Кіріспе
1948 жылы Лоуренс Оливье түсірген фильм. Оливьенің "Гамлеті" – Шекспирдің ең жоғары наградаларға ие болған фильмі, ол "Оскар" сыйлығын "Үздік фильм" және "Үздік актер" номинацияларында жеңіп алды, сондай-ақ Венеция кинофестивалінде "Алтын арыстан" жүлдесін иеленді. Дегенмен, бұл фильм Шекспирді таза сақтауды жақтағандар арасында қырқыс пікірталас тудырды, олар Оливье төрт сағаттық пьесадан бір жарым сағаттық материалды алып тастау арқылы тым көп өзгерістер мен қысқартулар жасады деп есептеді. Милтон Шульман "The Evening Standard" газетінде былай деп жазды: "Кейбірлер үшін бұл жасалған ең ұлы фильмдердің бірі болса, енді біреулері үшін үлкен көңіл көшіру болады. Лоуренс Оливье – біздің замандағы ең ұлы актерлеріміздің бірі екеніне еш күмән жоқ, алайда, мәтінге жасаған еркіндігі көптерін алаңдатуы мүмкін".
Olivier's Hamlet is the Shakespeare film that has received the most prestigious accolades, winning the Academy Awards for Best Picture and Best Actor and the Golden Lion at the Venice Film Festival. However, it proved controversial among Shakespearean purists, who felt that Olivier had made too many alterations and excisions to the four hour play by cutting one and a half hours' worth of content. Milton Shulman wrote in The Evening Standard: "To some it will be one of the greatest films ever made, to others a deep disappointment. Laurence Olivier leaves no doubt that he is one of our greatest living actors his liberties with the text, however, are sure to disturb many."
Сюжет
Эльсинордың қоршауында, бір сәтке, Гамлеттің өлі денесі абыройлы лордтардың иығына ілінеді, Горацио да қасында өлі Гамлетке жоқтау айтады. Алдыға қарайғы флеш-форум тарайды және сол жерде, басқа уақытта, Франсиско, күзетші, оның сағатын басқа күзетші Бернардо алмастырады, ол тағы бір күзетші Марцеллмен бірге бұрын екі рет патша Гамлеттің рухын көрген. Марцеллл принц Гамлеттің досы Хорациомен бірге келеді. Кенеттен үшеуі де Жігітті көреді, ал Хорацио Жігіттің сөйлеуін талап етеді. Сол кезде Жібек бір сөз айтпай жоғалып кетеді. Қалдықтың үлкен залында соттың Гертруда мен Клавдий патшаның үйлену тойын тойлап жатыр; Ескі патша Гамлет, әрине, кездейсоқ жылан шағып қайтыс болды, ал оның әйелі Гертруда қайғылы оқиғадан кейін бір ай ішінде марқұм патшаның ағасына үйленді. Принц Гамлет жаңа патшаның наразылығына қарамастан, тойға қатысудан бас тартып, жалғыз отырады. Сот үлкен залды тастап кеткеннен кейін, Гамлет шашылыш некеге тұрып, "егерде бір ай ішінде!" деген сөздерді өзімен-өзі күңкілдеп айтады. Көп ұзамай Хорацио мен күзетшілер Гамлетке әкесі туралы айтып кіреді. Гамлет тергеуді жалғастырады, ал қамалға жеткенде Жілекті көреді. Жігіт оны алға шақырғанын байқаған Гамлет мұнараға қарай ілесіп, оның Гамлеттің әкесі ретінде өзінің кім екенін ашады. Ол Гамлетке өзін кім өлтіргенін, оны кім және қалай істегенін айтады. Клавдий марқұм патша Гамлеттің құлағына у құйып, оны өлтірді. Гамлет мұны шындық деп