psychologist David Canter who had been supervised by Wells and Manning for his Ph. D with the Pilkington Research Unit. Canter then went on to the University of Surrey to set up Environmental Psychology programme there in 1971 with the Department of Psychology. The head of that department was Terence Lee who had conducted his PhD on the concept of neighbourhood under the supervision of Sir Frederick Bartlett at the University of Cambridge. In parallel with these developments people in the US had begun to consider the issues in environmental design. One of the first areas was the consideration of psychiatric hospitals. Psychiatrists worked with architects to take account of the experience of patients who were mentally ill. Robert Sommer wrote his book on 'Personal Space' and Edward T Hall commented as an anthropologist on how people related to each other spatially. Amos Rapoport caused considerable interest amongst architects with his book 'House Form and Culture', showing that the form of buildings was not solely functional but had all sorts of cultural influences. This contributed to the emergence in architecture of 'post modernism' which took the symbolic qualities of architecture very seriously. These early developments in the 1960s and 1970s were often seen as part of 'architectural psychology'. It was when Harold Proshansky and William Ittelson set up the Environmental Psychology program at the City University of New York Graduate Center that the term Environmental Psychology replaces Architectural Psychology as the widely used term for the study of the ways in which people made sense of and interacted with their surroundings. This was institutionalised when Canter established The Journal of Environmental Psychology in 1980 with Kenneth Craik a personality psychologist at the University of California at Berkeley. President Nixon's campaign to deal with depredations of the environment gave impetus to a change of direction in the field from aspects of buildings and making sense of cities to the broader issues of climate change and the impact of people in the global environment.
Экологиялық психолог
Экологиялық психологтар – адамның мінез-құлқы мен оны қоршаған орта арасындағы қарым-қатынасты зерттейтін мамандар. Бұл психологтар кез келген ортаны зерттейді, тіпті адамдар жасаған ортаны да, мысалы, үйлерді. Олар адамдардың әлемде қалай әрекет ететінін және бір-бірімен қалай байланыс жасайтынын зерттейді. 2020 жылдың мамыр айына дейін экологиялық психологтың орташа жылдық жалақысы 82 180 долларды құрады. Оның екі негізгі саласы бар: табиғатты қорғау психологиясы және экопсихология. Табиғатты қорғау психологиясы – ортаға қатысты адамдардың көзқарасын қалыптастыруды зерттейді. Экопсихология да табиғатты қорғау психологиясына ұқсас, бірақ ол қоршаған ортаның және қоғамның нашарлау себептерін зерттейді.
Environmental psychologists are the ones who study the relationship between human behavior and the environment that surrounds them. These psychologist study any type of environment, even the ones who are "built" such as peoples homes. They study how we as humans behave and interact in the world. As of May 2020, the annual salary of an environmental psychologist is $82,180. The two sub disciplines are conservation psychology and ecopsychology. Conservation Psychology is the study of the development of attitudes in the environment. Ecopsychology is close to the same as conservation psychology, but it focuses on the ties of environmental and societal degradation.
Проблемаға бағдарланған
Экологиялық психология – қоршаған орта мен оның тұрғындары арасындағы қатынасты тікелей зерттейтін ғылым. Осы саланың нақты аспектілері проблеманы анықтау және сол проблеманы шешу арқылы жұмыс істейді. Сондықтан экологиялық психология проблемаға бағытталған болуы керек. Проблемаға бағытталған саланың маңызды ерекшелігі – проблемаларды анықтау арқылы зерттеу нәтижелерінен шешімдер туындайды. Бұл шешімдер қоғамды жақсартуға және оның ішкі құрылымын түсінуге көмектеседі. Экологиялық психолог Харольд Прошански бұл саланың қоғамды жақсартуға ұмтылуы себепті «құндылыққа бағытталған» екенін айтады. Панянг проблеманы түсіну ғана емес, оны шешудің де маңызды екенін атап көрсетеді. Прошански экологиялық психология үшін проблемаға бағытталған тәсілдің кейбір қиындықтарын да көрсетеді. Біріншіден, анықталған проблемалар нақты өмірде, зертханада емес, белгілі бір талаптар бойынша зерттелуі керек. Екіншіден, проблема туралы түсініктер тікелей оның пайда болған ортадан алынуы керек. Барлық зертханалық зерттеулерді толығымен қабылдамау қиын, себебі зертханалық тәжірибелер теорияларды сынауға мүмкіндік береді, сонымен қатар нақты ортаға зиян келтірмей шешімдерді модельдеуге пайдалы. Прошански осы мәселені де атап өтеді, сонымен қатар проблемаға бағытталған тәсілдің жалпы қиындығын талқылайды. Ол экологиялық психологтың зерттеудің барлық аспектілерін және нәтижелерді талдауды пайдалануы, сондай-ақ проблемалардың жалпы және жеке ерекшеліктерін ескеруі маңызды екенін айтады. Экологиялық психология тығыздық, шу, нашар тұрмыс жағдайлары және қалалардың құлдырауы сияқты қоршаған ортаның проблемаларын қарастырады. Қоршаған ортаның проблемаларын түсіну және шешу үшін экологиялық психологтар ұғымдар мен принциптер зерттеліп отырған физикалық ортадан және проблемалардан тікелей туындауы керек деп санайды. Жеке кеңістік құрудың жолдары – шектеулер жасау және кеңістікті жекелендіру, мысалы, кеңседе отбасының суреттерін қолдану. Бұл когнитивтік бақылауды арттырады, себебі адам өзін жеке кеңістіктегі бәсекелестерді бақылай алатындай сезінеді, демек кеңістіктегі тығыздық деңгейін реттеуге қабілетті. Жеке кеңістік жақсы да, жаман да болуы мүмкін. Жоғарыда айтылғандай, дұрыс қолданғанда ол жақсы. Жұмыс орнында жеке кеңістік құру адамға жұмыста ыңғайлы сезінуге көмектеседі. Бірақ егер біреу сіздің жеке кеңістігіңізге еніп келсе, ол жаман болуы мүмкін. Оң жақтағы суретте бір адам екіншісіне ашулы, себебі ол оның жеке кеңістігіне еніп, оған жатып алыпты.
Environmental psychology is a direct study of the relationship between an environment and how that environment affects its inhabitants. Specific aspects of this field work by identifying a problem and through the identification of the said problem, discovering a solution. Therefore, it is necessary for environmental psychology to be problem oriented. One important aspect of a problem oriented field is that by identifying problems, solutions arise from the research acquired. The solutions can aid in making society function better as a whole and create a wealth of knowledge about the inner workings of societies. Environmental psychologist Harold Proshansky discusses how the field is also "value oriented" because of the field's commitment to bettering society through problem identification. Panyang discusses the importance of not only understanding the problem but also the necessity of a solution. Proshansky also points out some of the problems of a problem oriented approach for environmental psychology. First, the problems being identified must be studied under certain specifications: they must be ongoing and occurring in real life, not in a laboratory. Second, the notions about the problems must derive directly from the source – meaning they must come directly from the specific environment where the problem is occurring. It is hard to reject all laboratory research because laboratory experiments are where theories may be tested without damaging the actual environment or can serve as models when testing solutions. Proshansky makes this point as well, discussing the difficulty in the overall problem oriented approach. He states that it is important, however, for the environmental psychologist to utilize all aspects of research and analysis of the findings and to take into account both the general and individualized aspects of the problems. Environmental psychology addresses environmental problems such as density and crowding, noise pollution, sub standard living, and urban decay. To understand and solve environmental problems, environmental psychologists believe concepts and principles should come directly from the physical settings and problems being looked at. Creating barriers and customizing the space are ways of creating personal space, e. g., using pictures of one's family in an office setting. This increases cognitive control as one sees oneself as having control over the competitors to the personal space and therefore able to control the level of density and crowding in the space. Personal space can be both good and bad. It is good when it is used as stated above. Creating "personal space" in an office or work setting can make one feel more comfortable about being at work. Personal space can be bad when someone is in your personal space. In the image to the right, one person is mad at the other person because she is invading her personal space by laying on her.
