Генрих V: Шабыттандырушы шайқас

Кіріспе

1944 жылы түсірілген Лоуренс Оливьедің британдық фильмі

Генри V – Уильям Шекспирдің осы аттас пьесасының 1944 жылғы британдық Technicolor эпикалық бейімделуі. Экрандағы атауы – Франциядағы Аженкур шайқасымен бірге король Генрих V-тің тарихи шежіресі (пьесаның 1600 жылғы кварто басылымының атауынан алынған, бірақ «Аженкур» деп жазылуы өзгертілген). Басты рөлде және режиссерлік жұмысын атқарған – Лоуренс Оливье. Пьесаны экранға бейімдеушілер – Оливье, Даллас Бауэр және Алан Дент. Музыкасын Уильям Уолтон жазған. Фильм Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталар алдында түсірілді және Ұлыбританияның рухын көтеру мақсатында жасалды. Сондықтан оның қаржыландыруына британ үкіметі де қатысты. Фильм бастапқыда «Ұлыбританияның командостары мен әуе десантшыларына арналды, олардың бабаларының рухын қайта жаңғыртуға қарапайым тырысқандықтан» деп арналды. Оливье бұл фильмі үшін «Актер, продюсер және режиссер ретінде Генри V-ті экранға шығарудағы ең үлкен жетістігі» үшін Арнайы «Оскар» сыйлығын жеңіп алды.

Сюжет

(Оқиға 1600 жылы "Генрих V" пьесасының қойылымынан 1415 жылы Агинкур шайқасына ауысып, содан кейін пьесаға қайта оралады.) 1600 жылғы Лондон панорамасы көрсетіліп, содан кейін көрермендер отырған Глобус театрына көрініс ауысады. Хор сахнаға шығып, көрермендерді пьесаның оқиғасын елестету үшін қиялын пайдалануға шақырады. Содан кейін балконда екі дін қызметкері, Кентербери архиепискобы мен Эли епискобы, мемлекеттік істерді талқылап отыр. Генрих кіріп, өзінің ақсүйектерімен Францияның жағдайын талқылайды. Генрихке француз дофині сыйлық жібереді. Сыйлық теннис доптары болып шығады, бұл Генрихтің жастығы мен тәжірибесіздігін әжуалайтын сықақ. Генрих француз елшісін қууға жіберіп, француз тағына таласуға дайындалады, оның пікірінше, ол таққа лайықты. Содан кейін Шекспирдің "Генрих IV" пьесасының кейіпкерлері – капрал Ным, Бардольф және Пистоль көрсетіледі. Бұл кейіпкерлер Генрихтің әскеріне қосылуға шешім қабылдайды; алайда, олар бұған дейін Фальстафф, тағы бір қайтып келген кейіпкер және корольдің бұрынғы кеңесшісінің бірі қайтыс болады. Осы сәтте оқиға Саутгемптонға және Глобустан шығып кетеді. Саутгемптонда флот Францияға аттанады және Францияға қонды, Харфлерге дейін Францияны шарлап өтетін жорылды бастайды, онда Генрихтің әскерлері қамауға алынады. Қамау кезінде Генрих әскерлеріне шабыттандыратын алғашқы сөзін айтады: "Тағы бір рет бұзылысқа! Жақын достарым, тағы бір рет!" Әскерлер Харфлерге шабуыл жасайды және оны өздеріне қаратып алады. Содан кейін әскерлер француз күштерімен кездесу үшін Агинкурға қарай жорыққа шығады. Алдағы шайқасқа бір түн қалғанда Генрих лагерьде жасырын жүріп, жігіттердің өзі туралы не ойлайтынын білуге тырысады. Келесі күні, шайқасқа дейін Генрих өзінің әйгілі Сент-Криспин күніндегі сөйлемін айтады. Оқиға Глобустан 1415 жылғы Агинкур шайқасы алаңына ауысады. Ағылшын садақшылары француздардың қатарын тереңдей соққан жебелерін атып жібереді. Француздар ауыр қару-жарақтарының салмағынан, даланың жаңа лайына батып, қимылдай алмай қалады, бұл ағылшын әскерлеріне олармен тең дәрежеде күресуге мүмкіндік береді. Француз дофині бұл кемшілікті көріп, бірнеше қаруластары мен дворяларын, соның ішінде Франция констеблін ағылшын лагеріне қарай аттандырып, барлық жігіттер мен шәкірттерді өлтіреді, бұл Флюленді "бұл қару заңына қарсы" деп жылауға итермелейді. Генрих бұған ашуланып, француз констеблін қарсы алуға шығады және жеке шайқаста жеңіп алады. Шайқас жеңіспен аяқталады. Генрих бейбітшілік туралы келісімдерге келіп, Кэтрин ханшайымды махаббатқа бөлейді. Оның табысы Франция енді Англияның бақылауында екенін көрсетеді, өйткені француз королі Карл VI Генрихті өзінің мұрагері ретінде қабылдайды. Соңғы сәттерде көрініс Глобус театрына және пьесаға қайта оралады, онда актерлер сахнадан шығып, көрермендерге бас иеді.

(The action moves from a performance of the play, Henry V, in 1600, transitioning to the Battle of Agincourt in 1415, then back to the play.) A panorama of London in 1600 is shown and then the viewpoint travels to the Globe Theatre where the audience is being seated. The Chorus enters and implores the audience to use their imagination to visualise the setting of the play. Then is seen, up on a balcony, two clergymen, the Archbishop of Canterbury and the Bishop of Ely, discussing the current affairs of state. Henry then enters, and discusses with his nobles the state of France. A gift is delivered to Henry from the French Dauphin. The gift turns out to be tennis balls, a jibe at Henry's youth and inexperience. Offended, Henry sends the French ambassador away, and prepares to claim the French throne, a throne that he believes is rightfully his. Then characters from Shakespeare's Henry IV plays, Corporal Nym, Bardolph, and Pistol, are shown. These characters resolve to join Henry's army; however, before they do, Falstaff, another returning character, and one of the King's former mentors, dies. At this point, the action moves to Southampton and out of the Globe. At Southampton, the fleet embarks, and lands in France, beginning a campaign that tears through France to Harfleur, to which Henry's forces lay siege. At the siege, Henry delivers his first rousing speech to his troops: "Once more unto the breach! Dear friends, once more!" The troops charge on Harfleur, and take it as their own. The troops then march to Agincourt, meeting the French forces. The night before the impending battle, Henry wanders around the camp in disguise, to find out what the men think of him. The next day, before the battle, Henry delivers his famous Saint Crispin's Day speech. The action transitions from the Globe to the fields of the Battle of Agincourt in 1415. The English archers let forth a volley of arrows that cuts deeply into the French numbers. The French, weighed down by their heavy armour, are caught in the fresh mud of the field, and are bogged down, which gives the English troops ample opportunity to ride out and fight them on equal terms. The French Dauphin, seeing this disadvantage, watches as several bodyguards and noblemen including the Constable of France ride toward the English camp and kill all the boys and squires, prompting a tearful Fluellen to cry that "this is expressly against the law of arms". Henry is angered by this and rides out to meet the French Constable, whom he defeats in personal combat. The battle is won. Henry comes to discuss peace and then woos the Princess Katherine. His success means that France is now under the control of England, as the French King, Charles VI, adopts Henry as his successor. In the final moments, the viewpoint returns to the Globe Theatre and the play, where the actors take their bows.