қабылдамайды, содан кейін Клаудидің ар-ұжданын сынап, қорытынды жасауға асықпастан, ақымақтық жасамақ. Бұл жалған ақылсыздық Гамлеттің ақылдан адасқанына толықтай сенетін Полонийдің назарын аударады. Полоний патшаға осы мәселені қойып, Гамлеттің Офелияға, Полонийдің қызына деген махаббатынан туындағанын айтады. Алайда Клавдий бұған толықтай сенбейді, сондықтан Полоний Гамлет пен Офелияның кездесуін ұйымдастырады. Гамлеттің "ақылсыздығы" тіпті осы алмасуда да тұрақты, ал Клавдий оған сенімді. Содан кейін Гамлет патшаға "Гонзагоның өлтірілуі" пьесасын қоюды өтінді. Алайда, Гамлет пьесаға бірнеше өзгерістер енгізеді, сонда ол марқұм корольдің өлтірілген жағдайларын көрсетеді. Клавдий ойынға шыдай алмай, жарық шақырады және бөлмесіне кетеді. Гамлет Клавдийдің сатқындыққа барғанын мойындайды. Ол Клаудиді жалғыз тауып, қастандықты жоюға мүмкіндік алады. Алайда, бұл уақытта Клавдий дұға етіп жатыр, ал Гамлет оны көкке жібергісі келмейді, сондықтан ол күтеді және уақытын күтеді. Ол Кертрудқа әкесі қайтыс болғаны және Клавдийдің сатқындығы туралы айтады. Осы кезде ол аррастан бір дауысты естиді және Клавдий тыңдап отыр деп ойлап, пердеге пышағын салады. Ол шынымен де, тыңдаушы Полонийді өлтіргенін білгенде, Гамлет сәл ғана ашуланады және анасымен бетпе-бет келуін жалғастырады. Содан кейін ол әкесінің арбалы көрінісін көріп, онымен сөйлеседі. Жүректі көре алмайтын Гертруда Гамлеттің ақылдан адасқанына көз жеткізеді. Гамлетті Англияға Клавдий депортациялайды, ол оған жеткенде өлтіру туралы бұйрық берді. Бақытымызға орай, Гамлеттің кемесіне қарақшылар шабуыл жасайды, ал ол Данияға қайтарылады. Алайда, ол болмаған кезде Офелия Гамлеттің бас тартуы мен өзінің сүйіктісі әкесі өлтірді деген ойдан ашуланып, суға батып, өзін-өзі өлтіреді. Офелияның ағасы Лаертс оның өлімі үшін, сондай-ақ өз әкесі үшін де кек алуға мәжбүр болады. Клавдий мен Лаерт Гамлеттің оралғандығын біліп, оны өлтіруге дайындалады. Алайда олар оны апат болғандай етіп көрсетуді жоспарлап отыр. Клавдий Лаертке Гамлетке дуэльге шақыруды бұйырады, онда Лаертке уланған пышақ беріледі, ол жай ғана қосқанда өлтіреді. Егер Лаерт Гамлетке тимейтін болса, Клавдий де уытты сусын дайындайды. Гамлет Лаерттің талабын қабыл алып, онымен жекпе-жек өткізеді. Гамлет алғашқы екі раундта жеңіске жетеді, ал Гертруда тостағаннан ішіп, уланған деп күдіктенді. Жарыс аралығында Лаэрт Гамлетке шапқыншылық жасап, оның қолына соққы беріп, өлімге ұшыратады. Гамлет мұны білмей, жекпе-жекті жалғастырады. Ақырында Гамлет Лаэртті қарусыздатып, онымен қару алмасады. Содан кейін Гамлет Лаерттің билегіне соққы беріп, оны өлімге ұшыратады. Гертруда уға бой алдырып, өлді, Гамлетке тостағаннан ішпеуді ескертті. Лаертс өлмей жатып, бүкіл жоспарды Гамлетке мойындайды, ол ашуға бой алдырып, Клавдийге ұшып кетеді, оны өлтіреді, содан кейін өледі. Осы оқиғадан қорқып қалған Хорацио Гамлетті лайықты түрде жерлеуді бұйырады. Даниялық соттың адамдары тізе бүгіп, Елсинордың оқ-д...