Жүйелік бағдарланған
Эксперименттеуге жүйелік тәсіл жеке адамдарға немесе қауымдастықтардың, топтардың және ұйымдардың құрамына кіретін адамдарға қолданылады. Бұл қауымдастықтар, топтар мен ұйымдар гомеостаз күйіндегі жүйелер болып табылады. Гомеостаз – жүйе ішіндегі тұрақты жағдай. Бұл тәсіл жеке адамдардың өзара әрекеттесуіне қарағанда, топтық өзара әрекеттесуді зерттейді және әлеуметтік интеграция факторларына ерекше мән береді. Зертханадағы эксперименттер адам табиғатындағы себеп-салдар байланыстарын анықтауға бағытталған.
The systems oriented approach to experimenting is applied to individuals or people that are a part of communities, groups, and organizations. These communities, groups, and organizations are systems in homeostasis. Homeostasis is known as the "state of steady conditions within a system." This approach particularly examines group interaction, as opposed to an individual's interaction and it emphasizes on factors of social integration. In the laboratory, experiments focus on cause and effect processes within human nature.
Пәндер аралық бағыт
Экологиялық психология проблемаларды көп қырынан қарастыру үшін басқа ғылымдармен байланысқа түседі. Біріншісі – мінез-құлық ғылымдары, оған социология, саясаттану, антропология және экономика кіреді. Экологиялық психология психология саласының ішкі мамандануларымен де байланысты, оған даму психологиясы, когнитивтік ғылым, өндірістік және ұйымдық психология, психобиология, психоанализ және әлеуметтік нейроғылым кіреді. Ғылыми салалардан өзге, экологиялық психология дизайн саласымен де жұмыс істейді, оған архитектура, интерьер дизайны, қала құрылысы, өнеркәсіптік және объект дизайны, ландшафттық архитектура және ескерткіштерді сақтау кіреді.
Environmental psychology relies on interaction with other disciplines in order to approach problems with multiple perspectives. The first discipline is the category of behavioral sciences, which include: sociology, political science, anthropology, and economics. Environmental psychology also interacts with the interspecializations of the field of psychology, which include: developmental psychology, cognitive science, industrial and organizational psychology, psychobiology, psychoanalysis, and social neuroscience. In addition to the more scientific fields of study, environmental psychology also works with the design field which includes: the studies of architecture, interior design, urban planning, industrial and object design, landscape architecture, and preservation.
Уақыт-кеңістік бағдарлау
Кеңістікті уақытқа қатысты бағдарлау өткеннің маңыздылығын ашады. Өткендегі мәселелерді ескере отырып қарау, әлеуметтік, саяси және экономикалық сияқты өткен күштердің қазіргі және болашақ проблемаларға қалай қатысты екенін жақсырақ түсінуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, уақыт пен орынды да ескеру қажет. Уақытты ұзақ мерзімде қарастыру маңызды. Физикалық орталар уақыт өте келе өзгереді; олар физикалық қасиеттеріне байланысты және осы кеңістікті пайдаланатын адамдардың өзгеруіне байланысты өзгеріске ұшырайды. Осы кеңістіктерді уақыт бойынша зерттеу өзгерістерді бақылауға және болашақ проблемаларды болжауға көмектеседі.
Space over time orientation highlights the importance of the past. Examining problems with the past in mind creates a better understanding of how past forces, such as social, political, and economic forces, may be of relevance to present and future problems. Time and place are also important to consider. It is important to look at time over extended periods. Physical settings change over time; they change with respect to physical properties and they change because individuals using the space change over time. Looking at these spaces over time will help monitor the changes and possibly predict future problems.
Табиғатты қалпына келтіру
Экологиялық денсаулық адамның қоршаған ортаға тигізетін әсерін, сондай-ақ қоршаған ортаның адамға тигізетін әсерін көрсетеді. Алғашқы зерттеулер ауруханада табиғатқа қарап жатқан науқастардың кірпіш қабырғаға қарап жатқандарға қарағанда жылдам жазылғанын көрсетті, содан бері табиғаттың психикалық және физикалық жаңару қасиеттері қалай, неге және қаншалықты екені осы саланың басты мәселесі болып табылады. Табиғаттың пайдалы әсері анықталғанмен, оның жаңару механизмінің теориялық негізі әлі де талқыланып жүр. Көбінесе сілтеме жасалатын теория – Назарды жаңару теориясы, ол табиғаттың назар аудару қабілетін қалпына келтіретін «жұмсақ қызығушылық» екенін айтады. Табиғатта болу стрессті азайтады делінеді. Зерттеулер көрсеткендей, ол ашуды басаңдатады, көңіл-күйді жақсартады және тіпті қан қысымын төмендетеді. Екінші теория – Стрессті азайту теориясы, ол адамдар табиғатта дамығандықтан, осындай орта демалуға мүмкіндік береді және сезімдерге жақсы бейімделеді деп санайды. Жаңа теориялық жұмыстардың ішінде Шартты жаңару теориясы бар, ол екі қадамдық процесті ұсынады. Бірінші қадамда табиғат демалыспен байланыстырылады, ал екінші қадамда осы демалыс осыған ұқсас стимулмен қайта жаңартылады.
Environmental health shows the effects people have on the environment as well as the effects the environment has on people. From early studies showing that patients with a view of nature from their hospital recovered faster than patients with a window view of a brick wall, how, why, and to which extent nature has mental and physical restorative properties has been a central branch of the field. Although the positive effects of nature have been established, the theoretical underpinning of why it is restorative is still discussed. The most cited theory is the Attention Restoration Theory, which claims nature is a “soft fascination” which restores the ability to direct attention. It is said that being in nature can reduce stress. Studies show that it can reduce anger, improve mood, and even lower one's blood pressure. Secondly, Stress reduction theory claims that because humans have evolved in nature, this type of environment is relaxing, and more adjusted to the senses. Newer theoretical work includes the Conditioned Restoration Theory, which suggests a two step process. The first step involves associating nature with relaxation, and the second step involves retrieving the same relaxation when presented with an associated stimulus.
