Кіріспе

Атқарушы органдардың қызметін реттеу туралы заң АҚШ-тың федералды әкімшілік заңнамасы президенттің басқармалық кеңсесінің Ақпарат және реттеу істері жөніндегі кеңсесі шығарған заңдарды, ережелерді, қағидаларды, сот шешімдерін және директиваларды қамтиды. Бұл құжаттар АҚШ үкіметінің әкімшілік органдарының (атқарушы органдар мен тәуелсіз агенттіктер) өкілеттіктері мен жауапкершіліктерінің шегін анықтайды. АҚШ федералды үкіметінің атқарушы, заң шығару және сот тармақтары конституциялық міндеттерін әрқашан тікелей орындай алмайды. Сондықтан, арнайы өкілеттіктер агенттікке, кеңеске немесе комиссияға жүктеледі. Бұл мемлекеттік әкімшілік органдар коммерциялық авиация, медициналық құралдар өндірісі және бағалы қағаздар нарығы сияқты күрделі салалардағы қызметті қадағалайды және бақылайды. Бұрынғы Жоғарғы Сот судьясы Стивен Брейер әкімшілік құқықтың құқықтық ережелері мен принциптерін төрт бөлікке бөлді: 1) әкімшілік органдардың өкілеттігі мен құрылымын анықтау; 2) органдар қолданатын рәсімдік талаптарды белгілеу; 3) органдардың шешімдерінің заңдылығын анықтау; 4) әкімшілік органдарға қатысты соттар мен басқа да мемлекеттік органдардың қарау рөлін анықтау. АҚШ-тың федералдық агенттіктері өкілеттік берілген салаларында заң шығаруға, қабылдауға және орындауға құқылы. АҚШ әкімшілік соттарды пайдаланбайды. Сот ісі органдардың ішінде әкімшілік сот судьялары арқылы жүзеге асырылады.

Құзыреті

Федералды әкімшілік органдардың құқылы өкілеттіктері олардың негізгі заңдарынан туындайды және конституциялық шектеулерге, сондай-ақ заңмен берілген өкілеттіктердің шегіне сәйкес болуы тиіс.

Ережелер жасау

Федералды әкімшілік агенттіктер, Конгресс заңмен берген өкілеттіктер шегінде, заң күші бар ережелерді қабылдауға құқылы. Агенттіктер ереже жасау арқылы – реттеулерді (немесе шығаруды) қабылдау өкілеттігі арқылы – «заң шығарады». Мұндай реттеулер Федералдық ережелер жинағында (CFR) кодификацияланады және Федералдық тіркелімде жарияланады. Аз күші бар ережелер түрлі форматтарда жарияланады, оның ішінде агенттік қызметкерлері мен халыққа арналған нұсқаулықтар, айналымдар, хабарламалар, жеке хаттар, баспасөз релиздері және басқа да құжаттар.

Агенттіктің түсіндірмелері: § 553 (d) "түсініктемелік ережелер" және Chevron/Auer түсіндірмелері

Кез келген заң мен ережеде қандай да бір белгісіздік қалдырылады. Біреуге түсіндіруді қабылдауға құқық берілуі керек және оны ең аз процедуралық кешігумен жасауы керек. Сондықтан заң әрбір агенттікке түсіндіру ережелерін қабылдауға және оны минималды процедуралық қиындықтармен жасауға құқық береді. Көп жағдайда, көптеген түсіндірулер 5 U.S.C. § 553(b) "түсіндіру ережесі" санатына жатады. Егер түсіндіру ұзақ критерийлер тізімін қанағаттандырса, онда Chevron U. S. A. Inc. v. Natural Resources Defense Council, Inc. (заңды агенттік түсіндірген жағдайда) немесе Auer v. Robbins (ережені агенттік түсіндірген жағдайда) бойынша агенттік алдындағы тараптарға, соттарға және агенттіктің өзіне міндетті болады. (Chevron және Auer бойынша зерттеулер шамалы өзгеше. Бірақ аналитикалық ұқсастықтар айырмашылықтардан басым. Осы қысқа мақала үшін біз айырмашылықтарды ескермейміз және Chevron мен Auerді бірге қарастырамыз.) Төмендегі тізімдегі Chevron/Auer-дің кез келген талаптарына сай келмейтін кез келген түсіндіру "түсіндіру ережесі" деп аталатын қалдық санатына жатады.

Түсіндіру ережелері және Skidmore deference

Негізінде, § 553(b) "түсіндірулік" ескерту мен пікір білдіруден босатылу – қажеттілік тудырған ереже. Кез келген заңның белгілі бір дәрежеде түсіндіруді қажет ететін күмәнділігі бар, және (халыққа бағытталған маңызды ережелер үшін) осы түсіндіруді агенттік жылдам және әділ түрде жүзеге асыра алады. Агенттік түсіндіруін жасау кезінде әділдік пен ұқыптылық танытса (Chevron, Auer немесе Skidmore v. Swift & Co. істеріне сәйкес), құрмет көрсетіледі. Агенттік "түсіндірулік" опцияны таңдап, заңнамалық ережелерді жасауға немесе Chevron немесе Auer құрметіне қажетті рәсімдерден бас тартса, оның түсіндіруін күштеуге қатысты айтарлықтай қосымша өкілеттік алмайды. Егер тарап агенттіктің түсіндіруіне шағымданса, агенттіктің "түсіндірулік" босатуын пайдалануы Chevron немесе Auer бойынша жоғары деңгейдегі құрметке ие болу құқығын жояды, ал түсіндіру қалдық санатқа түседі, онда сот агенттіктің негізделген ұстанымына Skidmore құрметін көрсетеді.

