Кіріспе

"Ой, Мистер Портер!" – 1937 жылы түсірілген британдық комедиялық фильм. Басты рөлдерді Уилл Хей, Мур Мариотт және Грэм Моффат сомдады, режиссері – Марсель Варнел. Бұл фильм Хейдің коммерциялық тұрғыдан ең табысты туындысы болмаса да (дегенмен, ол прокаттан 500 000 фунт стерлинг табыс әкелді, 2020 жылғы құнымен шамамен 34 000 000 фунтқа тең), қазіргі көрермендерге ең көп танымал фильм болып саналады. Ол Хейдің ең жақсы жұмысы және жанрының классикасы ретінде кеңінен мойындалған. Фильм алғаш рет 1937 жылдың қараша айында көрсетілді және 1938 жылдың 3 қаңтарында кеңінен көрсетілімге шықты. "Ой, Мистер Портер" фильмінің сюжеті Арнольд Ридлидің "Жылқыған пойыз" атты пьесасының негізінде жазылған. Фильмнің атауы "О! Мистер Портер" музыкалық зал әнінен алынған.

Сюжет

Теміржол ісінде тәжірибесі жоқ Уильям Портерге туыстық байланыстар арқасында сол кездегі Ирландия еркін мемлекетімен шекарадағы Солтүстік Ирландиядағы шалғай және қираған теміржол станциясының бастығы лауазымы беріледі. Портердің әріптестері – қарт станция бастығының орынбасары Харботтл және жас, бейшара портёр Альберт. Олар транзиттік тауарларды ұрлап, теміржол билеттерін тамаққа айырбастау арқылы күнекерек жасайды. Олар Портерге бұрынғы станция бастықтарының өлімі мен жоғалуы туралы әңгімелер айтады – әрқайсысы көрінетіндей, "Бір көзді Джо Миллер" атты әуе құбылысының құрбаны болған. Портердің алғашқы таңында оны ұйықтап жатқан ескі теміржол вагонының терезесінен басын тығып тұрған сиыр оятады. Сиыр транзиттік кезеңде ұрланған, ал Харботтл оны сауғанда, команданың таңғы асы жергілікті шаруаға қарауға тиіс шошқаның етінен жасалған беконнан тұрады. Станция бастығы Портер станцияны бояу арқылы жаңартуға тырысады және жергілікті тұрғындар үшін экскурсия ұйымдастыруға шешім қабылдайды. Пабта жергілікті тұрғындар экскурсия қайда бару керектігі туралы дауласып, төбелес шығады. Портер үй иесінің бөлмесіне қашып, өзін Джо деп таныстырған бір көзді адаммен кездеседі. Джо ертең ауылдың футбол командасы ойнайтын ойынға барлық билеттерді сатып алуды ұсынады. Портер іс жүзінде білмей тұрып, қару-жарақ контрабандашыларын Ирландия еркін мемлекетіне тасымалдауға келіседі. Портер пойызға тиеліп жатқан кейбір қораптарға күмән келтірсе де, Джоның олардың ойынға арналған қақпа тіректері екенін айтуын қабылдайды. Контрабандашылар шекараға жақын қолданылмайтын тармаққа бұрып жіберген кезде пойыз жоғалады. Портер адасқан локомотивті іздеуге шешім қабылдайды. Үштік жоғалған пойызды қираған теміржол туннелінде, аңыз бойынша әуе құбылысы бар жел диірменінің астында табады. Олар қару-жарақ контрабандашыларына түсіп қалады және жел диірменіне көтеріліп, желкендерге түсіп құтылады. Олар қылмыскерлердің вагондарын өз локомотивтеріне – Глэдстонға – қосып, шекарадан жоғары жылдамдықпен алып кетеді, Харботтлдің кір жабыннан бастап, олардың бұзған кедергілерге дейін барлығын жағып, буды қолдап тұрады. Альберт вагоның үстіне шығып, басын шығарғандарды үлкен құрекпен ұрады. Портер хат жазып, оны Харботтлдің «дәрісі» бар бөтелкесіне салады. Ол оны үлкен станциядан өткенде станция бастығының кеңсесінің терезесінен лақтырып, билікті ескертеді. Барлық теміржол желісі қозғалысқа келіп, желілерді жауып, пойыздарды қайта бағыттайды, Глэдстон соққыға ұшырап, күтіп тұрған полиция қару-жарақ контрабандашыларын ұстайды. Харботтл Глэдстонның тоқсан жасқа толғанын және Портердің тағы тоқсан жылға жарамды екенін айтқан тойдан кейін локомотив жарылады. Портер, Харботтл және Альберт құрметпен бас киімдерін түсіреді.

