Уильям Шекспирдің Фальстаф кейіпкері

Кіріспе

Шекспирдің үш пьесасындағы кейіпкер.

Сэр Джон Фальстаф – Уильям Шекспирдің үш пьесасында пайда болатын және төртіншісінде мақтауға толы айтылатын ойдан туған кейіпкер. Оның толыққанды қалыптасқан кейіпкер ретіндегі маңызы негізінен «Генрих IV» пьесасының 1- және 2-бөлімдерінде қалыптасады, онда ол болашақ Англия королі Генрих V-нің, принц Халдың серігі болып табылады. Фальстафф «Виндзордың қуанышты әйелдері» пьесасында екі үйленген әйелге құда түсуге тырысқан әзілкеш ретінде де бейнеленеді. Көбінесе комикалық кейіпкер болғанымен, Фальстаф Шекспирдің маңызды кейіпкерлеріне тән тереңдікті көрсетеді. Ол – семіз, мақтанғақ және әдемілікке құмар рыцарь. Өзінің уақытының көп бөлігін қарапайым қылмыскерлермен бірге «Қабанбас» тавернасында ішіп, ұрланған немесе қарыз ақшамен өмір сүреді. Фальстаф көрінеу тәртіпсіз принц Халды қиын жағдайға түсіреді және Хал патша болғаннан кейін одан бас тартады. Фальстафф басқа да туындыларда пайда болды, оның ішінде Джузеппе Верди, Ральф Вон Уильямс және Отто Николайдың операларында, Эдвард Элгардың «симфониялық зерттеуінде» және Орсон Уэллстің 1966 жылғы «Chimes at Midnight» фильмінде. Опералар оның «Виндзордың қуанышты әйелдері» пьесасындағы рөліне назар аударса, фильм «Генриада» мен «Қуанышты әйелдер» пьесаларынан бейімделген. Фильмінде Фальстафф рөлін ойнаған Уэллс осы кейіпкерді «Шекспирдің ең ұлы туындысы» деп есептейді. «Фальстафтық» сөзі ағылшын тіліне денелі, көңілді және әдепсіз деген мағынада енген.

Пьесадағы рөлдері

Фальстафф Шекспирдің үш пьесасында пайда болады: «Генрих IV, 1-бөлім», «Генрих IV, 2-бөлім» және «Виндзордың қуанышты әйелдері». Оның өлімі «Генрих V» пьесасында еске алынады, бірақ оның тікелей сөздері жоқ, сондай-ақ оны сахнада көрсету де көзделмеген. Дегенмен, көптеген сахналық және кино адаптацияларында Фальстаффты король Генрих V кейіпкерін түсіну үшін қосу қажет деп саналды. Кинодағы ең танымал мысалдар – Лоренс Оливьедің 1944 жылғы нұсқасы және Кеннет Брананың 1989 жылғы фильмі, екеуі де «Генрих IV» пьесаларынан қосымша материалдарды пайдаланды. Бұл кейіпкер сол кезде және одан кейінгі көп жылдар бойы көрермендердің арасында өте танымал болды. Леонард Диггстің Шекспирдің өлімінен кейін жазғандарында айтуынша, көптеген пьесалар жақсы қабылдауға ие болмаса да, «Фальстафф, Хэл, Пойнс және қалғандары келсе, зал толы болады».

Генрих IV, 1-бөлім

Генрих патша өзінің ұлы мен мұрагері, Уэльс ханзадасының мінез-құлқына алаңдайды. Хал (болашақтағы Генрих V) соттағы беделін жоғалтып, қарапайым достарымен таверналарда уақытын өткізеді. Ол ақсүйектердің қынжыруына ұшырап, әкесінің орнын басуға лайық екендігіне күмән туады. Халдың төмендегі өмірден ләззат алудағы ең жақын серігі – сэр Джон Фальстаф. Ол семіз, қарт, мас, жемқор болғанымен, өмірге деген құштарлығы мен тартымдылығы ханзаданың көңілін жаулайды. Хал Фальстафты жақсы көреді, бірақ оған еліктемейді. Ол бұзылған досын қысымға алып, оны мазақтап көңіл көтереді. Хал мен Пойнс Фальстаф пен үш досының тас жол тонау жоспарына ілескендей болып көрінеді, бірақ кейін тонаушылар кейпінде шабуылдайды, олжаларын ұрлап алады, сосын Хал оны иесіне қайтарады. Хал көрермендерге жақын арада осы өмірден бас тартып, белгілі бір (атаусыз) батырлықтар арқылы өзін лайықты екенін көрсетіп, істердегі лайықты орнына оралатынын айтады. Халдың ойынша, мұндай күрт өзгеріс оған қосымша қолдау әкеліп, сарайдағы құрметін арттырады. Фальстаф "патшаның әскерін қатты бұрмалаған", әскери қызметтен қашуға тырысқан жас жігіттерден ақша алып, шайқаста қаза тапқан сарбаздардың жалақысын ("оққа азық, оққа азық") ұстаған. Хэлдің Хотспурмен жекпе-жегі кезінде ол Дугластың шабуылынан қашу үшін өлі сықылдап жатады. Хал Хоцспур мен Фальстафты далада қалдырып кеткеннен кейін, олардың өлгенін ойлап, Фальстаф қайта тіріліп, Хотспурдың денесін жамбасына пышақтап, өлтіргенім деп мақтанады. Хал шындықты білсе де, Фальстафқа мейірімділікпен қарап, ол кейін өмірін түзетуге және "ақсүйек адамына лайық таза өмір сүруге" ниеттенетінін айтады.