Іс жүзінде агенттік өзінің түсіндіру ережелеріне сәйкес жұмыс істейді. Заң бойынша, агенттік алдындағы тараптар баламалы түсіндірулерді ұсынуға құқылы, және заң бойынша агенттіктер тараптар ұсынған баламаларды жоққа шығармай, оларға жауап беруі керек. Бірақ іс жүзінде агенттіктер баламалы ұсыныстарға көбінесе қысқаша ғана назар аударады. Сот қарауы кезінде, іс жүзінде сот Skidmore құрметі бойынша агенттікпен келісуі мүмкін. Бірақ Skidmore құрметі агенттіктің талдауының сапасына байланысты, және соттар "түсіндірулік" ережелерді үнемі өзгертеді.

"Төсіндіру" ережелері және § 553 "қысқа жол" процедурасы бойынша босату (b)

"Түсіндірмелік" ереже агенттіктің заң немесе қағиданы қалай түсінетінін көрсетеді, бірақ құқықтар мен міндеттемелерді өзгертпейді. Егер түсіндірме Chevron/Auer критерийлерінің кем дегенде біреуін қанағаттандырмаса, онда ол "түсіндірмелік ереже" санатына жатады, ол тек агенттікті ғана байланыстырады және ең көп дегенде Skidmore деференциясына (Skidmore deference) ие болады.

553б) "Төсіндірмелік" бостандықтың болуы

§ 553(b) "түсіндірмелік" бостандықты қолдану шегі шашыранды – соттар мен зерттеушілер бұл мәселеге біркелкі шағымданады. "Түсіндірмелік" бостандықтың ең негізгі талабы – агенттік жарамды түрде қабылданған заңды (заң немесе ереже) "түсіндіруі", бастапқыда заңмен немесе ережемен белгіленген түсіндіру жолын ұстануы керек. Агенттік "түсіндірмелік" ережені "егер агенттіктің ұстанымы тәуелсіз саясат жүргізу билігін емес, заң немесе заңнамалық реттеуді "түсіндіру" ретінде сипатталса ғана қабылдай алады". Жақындық (қақтығыстың болмауы) жеткіліксіз. "Бөлікті толтырудың" көп бөлігі "түсіндірмелік" биліктің шегінен тыс. Жарамды түсіндірмелік ереже тек заңды түсіндіреді, бірақ оны өзгерте немесе толықтыра алмайды, ол заң немесе заңнамалық ереже түрінде бар. "Түсіндірмелік" ереже жаңа талапты, шектеуді немесе ерекшелікті жасауға құқығы жоқ. Егер ереже "жеке құқықтар мен міндеттерді" өзгертсе (аң-таңдықты шешудің орнына), ережеге заңнамалық рәсім қажет. Агенттік өзінің ереже шығару өкілеттігінен тыс түсіндірмелік ережелерді қабылдай алады. Егер агенттік тек Конгресс берген өкілеттік бойынша заң шығару ережелерін қабылдай алса, агенттік халыққа бағыт беру үшін консультативтік түсіндірмелерді беруге құқылы (және оны істеуге ынталандырылады). Егер агенттік "түсіндірмелік" жолға түссе, 5 U.S.C. § 552 және § 552(d) талаптары бойынша жариялаудан басқа процедуралық талаптар жоқ. Шешім қабылдаушы міндетті түрде міндетті заңмен шешілмеген түсініксіздік бар екеніне көз жеткізуі керек, бірақ егер түсініксіздік болса, шешім қабылдаушы оны мүмкіндігінше жақсы түсіндіреді. Егер мәселе агенттіктің ереже шығару өкілеттігінен тыс болса, агенттік осы мәселе бойынша өкілеттігі бар агенттікке немесе сотқа жүгінуі керек.

Басқару және бюджет басқармасының және Конгресспен тексеру туралы заңның қарауы

1993 жылы шығарылған 12866 атқарушы бұйрық, тәуелсіз агенттіктерден басқа агенттіктерге, егер ереже белгілі бір шарттарға сай келсе, оны Ақпараттық және реттеу істері жөніндегі кеңсеге қарауға жіберуді талап етеді. 2012 жылы олардың 68 пайызы «кәдімгі/ақпараттық/басқа» санатына, ал қалғаны «маңызды/мазмұнды» санатына жатты. Сонымен қатар, егер заң агенттікке белгілі бір мәселелер бойынша ресми тыңдау өткізуді міндеттендірсе, тыңдау өткізу талап етілуі мүмкін.

Қорытынды

Шешім әдетте мемлекеттік және федералдық деңгейдегі фактілерді анықтау және заңдық қорытындыларды қамтитын жазбаша есеппен аяқталады. Егер әсер еткен тарап шараға қарсылық білдіргісі келмесе, сот отырысын өткізуді болдырмайтын, келісімге қол жеткізу туралы бұйрық жариялануы мүмкін.

Соттың бақылауы

Агенттіктің іс-әрекетінен (ереже шығару немесе шешім қабылдау) зардап шеккен тарап агенттіктің негізгі заңында немесе Әкімшілік рәсімдер туралы заңның 701-706-баптарында қарастырылған тәртіппен сотқа шағымдануға (яғни сотқа талап аруға) құқылы. Сотқа шағымдануды зерттеулер көрсеткендей, агенттік ережелерінің 70%-ы қолдау табады, ал Жоғарғы Сот ережелердің 91%-ын қолдайды. 2011 жылы жүргізілген эмпирикалық зерттеуде сотқа шағымданудың 76%-ы қолдау тапқандығы анықталды, алайда көптеген әкімшілік құқық істерін қарастыратын Вашингтон округінің апелляциялық соты (D.C. Circuit) басқа соттарға қарағанда кем деңгейде құрмет көрсетеді.