Өндіріс

Фильмнің көп бөлігі Солтүстік Ирландияда өрбіседі, бірақ түсірілімдердің ешқайсысы онда өткен жоқ; Багглскеллидегі теміржол станциясы – 1936 жылы жүк тасымалы тоқтатылған Басингсток және Алтон жеңіл теміржолындағы қолданыстан шығарылған Клидсден теміржол станциясы. «О, Портер мырза!» фильмі 1937 жылдың мамыр және шілде айлары аралығында Клидсденде түсірілді. Барлық интерьерлік кадрлар тамыз айында Шепардс Буш қаласындағы Гейнсборо студиясында түсірілді. Портер мен оның әріптестері тұтқындалған жел диірмені Эссекс округындағы Терлингте орналасқан, ал «Гладстоун» аталған көне бу локомотивін 1899 жылы Хоторн Лесли компаниясы салып, Кент және Шығыс Суссекс теміржолы фильмге берген No. 2 Northiam 2 4 0T бейнелеген. Фильм аяқталғаннан кейін локомотив компанияға қайтарылды және 1941 жылға дейін пайдалануда болды, содан кейін бұзылып, жарамсыз деп танылды. Титрлерде Уотерлоодан Саутгемптонға дейінгі теміржол желісінің әртүрлі учаскелерінде, сондай-ақ Лондонның оңтүстік-шығысындағы Мейз Хилл мен Гринвич арасында түсірілген кадрлар қолданылған. Портер автобуста Багглскеллиге бара жатып, жергілікті тұрғындардан қорқынышты қауіп туралы ескерту алатын көрініс, Тод Браунингтің «Дракула» (1931) фильміне жасалған пароди́я. Портер жұмыс істейтін Солтүстік Ирландияның Оңтүстік теміржолы – ойдан шығарылған. Шындығында, картада көрсетілген бағыт бойынша, бұл желі Ұлы Солтүстік теміржолына (Ирландия) тиесілі болар еді, ал Багглскелли нақты Лиснаскеа қаласына жақын орналасқан. Сонымен қатар, фильмде бейнеленген картадағы Ирландия шекарасы дәл емес, шекараны тым шығысқа, Ферманаф округының шекарасы орнына Лох-Эрннің шығыс жағалауы бойынан жүргізеді.

Қабылдау

Фильм уақыт өте келе үлкен ықпалға ие болды. Британдық кино институты фильмді өзінің 360 классикалық көркем фильмдер тізіміне қосты; Variety журналы фильмді "күлкілі, бірақ тым ұзақ" деп сипаттады, сонымен қатар "комедияны бұзбайтын махаббат сызығының" болмағанын атап өтті; ал культтық TV Cream веб-сайты оны киноның ең жақсы 100 фильмінің тізімінде 41-орынға қойды. Фильм сыншысы Барри Норман оны өзінің барлық уақыттардағы 100 үздік фильміне енгізді, ал әріптес сыншы Дерек Малколм осы фильмді өзінің "Фильмдер ғасыры" кітабына қосып, "париждік режиссердің түсіргеніне қарамастан, британдық юмордың бір типін өте жақсы бейнелейді" деп сипаттады. Режиссер Марсель Варнел осы фильмді өзінің ең жақсы жұмыстарының бірі деп есептеді, ал 2006 жылы The Times газеті жазушы Вал Гесттің некрологында оны "британдық киноның комикалық шедеврі" деп атады. Джимми Перри өзінің өмірбаяндық кітабында "Капитан Мейнваринг, капрал Джонс және әскербасар Пайк үштігі "Ой, мырза Портер!" фильмін көруден шабыт алды" деп жазды.

Мұра

Уилл Хейді құрметтеушілер қоғамы 2018 жылдың қазан айында Гэмпшир графтығының Клидсден ауылында, «Бэгглскелли» фильмінің түсірілім алаңында Уилл Хей, Мур Мариотт және Грэм Моффатқа арналған ескерткіш орындықтарды ашты. Орындықтарды Пит Уотермен ашты.

Парадия

Фильм Гарри Энфилдтің пародиалық деректі фильмі «Норберт Смит – өмір жолы» бағдарламасында «О, мырза қарақшы!» атты пародиада бейнеленді, онда "Уилл Силли" басты рөлде ойнады.