Генрих IV, 2-бөлім

Пьеса ханзада Халдың патшалыққа қадам басу жолы мен Фалстафтан түңілгеніне ден қояды. Алайда, Бірінші бөлімнен өзгеше, Хал мен Фалстафтың оқиғалары толық дерлік бөлек, екі кейіпкер тек екі рет және қысқа ғана кездеседі. Пьесаның көп бөлігі – мұңды әуенмен дыбысталады, Фалстафтың жасына және өлімге жақындауына назар аударады, бұл ауруға шалдыққан патшаның хал-жағдайымен сабақтас. Фалстафф әлі де ішіп, Лондонның көшелерінде ұсақ-көжек қылмыстармен айналысып жүр. Ол алғашқы болып пайда болады, сосын ханзада Хал оған әзіл үшін тағайындаған жас паж келеді. Фалстафф дәрігердің не айтқанын сұрайды, ал паж оның зәрі науқастан гөрі сау екенін жасырады. Фалстафф өзіне тән сөздерінің бірін айтады: «Мен өзім ғана емес, басқалардың да зиялы болуына себепкермін». Фалстафф пажға «нашар киіммен» (жыртық киіммен) киюге уәде береді. Содан кейін ол қаржылық қиындыққа тап болғанын айтады, оны «қалтаның таусылуына» баптайды. Екеуі кетеді, Фалстафф «құмарханаларда» (яғни, жергілікті борделдерде) әйел табуға ант етеді. Бас сот судьясы Фалстафты іздеп кіреді. Фалстафф онымен сөйлесуден қашу үшін алғашқыда саңырау болып көрінеді. Бұл амал сәтсіз аяқталған соң, Фалстафф оны басқа біреу деп жаңылыстырады. Бас сот судьясы Фалстафты жақында болған қарақшылық туралы сұрағанда, Фалстафф әңгімені патшаға дер кезінде тап болған аурудың мәніне бұруға тырысады. Содан кейін ол Бас сот судьясынан гөрі өзінің жас екенін дәлелдеуге тырысады: «Сендер, қарттар, біз, жастардың қабілеттерін ескермейсіңдер». Ақырында ол Бас сот судьясынан әскери жорықтың шығындарын жабу үшін мың фунт сұрайды, бірақ оның өтініші қабылданбайды. Ол Фалстафтың қолбасшысы Ескі Пистолмен төбелес шығаратын тоғызқұйрық – Доль Тиршитпен қарым-қатынаста. Фалстафф Пистолды қуғаннан кейін, Доль одан ханзада туралы сұрайды. Фалстаффтың осыған қатысты айтқан сөздерін музыкант киімін киген Хал естіп, ұялады. Фалстафф оны сөзбен шығарып алуға тырысады, бірақ Хал оған сенбейді. Екінші бүлік туралы хабар келгенде, Фалстафф қайтадан әскерге қосылады және күш жинау үшін елге кетеді. Ол жерде мектептегі ескі досы, Әділ Сотпен кездеседі және олар жастық шақтарындағы ақымақтықтарын еске алады. Әділ Сот патшалық әскеріне қосылуға болатын жауынгерлерді ұсынады: Молды, Булькалф, Әлсіз, Көлеңке және Дөңгелек, шаруалардың әртүрлі тобы. Фалстафф пен оның серіктері олардың екеуінен, Молды мен Булькалфтан, әскерге алынбау үшін пара алады. Соңғы сахнада Фалстафф Пистолдан Халдың енді король болғанын естігеннен кейін, үлкен сыйлықтар күтіп, Лондонға сапар шегеді. Бірақ Хал оны қабылдамайды, ол енді өзгергенін және мұндай адамдармен қарым-қатынас жасамайтынын айтады. Лондондықтар Халдың билігінде ұрылардың жұмағын күткеніне қарамастан, олар билік тарапынан тазаланып, түрмеге қамалады.

