Филипп Арьес: Орта ғасыр тарихшысы және балалық шақ тарихының негізін қалаушысы

Кіріспе

Француз ортағасырлық және тарихшы (1914–1984)

Филипп Ариес (Филипп Арежес; 21 шілде 1914 – 8 ақпан 1984) – француз ортағасырлық және отбасы мен балалық шақты зерттеген тарихшы, Жорж Дуби дәстүрінде жұмыс істеген. Ол күнделікті өмірге қатысты көптеген кітаптар жазды. Оның ең белгілі еңбектері батыстың өлімге қатысты көзқарастарының өзгеруіне арналған.

Жұмыс

Ариес мәдени тарих саласында, "менталитет тарихы" деп аталатын, 1960-1980 жылдар аралығында гүлденген және қарапайым адамдардың күнделікті өміріндегі тақырыптар мен алаңдаушылықтарды зерттеген пионер болды. Ол "Балалық шақтың ғасырлары" еңбегінде 15-18 ғасырларда балалық шақтың өзгеруіне ерекше назар аударды. Жалпы алғанда, оның еңбегі отбасылық өмірді кең тарихи контекстке орналастыру және қазіргі заманда жеке және қоғамдық өмір арасындағы шекараның қалыптасуына арналды. Өмірі бойы оның еңбектері Франциядағыдан гөрі ағылшын тілді елдерде көбірек танылды. Ол ең алдымен 1960 жылы жарық көрген "L'Enfant et la Vie Familiale sous l'Ancien Régime" кітабымен, оның 1962 жылы "Балалық шақтың ғасырлары" деген атпен ағылшын тіліне аударылғанымен әйгілі. Бұл кітап балалық шақтың тарихындағы маңызды еңбек саналады, себебі ол бұл тақырыптағы алғашқы кітаптардың бірі болды (бірақ одан бұрынғы антиквариаттық мәтіндер де бар еді). Күні бүгінге дейін Ариес осы саладағы негізгі анықтама болып табылады. Ариес ең әйгілі сөзі – "ортағасырлық қоғамда балалық шақ ұғымы болған жоқ" деген тұжырымдамасы. Оның басты тезисі – балаларға қатысты көзқарастар прогрессивті болды және экономикалық өзгерістер мен әлеуметтік дамумен бірге уақыт өте келе эволюциялады, 17 ғасырдан бастап балалық шақ ұғымы мен отбасы өмірінің ажырамас бөлігі ретінде қалыптасты. Балалардың өмір сүруге тым әлсіз екендігіне және кез келген уақытта жоғалып кетуі мүмкін екендігіне сенеді. Дегенмен, өздігінен өмір сүре алатын болған соң, балалар ересектермен теңестірілді. Кітаптың тағдыры әртүрлі болды. Оның үлесі балалық шақты биологиялық факт емес, әлеуметтік құрылым ретінде тануы және балалық шақтың тарихын жеке зерттеу саласы ретінде қалыптастыруы арқасында зор маңызға ие болды. Сонымен қатар, оның балалық шақ туралы баяндамасы қазірдің өзінде көп сынға ұшырады. Ариес тағы бір зерттеу саласын – өлім мен оған деген көзқарас тарихын ашқаны үшін де еске алынады. Ариес өлімді балалық шақ сияқты әлеуметтік құрылым ретінде қарастырды. Оның осы саладағы маңызды еңбегі – "L'Homme devant la mort" (1977).

Ariès was a pioneer in the field of cultural history, the "history of mentalities" as it was called, which flourished from the 1960s to 1980s and dealt with the themes and concerns of ordinary people going about their lives. He focused on the changing nature of childhood from the 15th to the 18th century in his Centuries of Childhood. Overall, his contribution was about placing family life into the context of a larger historical narrative, and the evolution of a distinction between public and private life in the modern era. During his life, his work was often better known in the English speaking world than it was in France itself. He is known above all for his book L’Enfant et la Vie Familiale sous l’Ancien Régime (1960), which was translated into English as Centuries of Childhood (1962). This book is pre eminent in the history of childhood, as it was essentially the first book on the subject (although some antiquarian texts were earlier). Even today, Ariès remains the standard reference to the topic. Ariès is most famous for his statement that "in medieval society, the idea of childhood did not exist". Its central thesis is that attitudes towards children were progressive and evolved over time with economic change and social advancement, until childhood, as a concept and an accepted part of family life, from the 17th century. It was thought that children were too weak to be counted and that they could disappear at any time. However, children were considered as adults as soon as they could live alone. The book has had mixed fortunes. His contribution was profoundly significant both in that it recognised childhood as a social construction rather than as a biological given and in that it founded the history of childhood as a serious field of study. At the same time, his account of childhood has by now been widely criticised. Ariès is likewise remembered for his invention of another field of study: the history of attitudes to death and dying. Ariès saw death, like childhood, as a social construction. His seminal work in this ambit is L'Homme devant la mort (1977).

Жеке өмір

Арий өзін "оңшыл анархист" деп есептеді. Алғашқыда ол Action française ұйымына жақын болды, бірақ кейіннен оны тым авторитарлық деп санап, одан алшақтады, соның салдарынан өзін "анархист" деп сипаттады. Арий La Nation française, роялистік басылымға да үлес қосты. Дегенмен, ол көптеген солшыл француз тарихшыларымен, әсіресе оның қазасы туралы мақала жазған Мишель Фукомен де бірлесіп жұмыс істеді.

Шығармалары

1943 жылы. «Франция елдеріндегі әлеуметтік дәстүрлер», «Éditions de la Nouvelle France» баспасы. 1948 жылы. Француз халқының тарихы және олардың өмірге деген көзқарасы XVIII ғасырдан бастап, Self. 1949 жыл. XVII-XIX ғасырлардағы өмір мен өлімге қатысты көзқарастар, олардың өзгеруінің кейбір аспектілері, INED. 1953 жылы. Франциядағы контрацепцияның пайда болуы туралы, «Population» журналы, 3 (шілде-қыркүйек): 465–72 б. 1954 жыл. «Тарих уақыты», «Éditions du Rocher» баспасы. 1954 жыл. Контрацепциялық тәжірибелер тарихына екі үлес, «Population» журналы, 4 (қазан-желтоқсан): 683–98 б. 1960 жыл. «Ескі тәртіптегі бала және отбасылық өмір», Plon. 1975 жыл. Батыстағы өлім тарихы туралы эсселер: орта ғасырдан бүгінгі күнге дейін, Seuil. 1977 жыл. Өлімге қарсы адам, Seuil. 1980 жыл. Жексенбілік тарихшы (Мишель Винокпен бірге), Seuil. 1983 жыл. Өлімге қарсы адамның бейнелері, Seuil. 1985–1987 жылдар. Жеке өмір тарихы (Жорж Дубимен бірге), 5 томдық: I. Рим империясынан мыңжылдыққа дейін; II. Феодалдық Еуропадан Ренессансқа дейін; III. Ренессанстан Тұңғыш Нұрға дейін; IV. Революциядан Ұлы соғысқа дейін; V. Бірінші дүниежүзілік соғыстан қазіргі күнге дейін, Seuil. 1993 жыл. Естелік эсселері: 1943–1983, Seuil. 1997 жыл. Күнделікті өмір, 1955–1966, Seuil. 1955–1966 жылдар аралығында «La Nation française» журналында жарияланған мақалалар жинағы. 2001 жыл. Жеке өмір тарихы (Жорж Дубимен бірге), айдың үлкен кітабы.