Кіріспе

1957 жылғы жапондық фильм, Акира Куросаваның 1957 жылғы жапондық "jidaigeki" фильмі, сценарийін, өндірісін, монтаждауын және режиссурасын Акира Куросава жасаған, ал арнайы эффекттерді Эйджи Цубурая жасады. Фильм ағылшын драматургі Уильям Шекспирдің 1606 жылғы "Макбет" пьесасының сюжетін ортағасырлық Шотландиядан феодалдық Жапонияға көшіреді, стильдік элементтері Но театрынан алынған. Фильмде Тоширо Мифунэ мен Исузу Ямада Макбет және Леди Макбет кейіпкерлерінің үлгісімен басты рөлдерде ойнайды. Пьесадағыдай, фильмде де амбициялы әйелінің ықпалымен өзінің билеушісін өлтірген жауынгердің тарихы айтылады. Куросава бұл пьесаның жанкүйері болған және бірнеше жыл бойы оның өзіндік бейімделуін жасауға ниеттенген, бірақ Орсон Уэллстің 1948 жылғы "Макбет" фильмі туралы білгеннен кейін оны кейінге шегерді. Оның жасаған өзгерістерінің бірі – финал, онда садақшылар Мифунеге айналасын жебемен атқылауы керек болды. Фильм Фудзи тауы мен Идзу түбегінде түсірілді. 350 000 долларлық бюджетпен (1957 жылғы 350 000 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең), фильм шыққан кезде Жапониядағы ең қымбат фильмдердің бірі болды.

Шығару

Фильм 1957 жылдың 15 қаңтарында «Toho» кинокомпаниясы арқылы Жапонияда көрсетілді және ол 1957 жылғы ең көп табыс әкелген жапон фильмдерінің екіншісі болды, ал «Shintoho» компаниясының «Император Мэйдзи және Ұлы жапон-ресей соғысы» фильмі ¥542.91 миллион табыс етті. АҚШ-та фильмді «Brandon Films» 105 минуттық ағылшын тіліндегі субтитрлермен таратты және 1961 жылдың 22 қарашасында көрсетілді. «Throne of Blood» – 1957 жылдың 16 қазанында Лондондағы 1-ші BFI кинофестивалінде көрсетілген алғашқы фильм. Көрсетілгеннен кейін Акира Куросава киносыншы Дилис Пауэллдің үйінде өткен кешке қатысып, актер Лоренс Оливьемен және актриса Вивьен Лимен бірге кешкі ас ішті. Олар Уильям Шекспирдің «Макбет» пьесасының киноға бейімделуінде Макбет пен Леди Макбет рөлін ойнауды жоспарлап отырды, бірақ ол жоба іске аспады. Оливье Куросаваға фильмді қатты ұнағанын және Тоширо Мифуненің «Макбет» рөліндегі кейіпкеріне жебе түскен көрініс оны қатты әсер еткенін айтты. Исузу Ямаданың актерлік шеберлігі Лиге ұнады, ол Ямаданың ашуланған кезде неге аз қозғалғанын сұрады. 1991 жылы фильм Америка Құрама Штаттарында «The Criterion Collection» компаниясының LaserDisc форматында және «Media Home Entertainment» компаниясының VHS форматында шықты. «Toho» 2002 жылы Жапонияда фильмді DVD-де және 2010 жылы Blu-ray-де шығарды. 2013 жылы «Madman Entertainment» фильмді DVD-де 4-ші аймақта таратты. Аймақ А-да «The Criterion Collection» 2014 жылы Blu-ray-де фильмді шығарды, ал фильмді 10 жыл бұрын DVD-де шығарған болатын. 2018 жылы фильм Жапонияның Ұлттық кино мұрағатымен бірге Токиодағы Киобашидегі «Essential 2018 National Film Archive Opening Cinema Memorial» кинотеатрында 9 жапон фильмімен бірге көрсетілді. 2021 жылы Кавакита мемориалдық кино институты 12-ші кинофестивальде фильмнің 4K ремастерленген нұсқасын көрсетті.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes шолу агрегаторында фильмнің 47 шолу негізінде 96% мақұлдау рейтингісі бар, орташа ұпай 8.80/10. Сайттың пікірінше: "Акира Куросаваның мансабының ең биік нүктесі – және Шекспир пьесасының ең жақсы киноадаптацияларының бірі". 1961 жылы Америка Құрама Штаттарында көрсетілген кезде, "Time" журналы Куросаваны және фильмді "ашкөздік пен ырым-жырымның тозағына визуалды құлау" деп мақтады. "The New York Times" газетінен Bosley Crowther Шекспирдің жапон тіліндегі нұсқасын "күлкілі" деп атап, операторлық жұмысына жоғары баға берді. Көптеген сыншылар Шекспирдің поэзиясы алынып тасталғаннан кейін қалған олқылықты визуалды шешімдер толтырғанын айтты. Ұлыбританиялық режиссерлер Джеффри Рив және Питер Брук фильмді шедевр деп санады, бірақ тілдің ерекшелігіне байланысты оны Шекспир фильмі деп санамады. Кинотарихшы Дональд Ричи фильмді "таңғажайып" деп бағалады, себебі ол "тұман, жел, ағаштар, көліктен" сияқты қарапайым элементтерден жасалған. Киносыншы Стивен Принс оның минималистік пейзаждарын суми-э кескіндеме техникасымен салыстырды. "Empire" журналының Дэвид Паркинсон оған 5/5 баға беріп, "өте киноға лайықты" және "керемет сахналармен толы фильм" деп сипаттады. Фильм әдеби сыншылар тарапынан мақтауға ие болды, түпнұсқа пьесадан алынған еркіндіктерге қарамастан. Америкалық әдеби сыншы Гарольд Блум оны "Макбеттің ең сәтті фильмдік нұсқасы" деп атады. Сильван Барнет фильмде Макбетті күшті жауынгер ретінде бейнелегенін және "түпнұсқаға адалдық туралы ойланбай", "Тронның қаны" Шекспирдің көптеген фильмдерінен "әлдеқайда қанағаттанарлық" екенін жазды. Кинотарихшы Дэвид А. Конрад Шекспирдің пьесасы 17 ғасырдың басында Англиядағы "заңдылық, ерлік және азаматтық соғыс" мәселелерін көтергендей, Куросаваның фильмі соғыстан кейінгі бюрократия мен индустрияның "тоқылмаған торы" туралы қазіргі жапондық пікірталастарды қозғайтынын жазды. Леонард Мальтин өзінің "Кино нұсқауында" фильмге төрт жұлдыз беріп, оны "көзге көрінетін, күшті бейімдеу" деп сипаттады.