The play focuses on Prince Hal's journey toward kingship, and his ultimate rejection of Falstaff. However, unlike Part One, Hal's and Falstaff's stories are almost entirely separate, as the two characters meet only twice and very briefly. The tone of much of the play is elegiac, focusing on Falstaff's age and his closeness to death, which parallels that of the increasingly sick king. Falstaff is still drinking and engaging in petty criminality in the London underworld. He first appears, followed by a new character, a young page whom Prince Hal has assigned him as a joke. Falstaff enquires what the doctor has said about the analysis of his urine, and the page cryptically informs him that the urine is healthier than the patient. Falstaff delivers one of his most characteristic lines: "I am not only witty in myself, but the cause that wit is in other men." Falstaff promises to outfit the page in "vile apparel" (ragged clothing). He then complains of his insolvency, blaming it on "consumption of the purse." They go off, Falstaff vowing to find a wife "in the stews" (i. e., the local brothels). The Lord Chief Justice enters, looking for Falstaff. Falstaff at first feigns deafness in order to avoid conversing with him. When this tactic fails, Falstaff pretends to mistake him for someone else. As the Chief Justice attempts to question Falstaff about a recent robbery, Falstaff insists on turning the subject of the conversation to the nature of the illness afflicting the King. He then adopts the pretense of being a much younger man than the Chief Justice: "You that are old consider not the capacities of us that are young." Finally, he asks the Chief Justice for one thousand pounds to help outfit a military expedition, but is denied. He has a relationship with Doll Tearsheet, a prostitute, who gets into a fight with Ancient Pistol, Falstaff's ensign. After Falstaff ejects Pistol, Doll asks him about the Prince. Falstaff is embarrassed when his derogatory remarks are overheard by Hal, who is present disguised as a musician. Falstaff tries to talk his way out of it, but Hal is unconvinced. When news of a second rebellion arrives, Falstaff joins the army again, and goes to the country to raise forces. There he encounters an old school friend, Justice Shallow, and they reminisce about their youthful follies. Shallow brings forward potential recruits for the loyalist army: Mouldy, Bullcalf, Feeble, Shadow and Wart, a motley collection of rustic yokels. Falstaff and his cronies accept bribes from two of them, Mouldy and Bullcalf, not to be conscripted. In the final scene, Falstaff, having learned from Pistol that Hal is now King, travels to London in expectation of great rewards. But Hal rejects him, saying that he has now changed, and can no longer associate with such people. The London lowlifes, expecting a paradise of thieves under Hal's governance, are instead purged and imprisoned by the authorities.

