Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық биолог (1891–1970)
American biologist (1891–1970)
Өмірбаян
Альфред Генри Стюртвант 1891 жылғы 21 қарашада Иллинойс штатының Джексонвилл қаласында дүниеге келді, ол Альфред Генри мен Гарриет Стюртванттың алты баласының ең кішісі болған. Оның әкесінің әкесі Джулиан Монсон Стюртвант, Йель университетінің түлегі, Иллинойс колледжінің негізін қалаушы профессоры және екінші президенті болды, онда оның әкесі математика пәнін оқытқан. Стюртвант жеті жасқа толғанда, әкесі мұғалімдік қызметтен кетіп, отбасын Алабама штатына шаруашылықпен айналысуға көшірді. Стюртвант Мобилдегі орта мектепке дейін бір бөлмелі мектепте білім алды. 1908 жылы ол Колумбия университетіне түсті. Осы кезеңде ол жақын жерде тіл маманы болған ағасы Эдгармен бірге тұрды. Эдгар Альфредке ғылым мен зерттеулерді үйретті. 1914 жылы Стюртвант Морганның жетекшілігімен докторлық диссертациясын қорғады. Ол Калтехте жаңа генетикалық зерттеулер тобының жетекшісі болды, оның құрамына Джордж В. Бидл, Теодосиус Добжанский, Стерлинг Эмерсон және Джек Шульц кірді. 1930 жылы ол АҚШ Ұлттық ғылым академиясының, ал 1936 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1949 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Стюртвант 1965 жылы Ұлттық ғылым академиясының Джон Дж. Карти сыйлығымен марапатталды. 1968 жылғы 13 ақпанда ол 1967 жылғы Ұлттық ғылым медалін алды: "Дрозофила және басқа да организмдердегі маңызды генетикалық құбылыстарды ашып, түсіндіргені үшін генетика саласындағы ұзақ және көрнекті еңбегі үшін". Осы кезеңде Стюртвант евгеникаға қарсы белсенді түрде күресті және бұрынғы зерттеулерінің нәтижесінде атом бомбасының адамдарға тигізетін әсеріне қызығушылық танытты. Ол ионизациялық сәулеленудің төмен деңгейіне қарамастан, ядролық жарылыстан туындаған генетикалық зиянды салдарлар туралы халықты ескертті.
Alfred Henry Sturtevant was born in Jacksonville, Illinois, United States on November 21, 1891, the youngest of Alfred Henry and Harriet Sturtevant's six children. His grandfather Julian Monson Sturtevant, a Yale University graduate, was a founding professor and second president of Illinois College, where his father taught mathematics. When Sturtevant was seven years old, his father quit his teaching job and moved the family to Alabama to pursue farming. Sturtevant attended a one room schoolhouse until entering high school in Mobile. In 1908, he enrolled at Columbia University. During this time, he lived with his older brother Edgar, a linguist, who taught nearby. Edgar taught Alfred about scholarship and research. In 1914, Sturtevant completed his doctoral work under Morgan as well. He became the leader of a new genetics research group at Caltech, whose members included George W. Beadle, Theodosius Dobzhansky, Sterling Emerson, and Jack Schultz. He was elected to the United States National Academy of Sciences in 1930 and the American Philosophical Society in 1936. He was elected a Fellow of the American Academy of Arts and Sciences in 1949. Sturtevant was awarded the John J. Carty Award from the National Academy of Sciences in 1965 On February 13, 1968, he received the 1967 National Medal of Science "For a long and distinguished career in genetics during which he discovered and interpreted a number of important genetic phenomena in Drosophila and other organisms." In this same time frame, Sturtevant was an outspoken opponent of eugenics and was interested in the effects of the atomic bomb on human populations, due to his previous research on lethal genes. He warned the public of possible harmful genetic effects of nuclear fallout despite supposedly low levels of ionizing radiation.
Sturtevant-қа дейінгі генетикалық зерттеулер
1865 жылы Грегор Мендель «Өсімдіктердің будандастырылуы бойынша тәжірибелер» атты мақаласын жариялады, онда ол мұрагерлік принциптерін ұсынды. Бұл мақалада басыңқы және бағынышты гендер туралы ұғым енгізіліп, бір буыннан кейін белгілі бір қасиет қалай жойылып, келесі буында қалай пайда болатыны түсіндірілді. Мендель сондай-ақ барлық мұрагерлік факторлар бір-бірінен тәуелсіз жұмыс істейді деп есептеді, бұл тәуелсіз таралу заңында көрсетілген. Мендельдің еңбегі көп назар алмады және 1900 жылға дейін көбінесе ұмытылып қалды. Осы кезеңде Уго де Врис мұрагерлікке қатысты тұрақты бірліктер буыннан буынға беріліп, әрбір «бірлік» нақты бір қасиетті анықтайды және осы бірліктер ұрпақта әртүрлі комбинацияларда бірігуі мүмкін деген теорияны ұсынды.