Орналасу орны
Көп жылдар бойы Гарольд Прошанский және оның Нью-Йорк қаласы университетінің Жоғары мектебі мен Университет орталығындағы әріптестері жерлік сәйкестік ұғымын зерттеді. Жерлік сәйкестік дәстүрлі түрде «адамның өмір сүретін физикалық әлем туралы кең көлемді танымдарынан тұратын, жеке адамның өзілік сәйкестігінің кіші құрылымы» деп анықталады. Бұл танымдар әрбір адамның күнделікті өмірін анықтайды. Адамның физикалық ортаның түрлері мен сипаттамаларына қатысты көзқарастары, сезімдері, идеялары, естеліктері, жеке құндылықтары және қалаулары арқылы ол өмір сүретін ортаны және жалпы тәжірибесін түсіне алады. Адам әртүрлі орындармен және кеңістіктермен өзара әрекеттескенде, әртүрлі ортадағы қандай қасиеттер оның әртүрлі қажеттіліктерін қанағаттандыратынын бағалай алады. Егер бір орында адамның биологиялық, әлеуметтік, психологиялық және/немесе мәдени қажеттіліктерін қанағаттандыратын компоненттер болса, ол адамның орталық тәжірибесін қалыптастырады. Адам белгілі бір орынмен «жақсы» немесе «жаман» тәжірибелер арқылы жеке құндылықтарын, көзқарастарын, сезімдерін және физикалық әлемге қатысты сенімдерін анықтай алады. Жерлік сәйкестік жеке тұлғаның өзілік түсінігіне орынды қосу ретінде сипатталған; «естеліктер, түсініктер, интерпретациялар, идеялар және белгілі бір физикалық орындарға қатысты байланысты сезімдер, сондай-ақ орындардың түрлері». Басқа теоретиктер жерлік сәйкестік идеясын қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Үш гуманистік географ – Туан (1980), Релф (1976) және Буттимер (1980) – бірнеше негізгі ұстанымдарды бөліседі. Адам бір орында өмір сүріп, естеліктер жасайтын болса, ол оған байланыстылықты сезінеді. Адамның сол орынға жеке байланысы арқылы ол өзін тиесілі сезініп, мақсат табады, бұл оның өміріне маңыз және мән береді. Жерлік сәйкестіктің бес негізгі функциясы анықталған: тану, мағына, экспрессивтік қажеттілік, өзгерістерді басқару және алаңдаушылықты жеңу. Жерлік сәйкестік әрбір физикалық ортаны сезінуге мүмкіндік беретін танымдық «мәліметтер базасына» айналады. Адамдар мен орындар арасындағы байланысқа қатысты көптеген түрлі түсініктер болжамдалған және зерттелген. Ең көп таралған терминдерге орынға байланыстылық және орын сезімі жатады. Орынға байланыстылықты зерттеудегі жаңағы зерттеулердің бастысы – белгілі бір орында өткізілген уақыттың мөлшері (орынмен байланыстың ұзақтығы). Зерттеушілер де, жазушылар да орынмен байланысты уақыт пен тәжірибе адамның орынмен қарым-қатынасының мағынасы мен эмоционалдық байланысын тереңдету үшін маңызды екенін дәлелдесе де, осы факторларды және олардың осы байланысты қалыптастырудағы рөлін терең зерттеген зерттеулер аз. Орынға байланыстылық – адамның орынға деген эмоционалдық байланысы ретінде анықталады және әдетте белгілі бір ортамен ұзақ мерзімді байланыстың нәтижесі саналады. Бұл орынның әдемі болғандықтан ерекше екенін айту сияқты қарапайым эстетикалық жауаптан өзгеше. Мысалы, адам әдемі (немесе сұм) пейзажға немесе орынға эмоционалдық жауап бере алады, бірақ бұл жауап кейде үстірт және қысқа мерзімді болуы мүмкін. Бұл айырмашылықты Шрёдер «мағынаға қарсы қалау» деп атаған. Шрёдердің сөзіне сүйенсек, «мағына» – «пейзажбен байланысты ойлар, сезімдер, естеліктер және интерпретациялар», ал «қалау» – «бір пейзажға екіншісінен артық ұнау дәрежесі». Терең және ұзаққа созылған эмоционалдық байланысты дамыту үшін (немесе Шрёдердің сөзімен айтқанда, оның мәні болуы үшін) орынмен тұрақты қарым-қатынас әдетте маңызды фактор болып табылады. Чигбу Нигериядағы Утуру қауымдастығына орынға байланыстылықтың әсерін тексеру үшін сапалық әдіс қолданып, ауылдық жерлерде орынға байланыстылықты зерттеуді жүргізді және оның қауымдастық даму деңгейімен тікелей байланысы бар екенін анықтады.
For many years Harold Proshansky and his colleagues at the Graduate School and University Center of the City University of New York, explored the concept of place identity. Place identity has been traditionally defined as a 'sub structure of the self identity of the person consisting of broadly conceived cognitions about the physical world in which the individual lives'. These cognitions define the daily experiences of every human being. Through one's attitudes, feelings, ideas, memories, personal values and preferences toward the range and type of physical settings, they can then understand the environment they live in and their overall experience. As a person interacts with various places and spaces, they are able to evaluate which properties in different environments fulfill his/her various needs. When a place contains components that satisfy a person biologically, socially, psychologically and/or culturally, it creates the environmental past of a person. Through 'good' or 'bad' experiences with a place, a person is then able to reflect and define their personal values, attitudes, feelings and beliefs about the physical world. Place identity has been described as the individual's incorporation of place into the larger concept of self; a "potpourri of memories, conceptions, interpretations, ideas, and related feelings about specific physical settings, as well as types of settings". Other theorists have been instrumental in the creation of the idea of place identity. Three humanistic geographers, Tuan (1980), Relph (1976) and Buttimer (1980), share a couple of basic assumptions. As a person lives and creates memories within a place, attachment is built and it is through one's personal connection to a place, that they gain a sense of belonging and purpose, which then gives significance and meaning to their life. Five central functions of place identity have been depicted: recognition, meaning, expressive requirement, mediating change, and anxiety and defense function. Place identity becomes a cognitive "database" against which every physical setting is experienced. Many different perceptions of the bond between people and places have been hypothesized and studied. The most widespread terms include place attachment and sense of place. One consistent thread woven throughout most recent research on place attachment deals with the importance of the amount of time spent at a certain place (the length of association with a place). While both researchers and writers have made the case that time and experience in a place are important for deepening the meanings and emotional ties central to the person place relationship, little in depth research has studied these factors and their role in forging this connection. Place attachment is defined as one's emotional or affective ties to a place, and is generally thought to be the result of a long term connection with a certain environment. This is different from a simple aesthetic response such as saying a certain place is special because it is beautiful. For example, one can have an emotional response to a beautiful (or ugly) landscape or place, but this response may sometimes be shallow and fleeting. This distinction is one that Schroeder labeled "meaning versus preference". According to Schroeder the definition of "meaning" is "the thoughts, feelings, memories and interpretations evoked by a landscape"; whereas "preference" is "the degree of liking for one landscape compared to another". For a deeper and lasting emotional attachment to develop (Or in Schroeder's terms, for it to have meaning) an enduring relationship with a place is usually a critical factor. Chigbu carried out a rural study of place attachment using a qualitative approach to check its impact on a community, Uturu (in Nigeria), and found that it has a direct relationship to the level of community development.