Данияның Корольдік соты
Базиль Сидни - Клавдий, патша. Клавдий - марқұм патша Гамлеттің бауыры және қастандықшысы. Ол ағасының жесіріне патша қайтыс болғаннан кейін екі ай өткен соң үйленеді. Ағылшын актері Сидней сахнада да, экранда да ұзақ және жемісті мансап жасады. 1923 жылы 29 жасында ол қазіргі заманғы киіммен сахналық қойылымда Гамлет рөлін ойнады. Кейін Ол Оливьемен бірге "Жұрттың шәкірті" фильмінде көрінді. Айлин Герли - Гертруда, патшайым. Гертруда Клаудиуспен тұрмысқа шыққан, ол баласының ақыл-ойына қауіп төндіріп, оның қылмысқа түскенін ойламайды. Шотландиялық-американдық актриса, Герли Шотландияда дүниеге келді және Ұлыбританияда 1950 жылдардың ортасына дейін кино және сахналық қойылымдарда жұмыс істеді, содан кейін ол АҚШ-қа тұрақты түрде көшіп барды, онда ол негізінен сахнада және теледидарда жұмыс істеді. (Гертруда рөлі Сер Александр Кордамен келісімшарт бойынша қамтамасыз етілді.) Ол бұған дейін 1945 жылы Питер Гленвиллдің "Гамлет" драмасында сахнада Гертруданың рөлін ойнаған. Ол 1964 жылы Ричард Бертонның "Гамлет" ролімен Бродвей қойылымында қайталанады. Данияның ханзадасы Гамлет рөлін Лоуренс Оливье. Гамлет - марқұм патшаның қайғылы ұлы, ол қазір әкесі қайтыс болғанына күдікті. Көптеген адамдар XX ғасырдың ең үздік актері деп санайтын Оливье бұл рөлді 1937 жылы сахнада екі рет ойнады, Ол Олд Вик театрында және кейіннен пьесаның нақты орнында - Эльсинор қасаратында. 1948 жылы оның бұл рөлді орындауы - ең үздік актерлік құрам үшін академиялық сыйлықтың иегері, бұған дейін үш номинация және одан кейінгі бес номинация болғанмен. Алайда Оливье бірнеше Құрмет Оскарларын алды, біріншісі 1947 жылы Генри В. Норман Вулланд үшін оның досы Горацио роліне. Хорацио - Гамлеттің Виттенберг университетіндегі тең оқушысы. Вулланд - Германияда туған ағылшын актері, кейін британдық және халықаралық фильмдерде ұзақ мансап жасады. Кейін ол "Ричард III" фильмінде Оливье кейіпкерінің тағы бір серігі рөлін ойнады. Феликс Айлмер - Полоний, Лорд-камерлар. Полоний Гамлетке күдікпен қарайды, және ол Гамлеттің ақылсыздығы жас ханзаданың қызы Офелияға деген махаббатынан туындайтын деп сендіреді. Айлмер сахнада және экранда ұзақ уақыт қызмет еткен актер және жазушы болды. Ол актерлер одағының президенті болды және экрандық актерлік өнердің чемпионы болды, ол оны бағаланбайды деп санады. Ол бұған дейін Оливьемен "Генрих V" фильмінде және "As You Like It" фильмінде жұмыс істеген. Теренс Морган - оның ұлы Лаэртес. Лаерт Данияға келіп, әкесі Гамлеттің өлтіргенін, ал қарындасы Офелияның ақымақ болып, кейін өлгенін біледі. Ол Гамлетке кек алуға ант береді. Морган 1945 жылы 23 жасында Оливьемен танысып, 1948 жылы Олд Вик компаниясына қосылған ағылшын актері болды. 1950 жылдары британ фильмдерінің ең жоғары жалақы алатын жұлдыздарының бірі ретінде мол мансапқа ие болды. Жан Симмонс Офелия және қызы ретінде. Офелия әкесі Полонийдің өліміне және Гамлеттің оны қабылдамауына ашуланады. Симмонстың бұл фильмдегі рөлі оған 1949 жылғы "Оскар" сыйлығының үздік екінші пландағы әйел рөлі номинациясын берді. Ағылшын актрисасы, ол Голливудтың ірі жұлдызы болды. Ол Оливьемен бірге "Спартак" фильмінде қайтадан пайда болды. Патша Гамлет. Гамлеттің әкесі, Клавдийдің ағасы және Гертруданың алғашқы күйеуі, Шекспирдің пьесасында Гамлеттің әкесінің арбағы ретінде көрінеді. Бұл кейіпкердің экранда рөлі жоқ. Рольді Лоренс Оливье өзі ойнады және дауыс берді. Оливье патша ретінде өзінің ағасы Клаудиус улаған ұйықтап жатқан патша Гамлетті көрсететін флешбэкте танылады. Гамлет пен Жілек бір кадрда кездескенде, беймәлім кейіпкер Жілектің рөлін ойнайды.