Мұра

Акира Куросаваның 1960 жылы түсірілген «Жақсы ұйықтамайды» фильмі Уильям Шекспирдің «Гамлет» пьесасымен, сондай-ақ Александр Дюманың «Конт Монте-Кристо» романымен күшті ықпалда болды. Роман Поланскидің 1971 жылғы «Макбет» фильмі «Қан тағы» фильмімен ұқсас көріністерге ие, бұл қиылысқан жолдардағы кейіпкерлердің түсірілімдерінде, декорациялар мен музыкада орын мен психологиялық күйзелісті көрсетуде көрінеді. Тоширо Мифуненің өлім сахнасы 1976 жылғы «Кэрри» фильміндегі Пайпер Лоридің өлім сахнасына шабыт берді, онда оған пышақтар лақтырылады, бұл жағдайда Кэрри Уайт кейіпкері өздің паранормальдық қабілеттерін пайдаланады. 1985 жылы Куросава Шекспирдің туындыларын бейімдеуге қайта оралды, өзінің соңғы эпикалық «Ран» фильмі үшін «Король Лир» пьесасын таңдап, оқиға орынын феодалдық Жапонияға көшірді. «Қан тағы» анимациялық фильмі «Мыңжылдық актриса» (2001) фильмінде Ормандағы Рух/Құпиялы әйел бейнесінде көрсетілген. Оны режиссер Пинг Чонг сахнаға қойды, алғашқы көрсетілімі 2010 жылы Орегон штатының Ашленд қаласындағы Орегон Шекспир фестивалінде өтті.