Виндзордың қуанышты әйелдері

Фалстафф Виндзорға ақшасы жетпей келді. Қаржылық пайда табу үшін ол екі бай, үйленген әйелге – Мистерс Форд пен Мистерс Пейджге – қызығушылық танытуға шешім қабылдайды. Фалстафф әйелдерге бірдей махаббат хаттарын жіберуге бейімделді және оларды жеткізуді қызметшілері Пистоль мен Нымнан сұрайды. Олар бас тартқан соң, Фалстафф оларды жұмыстан шығарып, олар өш алу үшін Форд пен Пейджге (ерлерге) Фалстаффтың ниеттерін айтады. Пейдж бұл туралы алаңдамайды, бірақ қызғанышпен толған Форд Гартер қонақүйінің иесін Фалстаффты "Мастер Брук" деп таныстыруға көндіреді, осылайша ол Фалстаффтың жоспарларын білуге тырысады. Әйелдер хаттарды алған соң, бір-біріне барып, хаттардың дерлік бірдей екенін анықтайды. "Қуанышты әйелдер" қартайған, семіз Фалстаффты күйеу ретінде қызықтырмайды; алайда, өздерінің көңіл көтерулері үшін және оларға деген әдепсіздігі үшін кек алу мақсатында, олар оның ұсыныстарына жауап беретіндей болады. Бұл Фалстаффты қатты ұялтады. Мистер Форд "Мистер Брук" ханым Фордқа ғашық екенін, бірақ оның ізгілігіне байланысты оны жеңіп ала алмайтынын айтады. Ол Фалстаффқа онымен кездесу үшін ақша төлеуді ұсынады, оның абыройын жоғалтқаннан кейін оны өзі азғыра алатынын мәлімдейді. Фалстафф өзінің бақытына сенбей, "Брукқа" күйеуі жоқ кезде Мистерс Фордпен кездесуге келісімін бергенін айтады. Фалстафф кездесуіне кетеді, ал Форд әйеліне күдікпен қарағаны дұрыс екенін және сенімді Пейдждің ақымақтығын айтады. Фалстафф Мистерс Фордпен кездесуге келгенде, қуанышты әйелдер оны кір жууды күтіп тұрған лас, иісті киімдерге толы кір себетіне ("бак себеті") жасыруға алдайды. Қызғанышпен толған Форд әйелі мен рыцарьды ұстауға келгенде, әйелдер себетті алып, ішіндегісін (Фалстаффты қоса алғанда) өзенге лақтырады. Бұл Фалстаффтың мақтанышына нұқсан келтірсе де, оның эгосы таңғаларлықтай берік. Ол әйелдердің онымен бірге болу үшін қиындық танытып жатыр деп сенді, сондықтан ол өзінің сексуалдық жетістіктерін, оның капиталын және шантаж мүмкіндіктерін жалғастырады. Фалстафф әйелдермен кездесуге қайта барады, бірақ Мистерс Пейдж қайтып келіп, Форд ханымды күйеуінің тағы да жақындасып келе жатқаны туралы ескертеді. Олар оны қайтадан кір себетіне жасырмаудың басқа жолдарын ойластырады, бірақ ол оған қайтадан кіруден бас тартады. Олар оны тағы да алдап, оны Мистерс Фордтың қызметшісінің семіз әпкесі ретінде жамылып, "Брентфордтың семіз әйелі" деп белгілі етеді. Форд әйелімен тағы да қолға түсуге тырысады, бірақ ол жек көретін "қарияны" ұрып, үйінен қуады. Көк-көк болып, Фалстафф өзінің бақытсыздығына ағынады. Соңында әйелдер күйеулеріне Фалстаффқа жасаған әзілдері туралы айтады, және олар бірлесіп соңғы бір айла-шарғы жасап, рыцарьды бүкіл қаланың алдында қорлайды. Олар Фалстаффқа "Херн, Аңшы" болып киінуге және Виндзор орманындағы ескі емен ағашының жанында (қазіргі Виндзор Ұлы паркінің бөлігі) кездесуге кеңес береді. Содан кейін олар жергілікті балаларды феялар ретінде киіндіріп, оларды Фалстаффты тырнап, өртеп, жазалауға жібереді. Әйелдер Фалстаффпен кездеседі, және дереу "феялар" шабуылдайды. Дүрлік-көтерілістен кейін кейіпкерлер Фалстаффқа өздерінің шынайы есімдерін ашады. Ол ұялғанмен, Фалстафф әзілге таңғаларлықтай жақсы қарайды, өйткені ол осыны лайықты деп санайды. Форд "Брук" берген 20 фунтты қайтару керектігін айтады және рыцарьдың жылқыларын өтемақы ретінде алады. Соңында олар бәрі бірге кетеді, ал Мистерс Пейдж тіпті Фалстаффты олармен бірге келуге шақырады: "Әрқайсымыз үйге барып, осы ойынды ел оттығында күлеміз; сэр Джон және бәрі".

Falstaff arrives in Windsor very short on money. To obtain financial advantage, he decides to court two wealthy married women, Mistress Ford and Mistress Page. Falstaff decides to send the women identical love letters and asks his servants – Pistol and Nym – to deliver them to the wives. When they refuse, Falstaff sacks them, and, in revenge, the men tell Ford and Page (the husbands) of Falstaff's intentions. Page is not concerned, but the jealous Ford persuades the Host of the Garter Inn to introduce him to Falstaff as a 'Master Brook' so that he can find out Falstaff's plans. When the women receive the letters, each goes to tell the other, and they quickly find that the letters are almost identical. The "merry wives" are not interested in the ageing, overweight Falstaff as a suitor; however, for the sake of their own amusement and to gain revenge for his indecent assumptions towards them both, they pretend to respond to his advances. This all results in great embarrassment for Falstaff. Mr. Ford poses as 'Mr. Brook' and says he is in love with Mistress Ford but cannot woo her as she is too virtuous. He offers to pay Falstaff to court her, saying that once she has lost her honour he will be able to tempt her himself. Falstaff cannot believe his luck, and tells 'Brook' he has already arranged to meet Mistress Ford while her husband is out. Falstaff leaves to keep his appointment and Ford soliloquises that he is right to suspect his wife and that the trusting Page is a fool. When Falstaff arrives to meet Mistress Ford, the merry wives trick him into hiding in a laundry basket ("buck basket") full of filthy, smelly clothes awaiting laundering. When the jealous Ford returns to try and catch his wife with the knight, the wives have the basket taken away and the contents (including Falstaff) dumped into the river. Although this affects Falstaff's pride, his ego is surprisingly resilient. He is convinced that the wives are just playing hard to get with him, so he continues his pursuit of sexual advancement, with its attendant capital and opportunities for blackmail. Again Falstaff goes to meet the women but Mistress Page comes back and warns Mistress Ford of her husband's approach again. They try to think of ways to hide him other than the laundry basket which he refuses to get into again. They trick him again, this time into disguising himself as Mistress Ford's maid's obese aunt, known as "the fat woman of Brentford". Ford tries once again to catch his wife with the knight but ends up beating the "old woman", whom he despises, and throwing her out of his house. Black and blue, Falstaff laments his bad luck. Eventually the wives tell their husbands about the series of jokes they have played on Falstaff, and together they devise one last trick which ends up with the Knight being humiliated in front of the whole town. They tell Falstaff to dress as "Herne, the Hunter" and meet them by an old oak tree in Windsor Forest (now part of Windsor Great Park). They then dress several of the local children as fairies and get them to pinch and burn Falstaff to punish him. The wives meet Falstaff, and almost immediately the "fairies" attack. After the chaos, the characters reveal their true identities to Falstaff. Although he is embarrassed, Falstaff takes the joke surprisingly well, as he sees it was what he deserved. Ford says he must pay back the 20 pounds 'Brook' gave him and takes the Knight's horses as recompense. Eventually they all leave together and Mistress Page even invites Falstaff to come with them: "let us every one go home, and laugh this sport o'er by a country fire; Sir John and all".