Norman Wooland as Horatio, his friend. Horatio is Hamlet's level headed fellow student from the University of Wittenberg. Wooland was an English actor, born in Germany, who subsequently had a long career in British and international films. He later played another companion to Olivier's character in Richard III. Felix Aylmer as Polonius, Lord Chamberlain. Polonius is suspicious of Hamlet, and he is convinced that Hamlet's supposed insanity stems from the young prince's love for his daughter, Ophelia. Aylmer was an actor and author who had a long career on stage and screen. He was a long serving President of the actors' union Equity and a champion of screen acting, which he felt was undervalued. He had previously worked with Olivier on his Henry V as well as on As You Like It, which starred Olivier. Terence Morgan as Laertes, his Son. Laertes arrives in Denmark to discover his father killed by Hamlet, and Ophelia, his sister, first driven mad and then to her own death. He vows vengeance against Hamlet. Morgan was an English actor, who was discovered by Olivier in 1945 at the age of 23 and joined the Old Vic company in 1948. He had a prolific career as one of the most highly paid stars of British films throughout the 1950s. Jean Simmons as Ophelia, and Daughter. Ophelia is driven mad by her father Polonius' death, as well as by Hamlet's rejection. Simmons' performance in this film earned her a nomination for Best Supporting Actress at the 1949 Oscars. An English actress, she had a subsequent career as a major Hollywood star. She appeared with Olivier again in Spartacus. King Hamlet. Hamlet's father, Claudius' older brother, and Gertrude's first husband, who appears in Shakespeare's play as the Ghost of Hamlet's Father. This character has no screen credit. The part was played and voiced by Laurence Olivier himself. Olivier is recognisable as the king in the flashback sequence showing the sleeping King Hamlet being poisoned by his brother Claudius. Where Hamlet and the Ghost appear together in the same shot an unidentified stand in plays the Ghost.
Қарулы адамдар
Джон Лори – Франсиско рөлінде. Франсиско – фильмнің басында Бернардомен ауыстырылатын шаршаған күзетші. Шотланд актері Лори Оливье режиссерлік еткен үш Шекспир фильмінде де, сондай-ақ Оливье түскен 1936 жылғы «Сізге қалай ұнайды» фильмінде де ойнаған. Эсмонд Найт – Бернардо рөлінде [кейде Барнардо деп жазылады]. Бернардо – Франсисконы алмастыруға жіберілген күзетші және король Гамлеттің көрінісін көреді. Ол мен Марцелл оны бұрын екі рет көрген, бірақ Хорацио оны өз көзімен көрмейінше, оны сендіру қиын болды. Уэльстік актер Найт Оливьедің үш Шекспир фильмінде де, сондай-ақ Оливьедің «Принц және шоу-қыз» фильмінде де ойнаған. Энтони Куэйл – Марцелл рөлінде. Марцелл – тағы бір күзетші. Ол және Бернардо бұрын «Аспаннан түскен» (Ghost) екі рет көрген, енді тағы да көреді. (Куэйлдің орнын кейбір кадрларда басқа, аты-жөні көрсетілмеген актер алмастырады.) Ағылшын актері және сахналық режиссер Куэйл бірнеше жыл Стратфорд-на-Эйвондағы Шекспир еске алу театрының көркемдік директоры қызметін атқарды. 1950-1960 жылдар аралығында британ киносының жұлдызы болды. [Жоғарыда аталған кейіпкерлердің барлығы фильмнің соңында қайта пайда болады, онда олар «Хамлеттің денесін, солдат сияқты сахнаға көтеріп әкелетін» «төрт капитанның» үшi. Оларға төртінші, танылмаған солдат және Хорацио сүйемелдейді.] Ниалл МакГиннис – Теңіз капитаны рөлінде. «Теңіз капитаны» (фильм үшін жаңадан құрылған кейіпкер) – Гамлет Англияға аттанғаннан кейін, қарақшылар кемесінің капитаны. Бірақ капитанның сөздері түпнұсқа пьесадан алынған, онда оларды теңізші айтады. Британдық және халықаралық фильмдерде ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген ирланд актері МакГиннис бұрын Оливьенің «Генри V» фильмінде ойнаған. Кейіннен «Хаммер» қорқыныш фильмдерінің жұлдызы ретінде танымал болған ағылшын актері Кристофер Лиде сөйлейтін рөлі жоқ күзетші рөлі берілген.
