Кіріспе

Америка Азамат соғысының шайқасы

Дэвис дереу Конфедерация үкіметіне және сол түні Ричмондтан Дэнвиллге Ричмонд және Дэнвилл темір жолы арқылы тасымалданатын архивтерге дайындық бастады. Паркке қарсы Иерусалим планк жолы бойындағы Конфедерацияның мықты позициясы орналасқан, оны Форт Махоне (бұрынғы 29-шы батареядан нығайтылған және генерал-майор Уильям Махоне атымен аталып, сондай-ақ «Форт Дамнация» деп те белгілі) биледі, алты редуттағы батареялармен қамтылған және генерал-майор Джон Б. Гордонның күштерімен қорғалған. Конфедерациялықтар негізгі желіден шамамен 0,25 миль (0 км) қашықтықта мықты қосалқы желі салған. Одақтың Форт-Седжик Форт-Махоуннан алыс еді. Парк шабуылдауға тиіс болған Форт Махоун (29-шы батарея), әсіресе, бастапқы құрылысынан бері едәуір нығайтылған. 1865 жылғы 1 сәуірде сағат 23:00-де Парк, генерал-майор (бриват генерал-майор) Роберт Б. Поттер дивизиясының бригадир-генералы Саймон Г. Гриффин бригадасынан әскерлерді Форт-Седжикке (сондай-ақ «Форт Хелл» деп те аталады) жақын жерден Граймстің пикет желісін басып алу үшін жіберді. Олар 249 офицер мен сарбазды тұтқындады, соның ішінде полковник Эдвин Л. Хобсон бригадасының шамамен жартысын. Парк әлі де осы бекіністерге шабуыл жасауға тырысудан қатты алаңдады және шабуылды тоқтатуды сұрады, себебі күтпеген фактор жоғалған. 1 сәуірде сағат 22:00-де басталған артиллериялық атыс, пикет желісіне шабуыл және одан кейінгі шайқас қорғаушыларды дайындыққа келтірді. Парк шабуылды тоқтату туралы өтінішіне жауап алмағандықтан, ол 18 полкті алға жіберуге дайындалды. Бригадир-генерал Роберт Б. Поттер дивизиясы Иерусалим планк жолының батысында, ал бригадир-генерал (бриват генерал-майор) Джон Ф. Хартранфт дивизиясы Форт-Седжиктің оң жағында, шығыста орналасқан. Томас П. Билс үш компаниясы бар 31-ші Мэн жаяу әскер полкімен Поттер дивизиясының 28-ші батареясына шабуыл жасады, ал пионерлер «шево де фриз» көлігін кесіп өтті. Одақтың шабуылшылары Миллердің тұғырын басып алды, бірақ содан кейін траншеялар бойымен қиылыстан қиылысқа дейін күресуге мәжбүр болды. Конфедерациялықтар Форт-Махоуннан батысқа қарай, форт пен 30-шы батарея арасындағы позицияға, полковник Дэвид Г. Коуанд бригадасының 53-ші Солтүстік Каролина полкімен шегінді. Конфедерациялықтар форт пен батарея арасындағы үлкен траверстің үстіне секіріп, одақтың шабуылшыларына атып түсірді. Конфедерациялықтардың қарсы шабуылдары кешке қарай ағымды шайқастарға әкелді. Екі жақтың сарбаздары, көбінесе он фут биіктігі мен жиырма фут қалыңдығы бар траверстің үстіне секіріп, қарсы жақтағы көпшілікке оқ атты. Граймс сағат 13:00-де жоғалған жерді қайтарып алу үшін екінші шабуыл жасады, бұл Паркті VI корпустан күш сұрауға мәжбүр етті. Конфедерациялықтардың шығындары белгісіз, бірақ генерал Хамфрис Парк 800 тұтқын, 12 зеңбірек және бірнеше туларды басып алғанын хабарлады. Генерал-майор Гордон генерал Лиден алдыңғы шептің шамамен 200 ярды және Парк ұстап тұрған Форт-Махоунның бір бөлігін қайтарып алуға тырысудың мағынасы бар ма деп сұрады. Лидің эвакуация кестесіне сәйкес, Гордон сағат 21:00-де өз әскерлерін траншеялардан шығара бастады. Шабуыл Конфедерацияның редуттарын, артиллериясын және олардың гарнизондарының көп бөлігін басып алды. Таңертеңгі сағат 7:30-да Мотт Бёрджесс Миллдегі Конфедерация пикетін басып алды, ал сағат 8:30-да Мотт оң жақтан Конфедерация траншеяларына күшті шабуыл жасады, содан кейін олар тез эвакуацияланды. Сағат 9:00-де Хэмфрис Майлстың қайтып келе жатқанын және Уайт-Ок жолындағы Клейборн жолынан батысқа қарай шамамен 3 шақырым жерге жеткенін естіді. және Джон Р. Куктың Хилл корпусының бригадалары, генерал-майор Генри Хетт басшылығымен, генерал-лейтенант Ричард Х. Андерсонның Бушрод Джонсон мен Джордж Пикет дивизияларынан және Фитцхуг Лидің атты әскерінен тұратын қолбасшылығы. Генерал Мид бұл әрекетке келіспеді және Хэмфриске өз әскерлерін Петербургке қарай жылжытып, генерал Райтпен байланысуға бұйрық берді. Хэмфрис Майлз дивизиясын Сазерленд станциясында кездестірді, бірақ ол Хет дивизиясына тап болды және шайқасуға мәжбүр болды. Кейін Хэмфрис Майлзбен кездескенде Шериданмен де кездескенін, Шериданның Майлз әлі де оның қол астында екенін айтқанын мәлімдеді. Сазерленд станциясындағы Конфедерацияның барлық күші штаб офицерінің бағалауынша шамамен 4000 адамды құрады. Содан кейін Майлз Мадл бригадасымен, қазір полковник (бриват генерал-майор) Клинтон Макдугалл және полковник Роберт Нугент бригадасының басшылығымен, Макрэ мен Макгоуэнге қайта шабуыл жасады. Макгоуэннің әскерлері ақыры жеңілгенде, Куктың бригадалары шығыстан батысқа қарай құлап, Куктың бригадасы желінің соңынан ең алыс болғандықтан, қалғандары қашқаннан гөрі жақсы тәртіппен шегінді. Конфедерациялықтар, қаза болмаған немесе тұтқынға түспегендер, Аппоматтокс өзеніне қарай шегінді, көбінесе тәртіпсіздікпен Амелия сот үйіне қарай жылжыды. Бірақ Майлздің көптеген әскерлері Конфедерациялық қашқынды қууға тығырықтан шыға алмады. Сонымен қатар, Майлз Шериданның оның әскерлеріне Петербургке қарай дұшпанды қууға бұйрық бергенін түсінді, сондықтан ол дивизиясын сол бағытта бұрды. Майлз және Хейс темір жолын қорғау үшін Сазерленд станциясының жанында орналасты. Хэмфрис кейін Конфедерацияның барлық күші сол таңда Сазерленд станциясына жалғаса алғанда тұтқынға алынуы мүмкін екенін жазды. Тұтқынға алынған 600 адамнан басқа, Сазерленд станциясындағы Конфедерацияның шығындары белгісіз. Майлз 366 адамды жоғалтты.