Қоршаған ортаны қорғау
Лиан Ривлин жеке адамның қоршаған ортаға қатысты санасын зерттеудің бір жолы – физикалық кеңістіктің маңыздылығын тану және адамдар мен кеңістік арасындағы қарым-қатынасты қарастыру екенін айтты. Қоршаған ортаны тану (адам танымының бір бөлігі) қоршаған ортаны қабылдауда маңызды рөл атқарады. Мидың барлық түрлі аймақтары қоршаған ортаға қатысты ақпаратты өңдейді. Кейбір ғалымдар орбитофронтальді қабықтың мидың әртүрлі бөліктерінен келетін қоршаған ортаға қатысты ақпаратты біріктіретініне сендіреді. Орбитофронтальді қабық алдыңғы ми қабығының алдыңғы бөлігінде орналасқандықтан, қоршаған орта туралы шешімдер қабылдап, қателерді талдау және префронтальді қабыққа тән басқа да процестер арқылы организмнің «түсінуін» жетілдіре алады. Бірақ, әзірге мидың қоршаған ортамен өзара әрекеттесуге арналған жекеленген аймағы жоқ. Керісінше, мидың барлық аймақтары осы міндетке қатысады. Бір аймақ (көптеген жағдайда орбитофронтальді қабық) ақпараттық «жұмбақтың» әртүрлі бөліктерін біріктіріп, үздірілмей өзгеріп отыратын «ортамен» ұзақ мерзімді қарым-қатынас стратегиясын жасауы мүмкін. Сонымен қатар, организм «орта» деп аталатын кең және беймәлім ұғымды ойлағанда, орбитофронтальді қабықта қанның оттегімен толу деңгейінде (BOLD деңгейі) ең үлкен өзгеріс байқалуы мүмкін. Бұл саладағы зерттеулер климаттың өзгеруімен байланысты эмоциялық тәжірибелердің күшеюін көрсетуде, олардың табиғи бейімделу қабілеті бар екені анықталды. Осы эмоциялық тәжірибелерге белсенді қатысу басқалармен байланыс сезімін күшейтеді және эмоцияларды қабылдауға және олар туралы ойлануға мүмкіндік береді. Қоршаған ортаға қатысты алаңдаушылықтың артуына байланысты, экологиялық сана немесе экологиялық сезім биофизикалық ортаны және оның проблемаларын түсіну мен сананың дамуымен байланысты болып келеді.
Leanne Rivlin theorized that one way to examine an individual's environmental consciousness is to recognize how the physical place is significant, and look at the people/place relationship. Environmental cognition (involved in human cognition) plays a crucial role in environmental perception. All different areas of the brain engage with environmentally relevant information. Some believe that the orbitofrontal cortex integrates environmentally relevant information from many distributed areas of the brain. Due to its anterior location within the frontal cortex, the orbitofrontal cortex may make judgments about the environment, and refine the organism's "understanding" through error analysis, and other processes specific to the prefrontal cortex. But to be certain, there is no single brain area dedicated to the organism's interactions with its environment. Rather, all brain areas are dedicated to this task. One area (probably the orbitofrontal cortex) may collate the various pieces of the informational puzzle in order to develop a long term strategy of engagement with the ever changing "environment". Moreover, the orbitofrontal cortex may show the greatest change in blood oxygenation (BOLD level) when an organism thinks of the broad, and amorphous category referred to as "the environment". Research in this area is showing an increase in climate change related emotional experiences that are seen to be inherently adaptive. Engagement with these emotional experiences leads to a greater sense of connection with others and increased capacity to tolerate and reflect on emotions. Because of the recent concern with the environment, environmental consciousness or awareness has come to be related to the growth and development of understanding and consciousness toward the biophysical environment and its problems.
Әдептілік параметрлері
Экологиялық психология саласындағы ең алғашқы маңызды жаңалықтарды экологиялық психологияны қалыптастырған Роджер Баркермен байланыстыруға болады. 1947 жылы Канзас штатының Оскалуза қаласында зерттеу станциясын құрып, оның далалық байқаулары әлеуметтік ортаның мінез-құлыққа әсер ететіні туралы теорияға дейін дамыды. 1947 жылдан 1972 жылға дейін Оскалузада жиналған эмпирикалық деректер оған жеке тұлға мен оның тікелей қоршаған ортасы арасындағы қатынасты түсіндіруге көмектесетін «мінез-құлқылық жағдай» ұғымын қалыптастыруға септігін тигізді. Бұл мәселе оның Пол Гамппен бірлескен «Үлкен мектеп, кіші мектеп: Жоғары сынып мектептің мөлшері және оқушылардың мінез-құлқы» кітабында одан әрі зерттелді. Топтардың мүшелері үшін олардың саны артқан сайын қанағаттану деңгейі төмендеуінің алғашқы түсіндірмелерінің бірі ретінде, олардың зерттеулері үлкен мектептердегі мінез-құлқылық жағдайлардың саны кіші мектептердегідей екенін көрсетті. Бұл кіші мектептерде оқушылардың көптеген рөлдерді орындау мүмкіндігіне (мысалы, мектеп оркестрінде де, футбол командасында да болу) әкелді, ал үлкен мектептерде олардың әлеуметтік таңдаулары туралы ойлануға бейімділігі байқалды. Баркер өзінің «Экологиялық психология» (1968) кітабында қала тұрғындарының қоршаған ортаны сипаттаудың ең қарапайым құралы ретінде қаладағы мінез-құлық пен ортаның маңыздылығын атап өтті. «Мінез-құлқылық жағдайлардың экологиялық-мінез-құлқылық ерекшелігі Орта Батыстың тұрғындары үшін қиындық тудырмайды; орта мен мінез-құлықты біріктіретін сөздер көп кездеседі, мысалы, устрица кешкі асы, баскетбол ойыны, түрік кешкі асы, алтын балға салтанаты, торт ойыны, арқа хирургиясы, сыйлық алмасу, мал аукционы, автокөлік жөндеу». Баркер студенттерінің О әдістерінен (психологты «оператор» ретінде қарастыратын, яғни эксперименттік әдістер) гөрі Т әдістерін (психологты «трансдуктор» ретінде қарастыратын, яғни адамды «табиғи ортада» зерттейтін әдістер) қолдануын қалаған. Қысқасы, Баркер бақыланатын эксперименттерге қарағанда далалық жұмыстарды және тікелей байқауды артық көретін. Канзас штатының балаларын таңертеңнен кешке дейін минут сайын бақылап, жас және мұңды аспиранттар жазып алған кейбір жазбалар әлеуметтік ғылымдағы ең жақын және терең құжаттардың бірі болуы мүмкін. Баркер өзінің өмірін экологиялық психология деп атаған саласын кеңейтуге, осы мінез-құлқылық жағдайларды анықтауға және «One Boy's Day» (1952) және «Midwest and Its Children» (1955) сияқты еңбектерін жариялауға арнады.