Джон Олдкасл

Шекспир Фалстафты бастапқыда 1417 жылы қайтыс болған нақты тарихи тұлға – Джон Олдкасл деп атаған. Олдкастлдің ұрпағы Лорд Кобхэм наразылық білдіргендіктен, Шекспир оның атын өзгертуге мәжбүр болды. Шекспирдің "Генрих IV" пьесалары мен "Генрих V" пьесасы бұрынғы "Генрих V-тің даңқты жеңістері" атты пьесадағы материалды бейімдеп, дамытты, онда сэр Джон "Жоки" Олдкасл жас Генрихтің әдепсіз серігі ретінде бейнеленеді. Принц Хэл Фальстафты пьесаның бірінші актісінде "қалтадағы ескі досым" деп атайды; сонымен қатар, "Генрих IV", 2-бөлімнің эпилогы Фальстаф пен Олдкаслдың ешқандай байланысы жоқ екенін нақты айтады: "Олдкасл шейіт болып қайтыс болды, ал бұл – сол адам емес". Тарихи Олдкасл – Херефордширден шыққан рыцарь, ол ересі мен бүлік жасағаны үшін жазаланған лоллард болды және көптеген протестанттар оны шейіт ретінде құрметтейді. Генрих V-тің серігі болып табылатын анонимді "Генрих V-тің даңқты жеңістері" пьесасынан басқа, Олдкастлдың тарихы Шекспирдің тарихтары үшін әдеттегі дереккөзі – Рафаэль Холиншедтің жылнамаларында да сипатталған.

Кобхам

Алайда, Шекспир Фальстаффты драмалық мақсаттар үшін бейнелегені белгісіз, әлде Олдкасл немесе Кобхэмдерді сатиралауға ниеттенгені белгісіз. Кобхэм елизаветалық кезеңдегі танымал әдебиетте жиі сыналған тұлға болды; ол Бен Джонсонның «Әркім өзінің мінезімен» пьесасында кездеседі және «Иттер аралы» пьесасының тоқтатылуына себеп болуы мүмкін. Шекспирдің ерте Англия протестантизмінің батырын пародизациялауға тырысуы рим-католиктік көзқарастарды білдіруі мүмкін, бірақ Генри Брук, 11-ші барон Кобхэм, католицизмге осылайша бейім болғандықтан, 1603 жылы Арбелла Стюартты Англия тағына отырғызу мақсатымен жасалған құйрыққа қатысқандықтан тұтқындалды. Егер Шекспир Кобхэмдерді ұялтпақ болса, онда ол мұны діни себептермен жасаған жоқ сияқты. Кобхэмдер Шекспир «Виндзордың қуанышты әйелдері» немесе «Генрих IV» пьесасының екінші бөлігін жазып жатқанда араласыпты. «Генрих IV» пьесасының бірінші бөлігі, шамамен, 1596 жылы жазылып, қойылған, ал Олдкасл есіміне «Майстер оф Ревелс» Эдмунд Тилни сөзсіз рұқсат берген. Уильям Брук, 10-шы барон Кобхэм, қойылымнан кейін осы бейнелеуге наразы болған болуы мүмкін; ол сот алдында дайындалып жатқанда осы туралы білген болуы мүмкін (Кобхэм сол кезде Лорд Чемберлен болған). Жақында жесір болған Роберт Сесилдің әкесі ретінде Кобхэм соттағы беделімен шағымын жылдам қарауға мүмкіндік алды. Шекспир «Виндзордың қуанышты әйелдері» пьесасында (Генрих IV сериясынан кейін жарық көрген) осы шағымға жауап ретінде сырлы әрекет жасаған болуы мүмкін. Пьесада параноик, қызғанышпен қараған Форд мырза Фальстаффты алдау үшін «Брук» деген атты қолданады, бұл, мүмкін, Уильям Брукқа сілтеме. Дегенмен, 1598 жылғы «Генрих IV» пьесасының 1-ші бөліміндегі төрттік бетте Фальстафф деп аталған, ал 1600 жылы жарық көрген екінші бөлімнің эпилогында мынадай түсіндірме бар:

Сэр Джон Фастолф

"Фальстаф" деген жаңа есім, әлдебір ортағасырлық рыцарь – сэр Джон Фастольфтен шыққан болуы мүмкін. Тарихи Фастольф Жанна д'Аркқа қарсы Патай шайқасында шайқасты, онда ағылшындар жеңіліске ұшырады. Оның бұрынғы әскери қызметі оған кең құрмет әкелген, бірақ ол осы сәтсіздіктен кейін айып-талаптың нысаны болды. Ол шайқас кезінде қаза болмаған немесе тұтқынға түспеген ағылшын әскери басшыларының санатында болды. Оның батыл болмағанына ешқандай дәлел жоқ болса да, ол уақытша рыцарлық атағынан айырылды. Фастольф Генрих VI, 1-бөлімде суреттеледі, онда ол өте қорқақ адам ретінде бейнеленеді. Бірінші фолиода оның есімі "Фальстафф" деп жазылған, сондықтан Шекспир бұрынғы пьесада қолданған есімінің жазылуын тікелей алған болуы мүмкін.

Роберт Грин

Фалстаф кейіпкеріне Роберт Гриннің де ықпалы тиген болуы мүмкін деген пікір бар. Бұл теория алғаш рет 1930 жылы айтылған және Стивен Гринблатт оны қолдаған. Фальстаф сияқты, ысырапты және әдепсіз өмір салғандығымен белгілі болған ол Шекспирді өз шығармаларында (Гриннің «Ақыл-ойының құны») бірінші болып еске алған, бұл Гринблаттқа ескі жазушы Шекспирдің кейіпкерлерін жасауға әсер еткен болуы мүмкін деген ой келтірді.

Музыка

Фальстафф (1799), Антонио Сальеридің операсы, Карло Просперо Дефранческидің либреттосы, ол «Виндзордың қуанышты әйелдері» туындысына негізделген. Фальстафф (1838), Майкл Уильям Балфтың итальяндық либреттоға жазған операсы, С. Манфредо Маджоне авторлығында, «Виндзордың қуанышты әйелдері» туындысы бойынша. Ото Николайдың 1849 жылғы «Виндзордың қуанышты әйелдері» операсы, «Виндзордың қуанышты әйелдері» туындысы негізінде жазылған. Le songe d'une nuit d'été (1850), Амброаз Томас операсы, онда Шекспир мен Фальстафф кездеседі. Фальстафф (1893), Джузеппе Вердидің соңғы операсы, либретто авторы – Ариго Бойто. Ол көбінесе «Виндзордың қуанышты әйелдері» туындысына негізделген. Фальстафф (1913), Эдвард Эльгардың «симфониялық этюд» (немесе симфониялық поэмасы), Фальстаффтың өмірін бейнелейді. «Шаңқыр басында» (1925), Густав Холсттың Генрих IV пьесалары негізінде жазылған қысқа операсы. Sir John in Love (1929), Ральф Вон Уильямстың «Виндзордың қуанышты әйелдері» туындысы бойынша жазған операсы. Plump Jack (1985/2005), Гордон Геттидің либреттосы мен музыкасы бар опера, Генрих IV және Генрих V мәтінінен бейімделген.

