Кіріспе

1970 жылы Солтүстік Каролина штатының Оксфорд қаласында болған өлтіру оқиғасы, АҚШ
Генри Дортресс "Дики" Марроу кіші (7 қаңтар 1947 жылы – 12 мамыр 1970 жылы) – армиядағы афроамерикалық ветераны. Ол 23 жасында Солтүстік Каролина штатының Оксфорд қаласында нәсілдік шиеленіс кезінде ақ адамдардың қолынан қаза тапқан. Оның қазасы және барлық ақ адамдардан құралған қазылар алқасының екі күдіктіні кінәсіз деп тануы округ орталығында азаматтық құқықтарды қорғау күшін жаңартты. Ұлттық азаматтық құқықтар заңнамасы қабылданғаннан кейін алты жыл өткен соң да мемлекеттік мекемелер мен кәсіпорындар бөлініп сақталып келді. Оқиғадан кейін наразылықтар өтті және кейбір ақ адамдарға тиесілі ғимараттар өртке тоғыстырылды. Қара қоғам ақ бизнеске қарсы 18 айлық бойкот ұйымдастырды, ол қала мемлекеттік мекемелердегі бөлінуді тоқтатуға келіскеннен кейін аяқталды. Оксфордтағы оқиғалар штат және АҚШ бойынша азаматтық құқықтар қозғалысына да әсер етті.

Өмірбаян

Генри "Дики" Марроу 1947 жылдың 7 қаңтарында Солтүстік Каролина штатының Оксфорд қаласында Генри Д. Марроу аға мен Айви Хант Марроудың отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы ертеде ажырасып кеткен. Генри ағаның қайтысынан кейін Айви Марроу жалғыз өзі ұлын асырауға шамасы келмеді. Ол жұмыс істеу үшін Нью-Джерси штатына кетті. Айви кеткен кезде Марроу балалық шағында анасының әжесі мен атасының қолында өсті. Жасөспірім шағында ол Мэри Поттер орта мектебінде оқығанда Бенджамин Чавис отбасымен бірге тұрды. Бітірген соң Марроу шамамен бір жыл Китрелл колледжінде оқыды. 19 жасқа келгенде Генри Марроу әскерге қабылданып, сол штаттың Форт-Брэгг әскери базасында қызмет етті. Марроу әскерлік өмірді ұнатпады және АҚШ әскерінің саны артып бара жатқан Вьетнамда соғысуға құштар емес еді. Ол жиі Оксфордқа оралып, кейде Вилли Мей Сидниді көру үшін үш сағаттық сапар жасады, кейін ол оған үйленді. 1978 жылғы The New York Times газетінде жарияланған мақалада Марроу Вьетнам соғысының қатысушысы деп көрсетілген, бірақ Тимоти Тайсонның 2004 жылғы тарихына сәйкес, Марроу онда қызмет етпеген. Ол Батнердегі Умстед ауруханасында жұмыс істей бастады. Вилли Мей Сиднимен екі қызы болды. Ол 1970 жылы күйеуі өлтірілгенде үшінші баласына жүкті болған. Федералдық азаматтық құқықтар заңнамасы қабылданғанына қарамастан, 1970 жылғы Оксфорд әлі де үлкен бөлініспен ерекшеленді. 1970 жылдың көктемінде ақ нәсілді дүкен иесі Роберт Тилге жергілікті қара нәсілді қауым бойкот жариялады, себебі ол әйелімен дауласқан қара нәсілді мектеп мұғалімін ұрған. Тилдің қылмыстық істері бар екені және Ку-Клукс-Кланмен байланысы бар екені хабарланды. Кешкі сағат 9-ға таяу Марроу Tidewater-ден шығып, достарына Фанни Чавис үшін жақын маңдағы Тилдің дүкенінен Кока-Кола алуға бара жаққанын айтты. Тилдің 18 жасар ұлы Ларри және Ларридің әйелі Джуди паркингте мотоциклдерін түсіріп жатыр екен. Марроу бірдеңе айтқан, бірақ оның мазмұны даулы және белгісіз. Марроу Ларри Тилге жақын тұрған екі афроамерикандық әйелмен сөйлесіп жатқанын айтты, бірақ Тил бұл түсіндіріліспен келіспеді. Тил Марроуды ағаш кесегімен ұруға тырысқанда, Марроу пышақ шығарып, баяу артқа шегінді. Tidewater-дегі куәгер Эдвард Уэбб, өзі және басқа жігіттер Марроуды қашып кетпес бұрын кетуге көндіруге тырысқанын айтты. Тил екінші рет атып, Марроуды жерге құлатты; Оукли оны екі рет оқпен атты. Куәгер Эвелин Даунидің сөзіне қарағанда, үш ер адам Марроудың үстіне жиналған, оны тепкілеп, Роберт Тил: "Бұл итті атып өлтіріңдер, мына итті атып өлтіріңдер!" деп айғайлады. Чавис Ларри Тилдің Марроуды атқанын куәландырды.

Салдары

Марроудың қазасы Гранвилл округінде азаматтық құқықтар қозғалысына байланысты наразылықтардың бастамасы болды, сегрегацияны тоқтатуға бағытталған маңызды федералды заң қабылданып, одан кейін алты жыл өткен соң, ал дауыс беру құқығын қамтамасыз ету туралы заңнан бес жыл өткен соң осы оқиға болды. Марроудың жерлену күні жоқтаушылар қабірден Оксфорд қаласының орталығындағы округтік сот үйінің алдындағы Конфедерация ескерткішіне дейін шеру жасады, онда көшбасшылар оның өлімі туралы сөз сөйледі. Келесі күні де ұқсас шеру ұйымдастырылды. Ақ нәсілді кәсіпкерлерге қарсы өрт сөндіру шаралары жүргізілді. Бірнеше қойма мен дүкендерді өртеу салдарынан 1 миллион долларлық зиян келді. Өртке Вьетнам соғысының ардагерлері кінәлі деген қауесет тарады. Осы құқық бұзушылықтарға байланысты қалада төрт күндік комендант сағаты енгізілді. Сот отырысынан кейін, жас, жергілікті азаматтық құқықтар қозғалысының белсендісі және NAACP жергілікті бөлімшесінің жетекшісі Бенджамин Чавис Оксфордтан штаб-пәтерге наразылық шеруін ұйымдастырды. Содан кейін ол және басқа афроамерикандықтар «18 айға созылған ақ нәсілді кәсіпкерлерге қарсы бойкот» жариялады және Оксфордта толық интеграцияға қол жеткізді. 1972 жылы Herald Journal газеті куәгерлердің сөзін келтіре отырып, Чавис Теелдердің біреуін өлтіру үшін 5000 доллар төлеуді ұсынған деген ақпаратты жариялады. Генри Марроудың қабіріне оның аты-жөні, шені, рейтінгісі, туған және қайтыс болған күні және «Вьетнам» деген сөз жазылған әскери тас орнатылды. Оның онда қызмет еткеніне қатысты мәліметтер әртүрлі. Бұл кітап 2010 жылы Джеб Стюарт жазған және режиссерлік еткен осы аттас фильмге бейімделді. Солтүстік Каролинаның бірнеше қалаларында түсірілген фильмде Рикки Шродер, Нейт Паркер және Ник Сирси түсті. Сондай-ақ, 2008 жылы Дьюк университетінде көрсетілген осы аттас пьеса ретінде де бейімделді.