The earliest noteworthy discoveries in the field of environmental psychology can be dated back to Roger Barker who created the field of ecological psychology. Founding his research station in Oskaloosa, Kansas in 1947, his field observations expanded into the theory that social settings influence behavior. Empirical data gathered in Oskaloosa from 1947 to 1972 helped him develop the concept of the "behavior setting" to help explain the relationship between the individual and the immediate environment. This was further explored in his work with Paul Gump in the book Big School, Small School: High School Size and Student Behavior. One of the first insightful explanations on why groups tend to be less satisfying for their members as they increase in size, their studies illustrated that large schools had a similar number of behavior settings to that of small schools. This resulted in the students' ability to presume many different roles in small schools (e. g. be in the school band and the school football team) but in larger schools, there was a propensity to deliberate over their social choices. In his book Ecological Psychology (1968), Barker stresses the importance of the town's behavior and environment as the residents' most ordinary instrument of describing their environment. "The hybrid, eco behavioral character of behavior settings appear to present Midwest's inhabitants with no difficulty; nouns that combine milieu and standing behavior are common, e. g. oyster supper, basketball game, turkey dinner, golden gavel ceremony, cake walk, back surgery, gift exchange, livestock auction, auto repair." Barker argued that his students should implement T methods (psychologist as 'transducer': i. e. methods in which they studied the man in his 'natural environment') rather than O methods (psychologist as "operators" i. e. experimental methods). Basically, Barker preferred fieldwork and direct observation rather than controlled experiments. Some of the minute by minute observations of Kansan children from morning to night, jotted down by young and maternal graduate students, may be the most intimate and poignant documents in social science. Barker spent his career expanding on what he called ecological psychology, identifying these behavior settings, and publishing accounts such as One Boy's Day (1952) and Midwest and Its Children (1955).
Табиғи ортаны зерттеу нәтижелері
Экологиялық психология зерттеулері ерте балалық шақтан басталатын табиғи ортаға адам баласының туа біткен байланысына қатысты әртүрлі ұғымдарды анықтады. Бір зерттеу көрсеткендей, балалардың табиғатпен байланысын дамыту, өз кезегінде, уақыт өте келе олардың экологиялық мінез-құлқының қалыптасуына әкеледі. Табиғи ортаға ұшырау оң психологиялық әл-ауқатқа және табиғатқа қатысты оң көзқарас пен мінез-құлықтың қалыптасуына ықпал етуі мүмкін. Табиғатпен байланыстыру адамдардың жалпы экологиялық және әлеуметтік мінез-құлқын болжауға маңызды фактор болып табылады. Табиғатпен байланыстыру денсаулыққа, бақытқа және жалпы қанағаттануға да пайдалы екені көрсетілген. Жақында "табиғат тапшылығы синдромы" термині табиғатпен байланыстың жетіспеуін түсіндіру үшін қолданыла бастады, бұл сананың жетіспеуінен және табиғаттан алшақтаудан туындайды. Табиғатпен байланыстың әсері туралы нақты тұжырымдар жасау үшін қосымша зерттеулер қажет. Қоршаған ортаға ұшыраудың және онымен байланыстың оң психикалық денсаулық әсері ересек жасқа дейін жалғасады және жұмыс және басқа да жағдайларда қолданылуы мүмкін. Бір зерттеуде жұмыс күні бойы табиғи элементтерге ұшырамаған медбикелердің психикалық денсаулықты, жұмысқа қанағаттануды және жалпы әл-ауқатты өлшеуде төмен нәтижелер көрсеткені анықталды. Экологиялық психология дизайн мамандарының (архитекторлар, инженерлер, интерьер дизайнерлері, қала құрылысшылары және т.б.) жұмысына бағытталған, осылайша адамның тұрмыс ортасын жақсартуға көмектеседі. Азаматтық деңгейде жаяу жүргіншілерге арналған кеңістіктерді жақсартуға жасалған күш-жігер Джейн Джейкобс және Копенгагеннің Ян Гел сияқты тұлғалардың қатысуымен белгілі бір дәрежеде нәтиже берді. Осы саладағы маңызды тұлға – жазушы және зерттеуші Уильям Уайт. Оның әлі де өзекті және көреген "Қала" атты еңбегі Манхэттендегі тәжірибелі жаяу жүргіншілердің байқауларына негізделген, қалалық алаңдардағы қозғалыс пен пайдаланудың схемаларын ұсынады. Архитектураның адам мінез-құлқына тигізетін әсері мен рөлі архитектуралық ортада талқыланады. Көзқарастар мыналарды қамтиды: адамдар жаңа архитектура мен қала формаларына бейімделеді деген болжам; архитекторлар ғимараттардың адамдарға тигізетін әсерін болжай алмайды және олар шешімдерді басқа факторларға негіздеуі керек деген сенім; сондай-ақ, жергілікті ғимараттардың түрлерін және олардың қоғаммен қалай пайдаланылатынын зерттейтіндер. Экологиялық психология бөлшек сауда дүкендері және клиенттердің көңіл-күйі мен мінез-құлқын өзгертуге қабілетті кез келген коммерциялық орындармен (мысалы, стадиондар, казинолар, сауда орталықтары және қазіргі әуежайлар) байланысты архитектураның барлық саласын қамтыды. Филипп Котлердің "Атмосфера" және Алан Хирштің "Лас-Вегас казиносындағы ойын автоматтарын пайдалануға қоршаған ортаның иісінің әсері" атты мақалаларынан бастап, Груендік трансферді құру мен басқару арқылы бөлшек сауда психологияға, түпнұсқалық зерттеулерге, фокус-топтарға және тікелей байқауға көп сүйенеді. Уильям Уайттың бір шәкірті Пако Андерхилл "сауда антропологы" ретінде өмір сүреді. Осы алдыңғы қатарлы зерттеулердің көп бөлігі коммерциялық құпия болып сақталады. Болашақ қала құрылысын талқылау кезінде экологиялық психология кеңінен қолданылады. Экоқалалар мен экопоселкелер тұрақты және экологиялық жобаларды құрудың қоғамдық пайдасын анықтау үшін зерттелді. Экоқалалар адамдарға табиғатпен үйлесімді өмір сүруге және тұрақты өмір салтын дамытуға мүмкіндік береді. Экоқалаларды дамыту "экологиялық принциптерге негізделген экологиялық, экономикалық, саяси және әлеуметтік-мәдени факторлардың" өзара әрекеттесуі туралы білімді қажет етеді.