Кино және теледидар

Фильмде Фальстафф Лоренс Оливьедің 1944 жылы шыққан Генри V пьесасында ойнады. Пьесада Фальстафф болмаса да, Оливье түпнұсқалық көрініс енгізді, онда семіз рыцарь – 1935 жылы Генрих IV, 1-бөлімнің сахналық қойылымында бұл рөлді алғаш орындаған Джордж Робей ойнады – Мисс Квиклинің күтімімен жүрегі ауырған, өліп бара жатқан қарт адам болып бейнеленді, ол Генри тарапынан қабылданбағанын қайғылы түрде есіне алады. Бұдан кейін пьесадан Мисс Квикли Фальстаффтың өлімін оның қайғырып тұрған ізбасарларына сипаттайтын нақты көрініс келеді. Орсон Уэллстің «Орта түнде» (1965) екі Генрих IV пьесасын біріктіріп, қысқаша сюжет құрайды, сонымен қатар Ричард II және Генрих V пьесаларынан бірнеше сахналарды қосады. «Фальстафф» деп те аталатын фильмде Уэллс өзі басты рөлде ойнайды, ал киносыншы Винсент Канби 1975 жылы «бұл жасалған ең ұлы Шекспир фильмі болуы мүмкін» деді. Фальстафф 1960 жылғы «Патшалар дәуірі» сериалында пайда болды, ол Шекспирдің Ричард II-ден Ричард III-ге дейінгі тарихи пьесаларын бейнелейтін 15 бөлімді сериал; Генрих IV эпизодтарында оны Фрэнк Петингел ойнады. 1979 жылғы BBC Шекспир сериалының екі бөлімінде де Генри IV-те Фальстаффты Энтони Куэйл ойнады, ал 1982 жылы Ричард Гриффитс ойнады. Кеннет Брананың 1989 жылғы Генри V нұсқасында Фальстаффты Робби Колтрейн ойнайды, Оливье нұсқасындағыдай, түпнұсқалық көрініс беріледі, бұл жолы төсегінде өліп, Мисс Квикли оған қатысады, ал төменгі қабатта оның ізбасарлары Генри IV-тің екі бөлімінен алынған фрагменттерден құралған флешбэк бөліседі, онда ол «ақылсыз ханзада» Хал болған кезде Генримен бірге көңіл көтеретінін көрсетеді, бірақ ханзада патша болғанда ескі досын қуатынын айтқанда ол кенеттен аяқталады. Кейін, Мисс Квикли оның өлімін сипаттаған көрініске дейін, оның төменгі қабатқа түсіп, ізбасарларына барар алдында, марқұм рыцарьтың денесін қайғылы түрде соңғы рет қарап тұрған жақын кадр көрсетіледі. Фальстафф Майкл Богданов / Майкл Пеннингтонның ағылшын Шекспир компаниясының «Розалар соғысы» туралы Шекспирдің пьесаларын қоюында ойнады; 1989 жылы сериямен соңғы турне кезінде тірі жазылған. Генрих IV эпизодтарында Фальстаффты кейіннен Генрих V-те Хорды ойнаған Барри Стэнтон ойнады. Генрих V-те Фальстафф тікелей пайда болмаса да, Мисс Квикли оның жерлеу рәсімін сипаттаған көрініске дейін силуэттегі күлкілі көрініс бар, онда әскерлер оның табынының салмағынан қиналған жерлеу шеруін бейнелейді («Орта түнде» фильмінің соңғы көрінісіне анық сілтеме). Гас Ван Санттың «Менің жеке Айдахом» фильмі Генрих IV пьесаларын заманауи АҚШ-та қайта баяндайды, ал Боб Пиджон (Уильям Ричерт) кейіпкері Фальстаффты бейнелейді. Бобтың фильмдегі алғашқы пайда болуынан кейін Скотт Фавор (Киану Ривз), фильмдегі Хал нұсқасы, Фальстафф бренді сырасының бөтелкесінен ішіп отырған көрініс көрсетіледі. Фильмдегі Боб Пиджонның соңғы көрінісі Фальстаффтың көрінісін қайталайды, Скотт / Принс Хэл атақты «Мен сені танымаймын, қарт адам» сөзін айтады. 2012 жылғы «The Hollow Crown» телесериалында, сондай-ақ Шекспирдің «Розалар соғысы» туралы пьесаларынан тұратын, Фальстаффты Саймон Расселл Бил ойнады. Оливье мен Бранагтың Генрих V фильмдеріндегідей, осы сериалдағы Фальстафф Генрих V эпизодында да, Генрих IV эпизодында да пайда болады, қайғылы түрде бұрынғы досының бас тартуын еске түсіреді. Филида Ллойдтің 2017 жылғы барлық әйелдерден құралған Донмар қоймасының Генрих IV (екі бөлігін біріктіріп) қойылымында, бейнеленген және көрсетілген, Софи Стэнтон Фальстаффты ойнады. 2019 жылғы Netflix фильмі «Патшада» Фальстафф (Джоэл Эджертон ойнады) Генри V-ке Агинкур шайқасында ағылшындардың әскери тактикасын ұсынады және шайқаста қаза табады. «Upstart Crow» комедиялық сериалында Дэвид Митчелл ойнаған Уильям Шекспир өзінің ысырапшыл әкесінің әрекеттерінен шабыттанып, Джон Фолстуф атты кейіпкерді жасайды.