Christopher Lee, an English actor who later became famous as a star of Hammer horror films, has an uncredited role as a guard with no spoken lines.
Ойынның ішіндегі ойын
Харкорт Уильямс бірінші ойыншы. Бірінші ойыншыны Гамлет компанияның ойынды Гамлеттің Клаудиге деген күдіктерін бейнелеу үшін өзгертуге шақырады. Ағылшын актері және сахналық режиссер, Уильямс бұған дейін Оливьедің "Генри V. Патрик Траутон" роліне "Ойыншы патша" ретінде түскен болатын. Ойыншы патша Клаудидің сатқындықтарын еске түсіретін, мимикамен ойнайды. Ағылшын актері, Доктор Худағы Доктордың екінші инкарнациясы ретінде танымал, кейіннен ол Оливьедің Ричард III-де пайда болды. Тони Тарвер - ойыншы патшасы. Ойыншы патшаның әйелі - ойыншы патша. Ол Оливье фильмінде Клаудидің ар-ожданын ұстауға арналған Гертрудтың сатирасы болып табылады. Тарвер басқа фильмдерге қатыспаған сияқты.
Patrick Troughton as Player King. The Player King enacts a mimed role that echoes Claudius' treachery. An English actor, best known for his role as the second incarnation of the Doctor in Doctor Who, he subsequently appeared in Olivier's Richard III. Tony Tarver as Player Queen. The Player Queen is the Player King's wife. In Olivier's film she is a satire of Gertrude, intended to catch the conscience of Claudius. Tarver seems to have made no other film appearances.
Сотқа қызмет етушілер
Питер Кушинг – Осрик рөлінде. Осрик – Хамлет пен Лаерт арасындағы дуэльді төрешілік ететін, әдемі киінген сарай адамы. (Осыдан кейінгі пьесаның фильмдегі нұсқаларында, мысалы, 1969 жылғы Никол Уильямсонмен түскен нұсқасында, Осрик ашық түрде әйелшелік мінез-құлық танытады.) Ағылшын актері Кушинг 1948 жылы «Олд Вик» труппасына қосылды, кейіннен ол «Хаммер» қорқыныш фильмдерінің жұлдызы ретінде танымал болды. Стенли Холлоуэй – Қабір қазушы рөлінде. (Пьесадағы екінші қабір қазушы кейіпкері алынып тасталған.) Қабір қазушы Офелияның қабірін қазып жатқанда Гамлет пен Горацио оған кездеседі. Ағылшын актері Холлоуэй, өзінің түсірілімдерін жасауға үлкермей ерте қайтыс болған ирланд актері Ф. Дж. МакКормиктің орнына келді. Рассел Торндайк – Діни қызметкер рөлінде. Діни қызметкер Офелияның жерлеу рәсімін өткізеді. Ағылшын актері және романист («Доктор Син» сериясының авторы) және Сибил Торндайктің кіші інісі, ол Оливье түсірген үш Шекспир фильмінің барлығында да ойнады.