Environmental psychology research has observed various concepts relating to humans' innate connection to natural environments which begins in early childhood. One study shows that fostering children's connectedness to nature will, in turn, create habitual pro ecological behaviors in time. Exposure to natural environment may lead to a positive psychological well being and form positive attitudes and behavior towards nature. Connectedness to nature has shown to be a huge contributor to predicting people's general pro ecological and pro social behaviors. Connectedness to nature has also been shown to benefit well being, happiness, and general satisfaction. "Nature deficit disorder" has recently been coined to explain the lack of connectedness to nature due to a lack of consciousness identification and nature disconnect. Further research is required to make definitive claims about the effects of connectedness to nature. These positive mental health effects of environmental exposure and connection continue through adulthood and can be applied to work and other settings. One study found that nurses who weren't exposed to any natural elements throughout their work day would obtain a significantly lower score on scales measuring mental health, job satisfaction, and overall well being. Environmental psychology is oriented towards influencing the work of design professionals (architects, engineers, interior designers, urban planners, etc.) and thereby improving the human environment. On a civic scale, efforts toward improving pedestrian landscapes have paid off, to some extent, from the involvement of figures like Jane Jacobs and Copenhagen's Jan Gehl. One prime figure here is the late writer and researcher William H. Whyte. His still refreshing and perceptive "City", based on his accumulated observations of skilled Manhattan pedestrians, provides steps and patterns of use in urban plazas. The role and impact of architecture on human behavior is debated within the architectural profession. Views range from: supposing that people will adapt to new architectures and city forms; believing that architects cannot predict the impact of buildings on humans and therefore should base decisions on other factors; to those who undertake detailed precedent studies of local building types and how they are used by that society. Environmental psychology has conquered the whole architectural genre which is concerned with retail stores and any other commercial venues that have the power to manipulate the mood and behavior of customers (e. g. stadiums, casinos, malls, and now airports). From Philip Kotler's landmark paper on Atmospherics and Alan Hirsch's "Effects of Ambient Odors on Slot Machine Usage in a Las Vegas Casino", through the creation and management of the Gruen transfer, retail relies heavily on psychology, original research, focus groups, and direct observation. One of William Whyte's students, Paco Underhill, makes a living as a "shopping anthropologist". Most of this advanced research remains a trade secret and proprietary. Environmental psychology is consulted thoroughly when discussing future city design. Eco cities and eco towns have been studied to determine the societal benefits of creating more sustainable and ecological designs. Eco cities allow for humans to live in synch with nature and develop sustainable living techniques. The development of eco cities requires knowledge in the interactions between "environmental, economic, political, and socio cultural factors based on ecological principles".
Ұйымдар
Project for Public Spaces (PPS) – қоғамдық кеңістіктерді, әсіресе саябақтарды, азаматтық орталықтарды, қоғамдық базарларды, қала орталықтарын және кампустарды жақсартуға бағытталған коммерциялық емес ұйым. PPS қызметкерлері қоршаған ортаны жобалау, сәулет, қала құрылысы, қала географиясы, қала дизайны, экологиялық психология, ландшафттық сәулет, өнерді басқару және ақпаратты басқару саласындағы білімі бар мамандардан тұрады. Ұйым АҚШ бойынша қоғамдық кеңістіктердің сыртқы түрін және функционалдығын жақсарту үшін көптеген ірі мекемелермен ынтымақтастықта жұмыс істеді. 2005 жылы PPS «The New York City Streets Renaissance» жобасын іске қосты, ол көлік реформасы үшін жаңа үлгі әзірлеуге бағытталған науқан болды. Бұл бастама Манхэттеннің Meatpacking District ауданындағы артық жаяу жол кеңістігін қоғамдық пайдалануға берді. Сонымен қатар, 2008 жылға дейін Нью-Йорк қаласы көлік қозғалысына арналған жолақтар мен тұрақ орындарының бір бөлігін қалпына келтіріп, оларды велосипед жолдары мен қоғамдық алаңдар ретінде пайдалануға берді. CUNY Graduate Center-дегі Адам және орта орталығы – адамдар мен олардың физикалық ортасы арасындағы қарым-қатынасты зерттейтін ғылыми-зерттеу ұйымы. CHE бес кіші топтан тұрады, олар нақты топтарға көмек көрсетуде маманданған: Балалар ортасын зерттеу тобы, Денсаулық және қоғамды зерттеу тобы, Тұрғын үй ортасын зерттеу тобы, Қоғамдық кеңістікті зерттеу тобы және Жастарды зерттеу тобы. Ең маңызды ғылыми ұйымдар – Халықаралық адам және ортаны зерттеу қауымдастығы (IAPS) және Экологиялық дизайнды зерттеу қауымдастығы (EDRA). Қалалық экология, «Қалалық эколог» және Халықаралық Экоқалалар конференциясы – экологиялық қалалар мен елді мекендер идеясын қалыптастырған алғашқы ұжымдардың бірі болды. Гвидо Франческато 2000 жылы айтқан сөзінде экологиялық психологияны «біршама қыбыршықтаған әдістемелердің, тұжырымдамалық бағыттардың және интерпретациялардың жиынтығы» деп сипаттады, бұл саланың мәнін және қоғам құрылысына және тарихтың дамуына қандай үлес қоса алатынын анықтауды қиындатады. Бүгінгі таңда экологиялық психология саласындағы маңызды мәселе – адамның мінез-құлқының климатқа және климаттың өзгеруіне тигізетін әсерін түсіну. Кейбір адамдардың қоршаған ортаны қорғауға бағытталған әрекеттеріне не себепті қатысатынын түсіну, басқаларды тұрақты өзгерістер жасауға итермелеу үшін қажетті шарттарды болжауға көмектеседі. Экологиялық психология психология ішіндегі пәнаралық сала ретінде толыққанды мойындалған жоқ және жеткілікті қолдау тапқан жоқ. Гарольд М. Прошанкский экологиялық психологияның негізін қалаушылардың бірі болды және ол былай деді: «Бүгінгі экологиялық психология саласына қарап, мен оның болашағына алаңдаймын. Ол 1960 жылдардың басында пайда болғаннан бері әлеуметтік, жеке тұлға, оқыту немесе когнитивтік психология салаларымен салыстыруға болатын деңгейге жеткен жоқ. Әрине, оған мүшелер саны, оған арналған журналдар саны және кәсіби ұйымдық қолдау көлемі де артты, бірақ бұл жеткілікті емес, сондықтан қандай да бір ірі университетке қарап, оны психология факультетінде немесе, ең бастысы, пәнаралық орталықта немесе институтта мамандандырылған сала ретінде табу қиын».
Project for Public Spaces (PPS) is a nonprofit organization that works to improve public spaces, particularly parks, civic centers, public markets, downtowns, and campuses. The staff of PPS is made up of individuals trained in environmental design, architecture, urban planning, urban geography, urban design, environmental psychology, landscape architecture, arts administration and information management. The organization has collaborated with many major institutions to improve the appearance and functionality of public spaces throughout the United States. In 2005, PPS co founded The New York City Streets Renaissance, a campaign that worked to develop a new campaign model for transportation reform. This initiative implemented the transformation of excess sidewalk space in the Meatpacking District of Manhattan into public space. Also, by 2008, New York City reclaimed of traffic lanes and parking spots away from cars and gave it back to the public as bike lanes and public plazas. The Center for Human Environments at the CUNY Graduate Center is a research organization that examines the relationship between people and their physical settings. CHE has five subgroups that specialize in aiding specific populations: The Children's Environments Research Group, the Health and Society Research Group, the Housing Environments Research Group, the Public Space Research Group, and the Youth Studies Research Group. The most relevant scientific groups are the International Association of People Environment Studies (IAPS) and the Environmental Design Research Association (EDRA). Urban Ecology , The Urban Ecologist, and the International Eco City Conference were some of the first collectives to establish the idea of eco cities and townships. In the words of Guido Francescato, speaking in 2000, environmental psychology encompasses a "somewhat bewildering array of disparate methodologies, conceptual orientations, and interpretations making it difficult to delineate, with any degree of precision, just what the field is all about and what might it contribute to the construction of society and the unfolding of history." A grand challenge in the field of environmental psychology today is to understand the impact of human behavior on the climate and climate change. Understanding why some people engage in pro environment behaviors can help predict the necessary requirements to engage others in making sustainable change. Environmental psychology has not received nearly enough supporters to be considered an interdisciplinary field within psychology. Harold M. Proshanksy was one of the founders of environmental psychology and was quoted as saying "As I look at the field of environmental psychology today, I am concerned about its future. It has not, since its emergence in the early 1960s grown to the point where it can match the fields of social, personality, learning or cognitive psychology. To be sure, it has increased in membership, in the number of journals devoted to it, and even in the amount of professional organizational support it enjoys, but not enough so that one could look at any major university and find it to be a field of specialization in a department of psychology, or, more importantly, in an interdisciplinary center or institute".