Шығындар

1865 жылғы 2 сәуірде Одақ әскерлері 3936 сарбазын жоғалтты. Конфедерация әскерлерінің қазасы кем дегенде 5000 адамды құрады, олардың көп бөлігі тұтқынға алынды. Күннің басқа маңызды шайқастарындағы қазалар жоғарыда көрсетілген.

Салдары

Райттың табысы Петербург маңындағы Оңтүстік темір жолын қиып тастады. Одақ әскері Аппоматтокс өзеніне қол жеткізіп, келесі күні өзенді кесіп, Лидің байланыс жолдарына солтүстік жағынан қауіп төндіруге мүмкіндік алды. Артиллерия жаяу әскерден бұрын жылжыды. Арбалар бөлек жолдармен өтуі керек еді. Көптеген пойыздар мен әскерлер Аппоматтокс өзенінің солтүстік жағына темір жол немесе темір жол көпірлері арқылы өтті. Амелия соты Ли армиясы үшін белгіленген жиналатын орын болды. Армияның көп бөлігі Аппоматтокс өзенінің солтүстік жағында батысқа қарай жылжыды, бірақ Андерсоннің жасағының көп бөлігі, оның ішінде Пикетт пен Бушрод Джонсон дивизиялары және Фитцхуг Лидің кавалериясы өзеннің оңтүстік жағында қозғалды. Кетуге дейін конфедераттар барлық ауыр артиллерияны қолдан шығарды, бірақ 200-ге жуық жеңіл артиллерия және 1000-нан астам арбаны алып кетті. Кешкі сағат 11:00-де Джефферсон Дэвис, оның кабинетінің көп бөлігі, құжаттар, қораптар мен мүліктері, сондай-ақ Конфедерация қазынасының барлық алтыны Ричмондтан Ричмонд және Дэнвилл темір жолымен Вирджиния штатының Дэнвилл қаласына бет алды. Генералдар Мид пен Грант VI корпустың қиылысынан солтүстікке қарай Бойдтон Планк жолы бойындағы Банктің үйінде уақытша штаб-пәтер құрды. Конфедерацияның қорғаныс шебіне соңғы шабуыл жасауға және қаланы басып алуға дайындалып, Грант келесі күні таңғы сағат 5:00-де "күшті бомбалауды" бастауға бұйрық берді, одан кейін таңғы сағат 6:00-де шабуыл жасалатын еді. Алайда, таңғы сағат 3:00-де Одақ командирлері Линің бекіністерін тастап кеткенін біліп, Ричмонд пен Петербург қорғаныс шебіне тағы шабуыл жасаудың қажеті жоқ екенін түсінді. Грант Шериданнан 3 сәуірде бесінші корпусты және оның кавалериясын Аппоматтокстан солтүстікке мүмкіндігінше жылдам итеруді қалады. Кеңес шамамен 90 минуттан кейін аяқталған соң Линкольн Сити-Пойнтқа қайтып келді, ал Грант Солтүстік Вирджиния армиясын қуу үшін батысқа жылжыды. 1865 жылдың 9 сәуірінде Вирджиния штатының Аппоматтокс сотында Солтүстік Вирджиния армиясының тапсырылуына әкелген шегіну басталды.