Кастинг және түсірілім
1947 жылы фильм түсірілген кезде Гамлеттің анасын ойнаған Айлин Герли 29 жаста болды. Оның ұлын сомдаған Оливье 40 жаста еді. Оливье әуестің дауысын күшейтілген сыбыс ретінде жазып алып, оны төмендетілген жылдамдықпен қайта ойнатып, оған терең, әлемнен тыс, қорқынышты сипат берді. Бірақ көп жылдар бойы, тіпті кино анықтамалықтарында да, Джон Джилгуд әуестің дауысын жазды деген жалған пікір қалыптасты. (Джилгуд үш кезеңдік қойылымда – 1964 жылғы сахналық қойылымда, Ричард Бертонның «Гамлетінің» Electronovision және LP альбомдық нұсқаларында, 1970 жылғы Ричард Чемберленнің қатысуымен Hallmark Hall of Fame қойылымының теледидарында және 1992 жылғы Кеннет Бранагтың қатысуымен BBC радиолық қойылымында әуес рөлін ойнады.) Оливьедің алғашқы өмірбаянын жазған Феликс Баркер актер-режиссердің әуестің үш рет пайда болуы үшін дыбыс эффектілерін қалай жасағанын сипаттады: Әуестің пайда болуына дейін естілетін қорқынышты дыбысты шығару үшін Оливье үлкен еңбекті жұмсады. Ол он төрт жеке дыбыс жолын жасады. Біреуінде елу әйелдің айқайлары, екіншісінде көптеген ер адамдардың аңыраулары жазылған, ал үшіншісінде оншақты скрипкашылар скрипканың ішегін бір ғана қылықты нотамен сырғытып тартып жатқан дыбыс болды. Бұл жолдар содан кейін әртүрлі деңгейде және қарқынмен үйлестіріліп, оған «тозақтың қақпасы ашылғандай» естілетін дыбыс тудырды. Күшті қорқыныш әуестің әр пайда болуын жариялаған жүрек соғысымен күшейді. Оливье есінде қалды, бұл дыбысты Жан Луи Барро Париждегі сахналық қойылымда қолданған, ол экранда камераны жүрек соғысымен синхронды түрде жақындатып, алыстатып, оны екі есе тиімді етіп жасады. Бірақ оны қолданар алдында Барродан рұқсат сұрап, оның идеясы үшін төлеуді талап етті. Авторлық құқық болмағандықтан, Оливье басқа адамдардың өндірістік тәсілдерін немесе басқа актерлердің идеяларын қарызға алуға қатысты өте мұқият.
Кино түсіру
Десмонд Дикинсонның операторлық жұмысы Уильям Уайлер мен Орсон Уэллс режиссерлері бұрын танымал еткен терең фокус фотосуреттеуін қолданады.
Музыка
Музыканы Уильям Уолтон жазды және Олливьердің 1944 жылғы "Генри V" фильміне жасаған музыкасымен қатар, оның ең атақты кино туындысы болды.