Университет курстары
Гронинген университеті қоршаған орта психологиясы бойынша аспирантура бағдарламасын ұсынады. Бағдарламаны Гронинген университетінің қоршаған орта психологиясы бойынша әлемдік деңгейдегі жетекші тобы оқытады. Виктория университеті қоршаған орта психологиясы бойынша жалпы және кеңейтілген бакалавриат курстарын, сондай-ақ Психология және Табиғат, және Салынған ортаның қоршаған орта психологиясы бойынша аспирантура курстарын ұсынады. Психология аспирантурасы доктор Роберт Гиффордтың жетекшілігімен Қоршаған орта психологиясы бойынша жекелеген магистрлік және докторлық бағдарламаларын ұсынады. Антиохия университетінің Жаңа Англия Жоғары мектебі жоспарлау арқылы экологиялық білім беруді қамтитын аспирантура бағдарламаларын ұсынады. Қоршаған орта психологиясы көптеген әртүрлі тәсілдерге ие, әртүрлі салаларды қамтитындықтан, студенттерге таңдау үшін әртүрлі бағдарламалар ұсынылады. Аризона мемлекеттік университеті Қоршаған орта ресурстары бойынша магистрлік бағдарламаны ұсынады, ол салаға көбірек жоспарлау тәсілін қолданады. CUNY Graduate Center-дегі Қоршаған орта психологиясы бойынша докторлық бағдарлама әлеуметтік ғылымдар теориясы мен зерттеу әдістерін қолдана отырып, "қалалық ортамен байланысты күрделі мәселелерді қоғамдық саясатқа әсер ету мақсатында" зерттеуге және өзгертуге көп салалы көзқарас ұсынады. GC CUNY АҚШ-тағы Қоршаған орта психологиясы бойынша докторлық диплом берген алғашқы академиялық мекеме болды. Бағдарлама веб-сайтында егжей-тегжейлі талқыланғандай, "жақындағы зерттеулер баспанасыз қалған адамдардың тәжірибесін, қоғамдық кеңістікті жекешелендіруді, әлеуметтік-кеңістіктік қақтығыстарды, балалардың қоғамдық ортадағы қауіпсіздігін, көші-қонды, тұрғын үйге қауымдастыққа негізделген тәсілдерді, мұражайлар, зоопарктар, бақтар және ауруханалар сияқты арнайы орталарды жобалауды, үй, отбасы және жұмыс арасындағы қарым-қатынастың өзгеруін, гейлер мен лесбияндардың қоршаған ортадағы тәжірибесін және саябақтар мен басқа да қалалық "жасыл кеңістіктерге" қол жеткізуді қарастырды". Сондай-ақ, Адам және орта орталығын қараңыз. Корнелл университетінің Дизайн және қоршаған ортаны талдау бөлімі бакалавриат және аспирантурада (Адам және орта арақатынасы бойынша ғылым магистрі, Дизайн саласындағы өнер магистрі және Адам мінез-құлқы және Дизайн бойынша доктор) қоршаған орта психологиясы, интерьер дизайны, тұрақты дизайн зерттеулері, адам факторы және эргономика, нысандарды жоспарлау және басқару бойынша оқуды ұсынады. Дрексел университеті Дизайн зерттеулері бойынша ғылым магистрі дәрежесін ұсынады. Екі дипломдық бағыттың ішінде Экологиялық дизайн және денсаулық бағыты дизайн және осымен байланысты салалардағы қауымдастық тәжірибешілерімен және зерттеушілермен оқуды қамтиды, соның ішінде денсаулық сақтау, қауымдастық дизайны және мемлекеттік саясат. Зерттеулер әдетте деректерді жинауды және дизайндық ойлау мен қатысу дизайнының белсенді зерттеу тәжірибесін қамтиды. Бұл зерттеу саласы инновациялық денсаулық сақтау және білім беру серіктестіктерін, экономикалық мүмкіндіктерді және аудандық бастамаларды құруға мүмкіндік береді және университеттің азаматтық тұрақтылыққа жоғары деңгейде қатысу миссиясына қатысты. Ішкі Норвегия қолданбалы ғылымдар университеті Қоршаған орта психологиясы бойынша магистрлік бағдарламаны ұсынады. Назар физикалық және виртуалды ортаның адамдарға, сондай-ақ адамдардың табиғатқа қалай әсер ететініне аударылған. Бағдарламада экологиялық мінез-құлық, орта және нейроғылым, адам факторы, виртуалды орталар және когнитивті дизайн, өзгерістерді басқару, ұйымдарды жасылдандыру және сәулет және эстетика бойынша курстар ұсынылады. Огайо мемлекеттік университетінің қала және аймақтық жоспарлау бағдарламасы, Сәулет мектебінде, магистрлік және докторлық деңгейде қоршаған орта психологиясы (қалалық дизайн/физикалық жоспарлау және мінез-құлық) мамандығын ұсынады. Диссертациялар қоршаған ортаның эстетикасы, кеңістіктік таным, этникалық анклавтар, ауданның құлдырауы, ауданға қанағаттану, қалпына келтіру және жайлы орындар, және мінез-құлықтың өзгеруі сияқты тақырыптарды қарастырды. Прескотт колледжі қоршаған орта психологиясының көптеген негіздерін қамтитын магистрлік бағдарлама ұсынады. Бағдарламаның кіші салалары экологиялық білім беру, экологиялық зерттеулер, экология, ботаника, ресурстар саясаты және жоспарлауды қамтиды. Калифорния университеті, Ирвин Дизайн және мінез-құлық зерттеулері бойынша докторлық мамандығын Әлеуметтік экология мектебіндегі Жоспарлау, саясат және дизайн бөлімінде ұсынады, сондай-ақ Психология және әлеуметтік мінез-құлық, Жоспарлау, саясат және дизайн бөлімдері және Халық денсаулығы бағдарламасы бірлесіп ұсынатын Қоршаған орта психологиясы бойынша бакалавриат курстарын ұсынады. Мичиган университеті жаңа Тұрақтылық және орта мектебінде (SEAS) ғылым магистрі және өнер магистрі дәрежелерін ұсынады. Назар адамдардың ортаға қалай әсер ететініне және ортаның адамдарға қалай әсер ететініне аударылған, сондай-ақ ортаны қорғау мінез-құлқын ынталандыруға және "жақын табиғаттың" адамдардың психикалық күшіне, физикалық денсаулығына және әл-ауқатына қалай әсер ететініне бағытталған тәжірибелік көзқарасқа ие. Дамып келе жатқан тақырыптардың бірі - адамдарға қиын биофизикалық жағдайларға жақсы жауап беруді үйрену кезінде оңтайыстық сақтауға көмектесу болып табылады. Қоршаған орта психологиясының тағы бір саласы 1960 жылдары эргономикадан дамыды. Бұл қозғалыстың бастауы Дэвид Кантердің жұмысына және 1966 жылы Глазго, Шотландиядағы Стратклайд университетінде "Performance Research Unit" құруына байланысты, ол дәстүрлі эргономиканы ортамен байланысты кең мәселелерді және адамдардың ортада "жайғасқан" деңгейін зерттеуге кеңейтті (мысалы, жағдаяттық таным). Кантер көп жылдар бойы Ұлыбританиядағы бұл саланың жетекшісі болды және 20 жылдан астам уақыт бойы Environmental Psychology журналының редакторы болды, бірақ қазірде криминологияға көңіл бөлді. Суррей университеті 1973 жылдан бастап Ұлыбританияда архитектуралық психология курсын ұсынған алғашқы мекеме болды. Содан бері 25 елден келген 250-ден астам түлектер бітірді. Суррей университетіндегі Қоршаған орта психологиясы зерттеу тобы (EPRG), Қоршаған орта психологиясы бойынша ғылым магистрінің студенттері автоматты түрде мүше болып табылатын, 30 жылдан бері зерттеулер жүргізіп келеді. EPRG-нің миссиясы - әлеуметтік ғылымдардың, психологияның және әдістемелердің көмегімен кез келген өлшемде кеңістіктің қоршаған орта мен психологиялық әсерлерін жақсырақ түсіну. Зерттеу жобалары төрт санатқа бөлінеді: тұрақты даму, қоршаған орта тәуекелі, архитектуралық бағалау және қоршаған орта дизайны, сондай-ақ қоршаған ортаны білім беру және түсіндіру. Ұлыбританиядағы басқа да университеттер қазірде бұл сала бойынша курстар ұсынады, бұл кеңейіп келе жатқан сала. Қосымша қоршаған орта психологиясы аспирантура бағдарламаларының тізімін APA сайтында мына жерде қараңыз: http://www.apadivisions.org/division34/about/resources/graduateprograms.aspx
