Мохок басшысы Хендрик Теяногуин: Өмір және қызметі
Hendrick Theyanoguin
Гендрик Теяногуин (1691-1755) – могавк басшысы, Аю тайпасының өкілі. Вильям Джонсонмен жақын қарым-қатынаста болды. Биографиясы бұрын басқа Гендрикпен шатастырылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мохаук көшбасшысы (шамамен 1691–1755 жж.)
Mohawk leader (c. 1691–1755)
Хендрик Теяногуин (шамамен 1691 – 8 қыркүйек 1755 жж.), оның есімі әртүрліше жазылған, Мохаук көшбасшысы және Аю тайпасының мүшесі болды. Ол колониялық Нью-Йорктегі Канажохари немесе Жоғарғы Мохаук бекінісінде тұрды. Ол Мохаук кеңесінің өкілі болды. Хендрик Солтүстік Америкадағы үндістер ісі жөніндегі басқарушы сэр Уильям Джонсонмен жақын одақ құрды. ХХ ғасырдың соңына дейін Хендрик туралы өмірбаяны, бірдей есіммен крещение алған басқа бір көне Мохаук көшбасшысымен шатастырылды – Хендрик Тежонихокарава (сондай-ақ Хендрик Петерс деп те белгілі) (шамамен 1660 – шамамен 1735 жж.). Соңғысы Қасқыр тайпасының мүшесі болды (тарихшы Барбара Сивертсен көрсеткендей, маңызды айырмашылық) және Олбанидегі ағылшын бекінісіне жақын, Тонондерге, Төменгі бекініске орналасқан. 1711 жылы ағылшыздар Тонондагада англикандық миссиямен Форт Хантер бекінісін салды. Мохаук ауылының көп бөлігі XVIII ғасырдың басында христиан дініне көшті.
Hendrick Theyanoguin (c. 1691 – September 8, 1755), whose name had several spelling variations, was a Mohawk leader and member of the Bear Clan. He resided at Canajoharie or the Upper Mohawk Castle in colonial New York. He was a Speaker for the Mohawk Council. Hendrick formed a close alliance with Sir William Johnson, the Superintendent of Indian affairs in North America. Until the late 20th century, Hendrick's biography was conflated with an older Mohawk leader given the same first name in baptism, Hendrick Tejonihokarawa (also known as Hendrick Peters) (c. 1660 – c. 1735). The latter was a member of the Wolf Clan (an important difference, as shown by the historian Barbara Sivertsen) and based in Tiononderoge, the Lower Castle, closer to the English base in Albany. The English built Fort Hunter in Tionondaga in 1711 with an Anglican mission. The Mohawk village became mostly Christianized early in the eighteenth century.
Өмірбаян
Теяногуин 1691 жылы Массачусетс штатының Вестфилд қаласында мохикан басшысы мен мохаук абыройлы әйелінің ұлы ретінде дүниеге келген. Мохауктардың аналық туыстық жүйесі бойынша, ол анасының Аю руында туған деп есептелген. Мұрагерлік лауазымдар мен мүлік аналық желі арқылы беріледі және анасының үлкен ағасы оның балаларының өмірінде, әсіресе ұлдары үшін маңызды рөл атқарады. Биологиялық әкеден анасының ағасы көбірек құрметке ие. Осы жүйе мохауктарға соғыс тұтқындарын қабылдап, оларды өздерінің руына сіңіруге мүмкіндік берді. 1692 жылы Теяногуин Годфридий Делиус Голланд реформаторлық шіркеуінен «Хендрик» деген атпен крещениеден өтті. Англиялықтар оны Хендрик Петерс немесе Король Хендрик деп атады. Бір кезде Теяногуин 18-ші ғасырдың басындағы Мохауктардың екі ірі қаласының бірі болған Канажохариге көшіп келді. Екеуі де Мохок өзенінің оңтүстік жағында орналасқан. Еуропалық отарлаушылар оны «Жоғарғы қамал» деп атады, ол Мохок өзенінің аңғарында, Шенеқтадиден жоғары және батысқа қарай орналасқан. Теяногуин Мохаук Аю руының басшысы болды және Мохаук Кеңесіне қатысқан болар еді. Ол Бес Ұлттың өкілдерінен тұратын Ирокездердің Ұлы Кеңесінің елу сахемына кірмеді (алты, 1722 жылы Тускароралар қабылданғаннан кейін). Теяногуин ағылшындармен одақты сақтап, Нью-Йоркте мохаук және ирокездердің мүдделерін қорғау үшін жұмыс істеді. Олар соғысқа қарағанда дипломатияға көбірек сүйенді және отарлық жылдары ағылшын-француздық бәсекелестік пен қақтығыстар кезінде бейтараптықты сақтауға тырысты. 1746 жылы Теяногуин Мохаук делегациясын Монреальде Жаңа Франция губернаторы Чарльз де ла Буаше, Боарноа маркізімен кездесуге алып барды. Қайтып келген жолда олар Ла-Мотт аралында тоқтады және ағаш жинап жүрген француз тобына шабуыл жасап, біреуін өлтіріп, екіншісін тұтқынға алып, Олбаниге оралды. Сол көктемде Теяногуин Монреаль маңындағы Сент-Лоуренс өзеніне соғыс жасады, бірақ француздықтар оны ұстауға тырысқанда сәтсіз болды. Француз және Үнді соғысы (Жеті жылдық соғыстың Солтүстік Америка театры, 1754-1763) кезінде Теяногуин Мохаук жауынгерлерінің тобын британдық үнді істерінің бастығы Уильям Джонсонмен бірге Хадсон аңғары арқылы Краун-Пойнтке жасалған жорыққа алып барды. 