Кассалық жинақ
Фильм британдық кассада танымал болды. Өндірушінің түсімі Ұлыбританияда 187 900 фунт стерлинг, ал шетелде 1 164 400 фунт стерлинг болды. Оливье пьесаның «саяси» элементтерін (Фортинбрас, Розенкранц және Гильденстернді толығымен алып тастау) терең психологиялық қойылымның пайдасына, ішінара уақытты үнемдеу үшін жойды. Оливье «бір үлкен қиыстыру жасау қажет болды» деп мәлімдеді, және ол Розенкранц пен Гильденстернді жоюды таңдады. Бұл бастапқыда көп сынға түспеді, бірақ кейін сыншылар оған көбірек назар аударды, әсіресе осы кейіпкерлерді тастамаған «Гамлеттің» қысқаша қойылымдары теледидарда көрсетілгеннен кейін. Джон Джилгуд бірнеше жылдан кейін 1951 жылғы радио қойылымынан Розенкранц, Гильденстерн және Фортинбрасты алып тастап, дәл осындай тәсіл қолданды, ол «Театр гильдиясы» бағдарламасында эфирге шықты. Гильгуд сондай-ақ Оливье фильмінің үлгісімен, пьесаның соңғы сөздерін Фортинбрас емес, Хорациоға берді. Оливье фильмде Гамлеттің анасын бірнеше рет махаббатпен ерініне сүйіп, пьесаның Эдиптік мәңгіліктерін күшейтті. Кино зерттеушісі Джек Йоргенс «Гамлеттің королевамен, ашық киімдердегі көріністері, іс жүзінде махаббат көріністері» деп түсіндірді. Керісінше, Жан Симмонстың Офелиясы Гамлеттің монастырь сахнасындағы қатысынан қирады. Дж. Лоуренс Гантнердің сөзіне сәйкес, фильм стилі неміс экспрессионизмі мен фильм-нуарға қарызды: тар, бұралатын баспалдақтары бар үңгірлі декорациялар Гамлеттің санасының лабиринттерін бейнелейді. Rotten Tomatoes шолу агрегаторында фильм 49 шолу негізінде 96% рейтингке ие, орташа бағасы 8.6/10. Сайттың сыншыларының консенсусы: «Жұлдыз және режиссер Лоренс Оливьеден шыққан жақсы орындалған махаббат еңбегі, «Гамлет» Шекспирдің үлкен экранға сәтті бейімделуін ғана емес, одан әрі кино түсіндірулеріне жол ашты».
Марапаттар мен құрметтер
"Гамлет" фильмінің нұсқасы 1998 жылға дейін Роберто Бенинидің "Әдемі өмір" фильмінде өзін-өзі режиссерлік етіп Оскар жеңіп алуына дейін, басты рөлдегі актер өзін-өзі режиссерлік етіп Оскар жеңіп алған жалғыз фильм болды. Ол сондай-ақ Шекспирдің кейіпкері үшін Оскар сыйлығын жеңіп алған жалғыз актер. "Гамлет" 2017 жылы "Судың пішініне" дейін "Алтын арыстан" және "Үздік фильм" сыйлықтарын бірдей жеңіп алған жалғыз фильм болды, содан кейін үш жылдан соң "Номадленд" фильмі де осы жетістікке қол жеткізді. Бұл сондай-ақ "Үздік фильм" номинациясы бойынша Оскар сыйлығын жеңіп алған алғашқы американдық емес фильм. Сыйлық категориясы Жеңімпаз Нәтиже Сілтеме Академия сыйлығы Үздік фильм Дж. Артур Ранк, "Екі қала" фильмі Үздік режиссер Лоренс Оливье Үздік актер Үздік қосалқы актриса Жан Симмонс Үздік көркемдік безендіру (жиһазбен безендіру) – Ақ-қара Роджер К. Фурс және Кармен Диллон Үздік костюм дизайны – Ақ-қара Роджер К. Фурс Драмалық немесе комедиялық фильмнің ең үздік музыкасы Уильям Уолтон Бэмби сыйлығы Халықаралық үздік актриса Жан Симмонс Бодил сыйлығы Үздік еуропалық фильм Британдық академия кино сыйлығы Үздік британдық фильм Кез келген көзден үздік фильм Кино жазушылар шеңбері сыйлығы Үздік шетелдік фильм Алтын глобус сыйлығы Ұлттық кино сыншылар кеңесі сыйлығы Топ-10 фильм – 6-орын Нью-Йорк кино сыншылар шеңбері сыйлығы Үздік фильм Үздік режиссер Лоренс Оливье Үздік актер Кинограф сыйлығы Үздік актер Венеция халықаралық кинофестивалі Венецияның үлкен халықаралық жүлдесі Үздік актриса Жан Симмонс Үздік операторлық Десмонд Дикинсон.