University of Groningen offers a graduate program in environmental psychology focusing on the interactions between people and their environment. The program is taught by the world leading Environmental Psychology group at the University of Groningen. University of Victoria offers general and advanced undergraduate courses in environmental psychology, and graduate courses in Psychology and Nature, as well as Environmental Psychology of the Built Environment. The psychology graduate department also offers individualized master's and PhD programs in Environmental Psychology under the supervision of Dr. Robert Gifford. Antioch University New England Graduate School offers graduate programs involving environmental education through a planning approach. With environmental psychology being such a diverse field with many different approaches, students have a variety of programs to choose from. Arizona State University offers a master's in Environmental Resources, which takes more of a planning approach to the field. The Environmental Psychology Ph. D program at the CUNY Graduate Center takes a multidisciplinary approach to examining and changing "the serious problems associated with the urban environment with a view towards affecting public policy" using social science theory and research methods. The GC CUNY was the first academic institution in the U. S. to grant a Ph. D. in Environmental Psychology. As discussed in detail on the program website, "recent research has addressed the experiences of recently housed homeless people, the privatization of public space, socio spatial conflicts, children's safety in the public environment, relocation, community based approaches to housing, the design of specialized environments such as museums, zoos, gardens and hospitals, the changing relationships between home, family and work, the environmental experiences of gay men and lesbians, and access to parks and other urban 'green spaces'." See also The Center for Human Environments. Cornell University's department of Design and Environmental Analysis offers undergraduate and graduate (Master of Science in Human Environment Relations, Master of Arts in Design, and Ph. D in Human Behavior and Design) studies in environmental psychology, interior design, sustainable design studies, human factors and ergonomics, and facility planning and management. Drexel University offers a Master of Science degree in Design Research. Of two degree paths, the Environmental Design and Health path includes study with community practitioners and researchers in design and related fields, including health, community design, and public policy. Research typically includes data collection and engaged research practices of design thinking and participatory design. This area of investigation has the potential to create innovative health and educational partnerships, economic opportunities and neighborhood initiatives and relates to the strategic mission of the university to be highly engaged in civic sustainability. Inland Norway University of Applied Sciences offers a Masters in Environmental psychology. The focus is on how people are affected by both physical and virtual environments, as well as how people affect nature. The program offers courses on environmental behaviour, environment and neuroscience, human factors, virtual environments and cognitive design, change management and greening organizations and architecture and aesthetics. The Ohio State University City & Regional Planning Program, in the School of Architecture, offers a specialization in environmental psychology (urban design/physical planning and behavior) at both the master's and PhD level. Dissertations have examined such topics as environmental aesthetics, spatial cognition, ethnic enclaves, neighborhood decline, neighborhood satisfaction, restorative and livable places, and behavior change. Prescott College offers a master's program that incorporates a number of the foundations of environmental psychology as well. The sub fields in which the program provides includes environmental education, environmental studies, ecology, botany, resource policy, and planning. University of California, Irvine offers a doctoral specialization in Design & Behavior Research within the Department of Planning, Policy, and Design in the School of Social Ecology, and undergraduate coursework in Environmental Psychology offered jointly by the Departments of Psychology and Social Behavior, Planning, Policy, and Design, and the Program in Public Health. The University of Michigan offers Master of Science and Master of Arts degrees in its new School for Sustainability and Environment (SEAS). The focus is on how people affect and are affected by environments, and includes a pragmatic approach to promoting environmental stewardship behavior, as well as a focus on how "nearby nature" affects people's mental vitality, physical health and well being. An emerging theme is helping people to remain optimistic while learning to respond well to increasingly difficult biophysical circumstances. Another strain of environmental psychology developed out of ergonomics in the 1960s. The beginning of this movement can be traced back to David Canter's work and the founding of the "Performance Research Unit" at the University of Strathclyde in Glasgow, Scotland, in 1966, which expanded traditional ergonomics to study broader issues relating to the environment and the extent to which human beings were "situated" within it (cf situated cognition). Canter led the field in the UK for years and was the editor of the Journal of Environmental Psychology for over 20 years, but has recently turned his attention to criminology. The University of Surrey was the first institution that offered an architectural psychology course in the UK starting in 1973. Since then, there have been over 250 graduates from over 25 countries. The Environmental Psychology Research Group (EPRG) within the University of Surrey, of which students on the M. Sc in Environmental Psychology are automatically members, has been undertaking research for more than thirty years. EPRG's mission is to gain a better understanding of the environmental and psychological effects of space, no matter the size, with help from social sciences, psychology, and methodologies. There are four categories under which the research projects fall: sustainable development, environmental risk, architectural assessment and environmental design, and environmental education and interpretation. Other universities in the UK now offer courses on the subject, which is an expanding field. See the APA's list of additional environmental psychology graduate programs here: http://www. apadivisions. org/division 34/about/resources/graduate programs. aspx