On film, Falstaff appeared in Laurence Olivier's acclaimed 1944 version of Henry V. Although Falstaff does not appear in the play, Olivier inserted an original scene depicting the fat knight – played by George Robey, who first previously performed the role in a stage production of Henry IV, Part 1 in 1935 – as a dying, heartbroken old man attended by Mistress Quickly, pathetically reliving in his mind his rejection by Henry. This was immediately followed by the actual scene from the play of Mistress Quickly describing Falstaff's death to his grieving followers. Orson Welles's Chimes at Midnight (1965) compiles the two Henry IV plays into a single, condensed storyline, while adding a handful of scenes from Richard II and Henry V. The film, also known as Falstaff, features Welles himself in the title role, with film critic Vincent Canby stating in 1975 that it "may be the greatest Shakespearean film ever made, bar none". Falstaff appeared in the 1960 series An Age of Kings, which was actually a 15 part series depicting Shakespeare's history plays from Richard II to Richard III; in the Henry IV episodes he was played by Frank Pettingell. In the 1979 season of the BBC Shakespeare series, in both parts of Henry IV Falstaff was played by Anthony Quayle, and in The Merry Wives of Windsor which followed in the 1982 season, by Richard Griffiths. In Kenneth Branagh's acclaimed 1989 version of Henry V, Falstaff, here played by Robbie Coltrane, as in the Olivier version is given an original scene, this time dying in his bed and attended by Mistress Quickly, while downstairs his followers share a flashback – put together from various bits from both parts of Henry IV – showing the fat knight carousing with Henry back when he was "madcap prince" Hal, but it ends abruptly when the prince makes an ominous hint that some day when he becomes King he will be banishing his old friend. Later, prior to the actual scene where Mistress Quickly describes his death, there is a fleeting close up shot of her sadly examining the knight's now deceased body one last time before going downstairs to his followers. Falstaff appeared in the Michael Bogdanov/Michael Pennington's English Shakespeare Company's presentation of Shakespeare's plays concerning The Wars of the Roses; originally taped live during their final tour with the series in 1989. In the Henry IV episodes, Falstaff was played by Barry Stanton, who later played the Chorus in Henry V. Although Falstaff never actually appeared in the production of Henry V, there is a humorous scene in silhouette prior to the scene where Mistress Quickly describing his funeral, depicting Falstaff's funeral procession, with a group of soldiers staggering under the weight of his coffin (an obvious nod to the final scene in Chimes at Midnight). Gus Van Sant's My Own Private Idaho is partially a retelling of the Henry IV plays, set in the contemporary US, and with the character of Bob Pigeon (William Richert) representing Falstaff. In the scene immediately following Bob's first appearance in the film, Scott Favor (Keanu Reeves)the film's version of Halis seen drinking from a bottle of Falstaff brand beer. Bob Pigeon's final scene in the film mirrors that of Falstaff, with Scott/Prince Hal delivering a version of the famous I know thee not, old man speech. In the 2012 television series The Hollow Crown, which likewise consisted of Shakespeare's plays concerning the Wars of the Roses, Falstaff was played by Simon Russell Beale. Just as in Olivier's and Branagh's film versions of Henry V, the Falstaff in this series appeared in the Henry V episode as well the Henry IV ones, sadly recollecting his rejection by his former friend while he is dying. In Phyllida Lloyd's 2017 all female Donmar Warehouse production of Henry IV (combining both parts), which was videotaped and broadcast, Sophie Stanton played Falstaff. In the 2019 Netflix film The King, Falstaff (played by Joel Edgerton) proposes to Henry V the military tactics employed by the English in the Battle of Agincourt and dies in the battle. In the comedy series Upstart Crow, William Shakespeare, played by David Mitchell, is inspired by his wastrel father's antics to create a character called John Foulstuff.

Басып шығару

Александр Смит (псевдоним) "Сэр Джон Фальстафф – белгілі жол тонаушысы" (Ең белгілі жол тонаушыларының, қарақшылардың, дүкен ұрыларының және екі жыныстың алаяқтарының өмірлері мен тонауларының толық тарихы) (Лондон: Дж. Морфью, 1714). Джеймс Уайттың "Фальстаффтың хаттары" (1796) кітабы Фальстаффтың өзі қолмен жазған хаттарының жинағы екенін алға тартады, оларды Мистрис Куиклидің қарындасының ұрпағы берген. Ол оларды Мистрис Куиклиден мұраға алған, ол "1419 жылдың тамызында" қайтыс болғанға дейін "Қабан басы" тавернасындағы жәшікте сақтап келген. Роберт Барнабас Броудың "Сэр Джон Фальстаффтың өмірі" (1858) романы. Роберт Найдың "Фальстафф" (1976) романы. Volstagg the Voluminous, Marvel Comics кейіпкері және Тордың серігі, Фальстаффқа негізделген. "Фальстаф, Факир" – автор Аксель Валленгреннің өзге есімі, Шекспирдің Фальстафтың мақтандығы, байлығы және сымбатын факирдің қанағатсыздығымен салыстыру үшін таңдалған ат.