Ықпал
Бұрын 1948 жылғы фильм «Гамлеттің» ең толыққанды кинонұсқасы деп есептелген. Алайда, жылдар өте келе ол мәртебесінен біраз нәрсені жоғалтты, әсіресе 1996 жылғы толық нұсқасымен салыстырғанда, көптеген сыншылар оны жақсырақ деп санайды. Сонымен қатар, 1994 жылғы «Арыстан патша» анимациялық фильмі де «Гамлет» негізінде жасалған. Бұл фильм Оливьедің «Генрих V» және «Ричард III» Шекспирлік бейімдемелерімен де салыстырылды. Кейбір сыншылар Оливье Гамлеттің анасына деген Эдип комплексін тым баса көрсеткенін айтады. Сонымен қатар, Розенкранц пен Гильденстерн, пьесадағы маңызды екі көмекші рөлдің болмауы, фильмдегі ең жақсы комедиялық эпизодтардың жоқтығына себеп болды. Бұл дуеттің 1969 жылғы Николь Уильямсон – Тони Ричардсонның «Гамлет» және 1990 жылғы Мел Гибсон/Франко Зеффирелли нұсқаларында пайда болуы, екеуі де Оливье нұсқасынан қысқарақ, пьесаны экранға бейімдеу үшін мұндай күрт қысқартулардың қажеттігі туралы Оливьенің пікіріне қарсы келеді. Кеннет Брананың 1996 жылғы «Гамлеттің» толық фильмдік нұсқасы Оливье қысқартқан барлық бөлімдерді қамтыды. Дегенмен, Ричардсон мен Зеффирелли нұсқаларында Розенкранц пен Гильденстерн (және Осрик) рөлдері қысқартылған, ал Брананың нұсқасы Оливье нұсқасынан шамамен 90 минутқа ұзақ екенін атап өткен жөн. Танымал киносыншы Паулин Каэл, кейбір сахналар басқаша жасалуы керек деп ойласаңыз да, пьесаның қалған бөлігі осы деңгейде жақсы орындалғанда ешқашан болған емес деді. Қандай да бір кемшіліктер, қателер болса да, бұл сіз экранда көретін «Гамлеттің» ең қызықты және ең жанды қойылымы болуы мүмкін. Ол ешқашан көңілсіздік тудырмайды, ал Фортинбрас, Розенкранц және Гильденстерн сияқты кейіпкерлер құрбан болған жағдайда, олардың қаншалықты аз сағынылып қалғаны таң қалдырады. 1948 жылы «Тайм» журналында Джеймс Эджи былай деп жазды: «Лауренс Оливье Шекспир үшін не істесе, соны істей алатын адам өз заманының ең бағалы адамдарының бірі екені сөзсіз».
Теледидардағы тұңғышы
Гамлет Оливьедің Шекспир фильмдерінің екіншісі болды, американдық теледидарда көрсетілген. Біріншісі – Ричард III, ол NBC телеарнасы 1956 жылдың 11 наурызында, АҚШ кинотеатрларында көрсетілімге түскен күні, кешкі эфирге емес, күндізгі эфирде көрсетілді. ABC телеарнасы Оливьенің «Гамлетін» 1956 жылдың желтоқсан айында кешкі эфирде көрсетті, бірақ сол дәуірде теледидарда көрсетілген көптеген көркем фильмдер сияқты, ол екі 90 минуттық бөлікке бөлініп, бір кешке көрсетілудің орнына екі апта бойы көрсетілді.
Үй медиасы
Солтүстік Америкада Оливье режиссерлік еткен "Гамлет" фильмі "The Criterion Collection" жинағының құрамында DVD форматында жарық көрді, бұл жинақ оның "Генрих V" және "Ричард III" фильмдерін де DVD-де шығарды. Фильм Ұлыбританияда Blu-ray Disc форматында шығарылды; бірақ бұл диск B аймағына бекітілген, сондықтан көптеген американдық ойнатқыштарда ойнатылмайды. Кейіннен "Criterion Collection" "Генрих V" және "Ричард III" фильмдерін Blu-ray форматында, алғашқы DVD-де болған трейлер мен эсседен өзге қосымша мүмкіндіктермен қайта шығарды, ал "The Criterion Collection" "Гамлетті" жақсырақ сурет және дыбыс сапасымен, сондай-ақ осы шығарылымға қосылатын жаңа мүмкіндіктермен бірге Blu-ray форматында шығару құқығын әлі қайта иеленбеді.