1753 жылы Теяногуин Нью-Йорк губернаторына сөйлеген сөзінде: «Бауыр, жақын арада сіздер Мұндағы Ұлттарды (Ирокездердің алты ұлтын) көруді күтесіздер» деді. Сол кездегі газеттер мен парақтар осы қауіптен қорқу туралы көп айтты. Теяногуин 1755 жылдың 8 қыркүйегінде Джордж көлінің шайқасында француз армиясының оңтүстікке қарай жылжуын тоқтату миссиясы кезінде қаза тапты; оның аты атып түсірілгеннен кейін штыкпен өлтірілді. Сэр Уильям Джонсон 1769 жылы Канажохарида ағылшын миссионерлік миссиясын құрды, ол жақын жердегі Үнді қамалы шіркеуінің құрылысына қаржы бөлді. Бұл Америка Тәуелсіздік соғысына бірнеше жыл қалғанда болды. Бүгінде ол Мохаук Жоғарғы қамал тарихи ауданының бөлігі ретінде тағайындалды, ол Ұлттық тарихи ескерткіш болып табылады. Шохари өзеніндегі Форт-Шаулерде миссионерлік миссия осы ғасырдың басында құрылды.
Theyanoguin was born c. 1691 to a Mohawk noblewoman and a Mohican chief in Westfield, Massachusetts. By the Mohawk matrilineal kinship system, he was considered born into his mother's Bear Clan. Hereditary offices and property are passed through the maternal line and the mother's oldest brother plays a prominent role in her children's lives, especially for boys. The uncle is more important than the biological father. This system allowed the Mohawk to adopt and assimilate war captives into the tribe, absorbing them as Mohawk. Theyanoguin was baptized as "Hendrick" by Godfridius Dellius of the Dutch Reformed Church in 1692. The English referred to him as Hendrick Peters or King Hendrick. At some point, Theyanoguin resettled at Canajoharie, one of two major Mohawk towns by the early 18th century. Both were located on the south side of the Mohawk River. European colonists referred to it as the "Upper Castle", in the Mohawk River valley upriver and west of Schenectady. Theyanoguin became a chief of the Mohawk Bear clan and would have participated in the Mohawk Council. He was not one of the fifty League sachems of the Iroquois Grand Council, made up of representatives of the Five Nations (six, after the Tuscarora were admitted in 1722). Theyanoguin worked to continue the alliance with the English to preserve Mohawk and Iroquois interests in New York. They depended more on diplomacy than warfare, and tried to preserve neutrality during the English French rivalries and conflicts of the colonial years. In 1746, Theyanoguin led a delegation of Mohawks to a conference with the Governor of New France, Charles de la Boische, Marquis de Beauharnois, at Montreal. On their return journey, they stopped at Isle La Motte and attacked a group of Frenchmen collecting timber, killing one and taking another prisoner before returning to Albany. That spring, Theyanoguin led a war party to the St. Lawrence near Montreal, which was repulsed by the French, though attempts to capture Theyanoguin were unsuccessful. During the French and Indian War (the North American theater of the Seven Years' War, 1754 1763), Theyanoguin led a group of Mohawk warriors to accompany William Johnson, the British Superintendent of Indian Affairs, through the Hudson Valley in his expedition to Crown Point. In 1753 Theyanoguin made a speech to the governor of New York saying: "Brother, by and by you will expect to see the Nations (the Six Nations of the Iroquois) down here" (i. e. in New York). Contemporary newspapers and broadsheets made much of the fear of this threat. Theyanoguin was killed at the Battle of Lake George on September 8, 1755, on a mission to stop the southern advance of the French army; he was bayonetted after his horse was shot dead. Sir William Johnson established an Anglican mission in Canajoharie in 1769, when he paid for the Indian Castle Church to be built nearby. This was several years before the American Revolutionary War. Today it has been designated as part of the Mohawk Upper Castle Historic District, a National Historic Landmark. A mission was established earlier in the century at Fort Schuyler on Schoharie Creek.