In 1865, Gregor Mendel published a paper entitled “Experiments in Plant Hybridization,” in which he proposed the principles of heredity. This paper introduced the concept of dominant and recessive genes to explain how a characteristic can be repressed in one generation but appear in the next generation. Mendel also assumed that all hereditary factors worked independently of one another, which he explained in his law of independent assortment. Mendel's paper did not achieve much acclaim and was largely forgotten until 1900. During this time frame, Hugo de Vries put forth a theory that persistent hereditary units are passed through generations and that each “unit” deals with a specific characteristic and the units can combine in different ways in the offspring.
Штуртеванттың жұмысы және оның маңызы
Стуртеванттың ең маңызды жаңалықтарына генетикалық карталау принципі, хромосомалық инверсия, мінез-құлыққа әсер ететін жалғыз геннің мутациясының алғашқы байқалуы, алғашқы түзетілетін гендік ақау, тағдыр карталау принципінің негізі, тең емес кроссинговер құбылысы және позициялық эффект жатады. Оның ғылымға қосқан басты үлесі – генетикалық «байланыс топтарын» талдауы, ол бүгінге дейін қолданылып келе жатқан хромосомалық картаның классикалық әдісіне айналды. Ол сондай-ақ, кез келген белгінің гені белгілі бір орналасқан жерде (локуста) болатынын көрсетті. 1915-1928 жылдар аралығындағы жұмысында Стуртевант *Drosophila* гендерінің түзу сызықпен орналасқанын анықтады. 1920 жылы ол «*Drosophila simulans* бойынша генетикалық зерттеулер» деген тақырыпта үш мақала жинағын жариялады, онда «өте жақын екі түрдің жаңадан пайда болатын мутациялары аллельдік екені және демек, бірдей болуы мүмкін екені дәлелденді». Оның еңбегі сонымен қатар жыныстың анықталуы мен дамуының хромосомалық негізін анықтауға көмектесті және генетикалық байланыстағы хромосомалық кроссинговердің немесе рекомбинацияның маңыздылығын сипаттады. Стуртеванттың маңызды үлестерінің бірі – екі ген арасындағы кроссинговер жиілігінің сызықтық генетикалық картада олардың бір-біріне қаншалықты жақын екенін анықтауға көмектесетін тұжырымдаманы енгізуі болды. Оның тәжірибелері екі реттік кроссинговер жиілігін пайдаланып гендердің ретін анықтауға болатынын көрсетті. Ол бұл тұжырымдаманы үш генді «үш факторлы гибридтеу» деп аталатын гибридтеу арқылы көрсетті. Ол үш генді пайдалану екі генге қарағанда хромосомадағы гендердің реті туралы дәлірек ақпарат беретінін анықтады. Осы жүйе арқылы Стуртевант екі реттік кроссинговер жиілігі екі жалғыз кроссинговер жиілігінің көбейтіндісіне тең немесе одан кем болатынын анықтады. Ол сондай-ақ «тең емес кроссинговер» мүмкіндігін көрсетті және бұл, мүмкін, эволюцияның басты күші болуы мүмкін деп болжады.
Sturtevant's most notable discoveries include the principle of genetic mapping, chromosomal inversion, the first observation of a single gene mutation affecting behavior, the first reparable gene defect, the principle underlying fate mapping, the phenomena of unequal crossing over, and position effect. His main contributions to science include his analysis of genetic “linkage groups,” which became a classical method of chromosome mapping that we still use today. He also showed that the gene for any specific trait was in a fixed location (locus). In his work between 1915 and 1928, Sturtevant determined that genes of Drosophila are arranged in linear order. In 1920, he published a set of three papers under the title “Genetic Studies on Drosophila simulans,” which “proved that two closely related species had newly recurring mutations that were allelic and thus probably identical”. His work also helped to determine the chromosomal basis of sex determination and development and described the importance of chromosomal crossing over or recombination in genetic linkage of traits. One of Sturtevant's principal contributions was his introduction of the concept that the frequency of crossing over between two genes could help determine their proximity on a linear genetic map. His experiments determined that the frequency of double crossing over can be used to deduce gene order. He demonstrated this concept by constructing crosses of three segregating genes, called "three factor crosses". He found that using three genes as opposed to two provided most accurate information about gene order on chromosome. With this system, Sturtevant discovered that double crossing over occurs at frequency of equal to or less than the product of two single crossing over frequencies. He also demonstrated the possibility of "unequal crossing over" and speculated that it was possibly a main force of evolution.